Türk kısa filmciliğinde kalite çıtasını yükselten bir yapıt: 'Sardunya'

Bugünlerde, şu ya da bu düzeyde irtibat hâlinde olduğum, kendileriyle en azından gönül bağım bulunan bazı kısa filmci arkadaşlardan ardı ardına güzel haberler; dahası, haberden de öte, içlerinde sinemasever kamuoyu tarafından henüz keşfedilmemiş “küçük başyapıtlar” bulunan sürpriz DVD'ler alıp duruyorum. Bu da yapımcılığı, yönetmenliği, senaristliği ve oyunculuğuyla her açıdan ayağı yere sağlam basan bir sinemasal ustalığın yolunun kaçınılmaz bir biçimde “kısa film”den geçtiğine inanan benim gibi “emekli” bir kısa filmciyi sevinçten çılgına çeviriyor.

Önce, film yapma konusundaki o bitmez tükenmez heyecanı ve şimdiye kadarki çalışmalarında tutturduğu yüksek anlatım kalitesinden dolayı kendisinden son derece umutlu olduğum genç kuşak yönetmenlerden Abdulbaki Yavuz'un motive edici haberleri ulaştı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan yapım desteği almaya hak kazanan “Bir Kaplumbağa ile Tavşan Hikâyesi” isimli yeni kısa filmini geçtiğimiz günlerde tamamladığını sevinçle öğrendiğim Yavuz, kendisinden beklendiği üzere, yine her karesi özenle dokunmuş bir çalışmaya imza attı. Önümüzdeki ay düzenlenecek 45'inci Antalya Altın Portakal Film Festivali'nin kısa film yarışmasına kabul edilen bu yapıta ilişkin ayrıntılı bilgileri, internet sitemizdeki diğer bir haberden edinebilirsiniz. Ayrıca, söz konusu filmin “high definiton” formatındaki şık fragmanı da bu arkadaşımızın -ilgili haberde linkini verdiğim- kişisel sitesinde yayınlanmaya başlandı. Merak edenler, fragmanı oradan izleyebilirler.

"Sardunya"nın senarist ve yönetmeni Mustafa Emin Büyükcoşkun, filminin kapalı mekân çekimlerinde...

Abdulbaki Yavuz'dan sonra ikinci güzel haber de bu alanda ismini sıklıkla duymaya başladığımız bir başka genç yönetmenden, Mustafa Emin Büyükcoşkun'dan geldi.

2008 yılının başlarında tamamladığı “Sardunya” isimli son kısa filmi hem ulusal, hem de uluslararası festivallerde ilgi ve beğeniyle karşılanan Büyükcoşkun, sağolsun, filminin özenle hazırlanmış bir DVD kopyasını bana da yollamış. “Sardunya”yı izlediğimde, gerek biçim, gerekse içerik itibarıyla son derece yüksek standartlarda bir yapıtla karşılaştım.

Film, İstanbul'un Eminönü Meydanı”nda korsan DVD satan bir işportacının öyküsünü anlatıyor. Her sabah tahta tezgâhıyla birlikte bu kalabalık meydandaki telefon direklerinden birinin altına kurulan kahramanımız, olanca rutinliği içinde akıp giden günlerden bir gün, genç bir bayan müşteriyi ağırlayacaktır. Sinema meraklısı olduğu anlaşılan bu kız, ondan, adını o güne kadar hiç duymadığı, (filmdeki bir nitelemeyle) “entel işi” bir Japon filmini bulmasını talep eder.

Müşterisinin bu isteğini yerine getirmek üzere, filmleri aldığı toptancının korsan DVD üretim atelyesine gidip meslektaşından yardım isteyen genç adam, sonunda aradığını bulur. Dahası, kendisine hiç mi hiç hitap etmeyen bir sinemasal zevkin yansıması olan bu filme, bekâr evindeki boş bir zamanında -en azından “track” tuşunun sıçramalarıyla tarayarak da olsa- şöyle bir göz atmayı ihmal etmez.

Ancak, sonrasında ise günler ardı ardına gelip geçer ve beklenen müşteri bir türlü gelmez. Satıcı çocuk için, kendisiyle ilgili olarak yüreğinin derinliklerinde belli belirsiz gençlik fantezileri kurduğu, ancak bir türlü geri dönmeyen bu genç kızı bekleme işi giderek bir “saplantı”ya dönüşecek ve onun yolunu gözlerken gerçeklikle ilişkisini de adım adım kesmeye başlayacaktır.

Sardunya'nın başrolünü üstlenen genç aktör Enes Özel, sinema dünyasının profesyonellerini kıskandıracak doğallıkta bir oyun ortaya koyuyor.

Bilim ve Sanat Vakfı bünyesinde faaliyet gösteren “Hayâl Perdesi Sinema Topluluğu”nun bir üyesi olan Büyükcoşkun, kısa filmcilerin sıklıkla pençesine düştükleri kimi teknik sorunları -sınırlı imkânlarına karşın- büyük bir başarıyla bertaraf ederek, görsel ve işitsel açıdan seyri son derece zevkli bir çalışmaya imza atmış. Bunu özellikle belirtmem gerekiyor; çünkü son dönemlerde Türkiye'de çekilen kısa filmlerin “parlak fikir bulmak” gibi bir sorunu yok aslında. Ancak, çoğu kez, yakalanan bu parlak fikirler yetersiz bir ses ve görüntü kalitesinin kurbanı oluyor.

Bugüne kadar çeşitli yarışma ve festivallerde izlediğim, öyküleri açısından gayet sağlam düzinelerce kısa filmin, salt aydınlatma ekipmanlarının yetersizliği ya da hiç olmayışı, “auto-focus”tan kurtarılıp manuel ayarlarla çalıştırılamayan ucuz bir kameranın netlik hataları, kamera üstü “built-in” mikrofonların yakalayabildiği düzeyde cılız ve boğuk ses kayıtları, arızalı bir tripotun pan ve tiltlerdeki sinir bozucu teklemeleri ya da ev tipi bir kurgu setinin sınırlı yetenekleri nedeniyle giderek seyri zor birer gösteriye dönüştüğüne üzüntü içinde tanık olmaktaydım. Bu bakımdan, “Sardunya”, her karesinde “high definition” bir kaydın keskinliğine sahip görüntüleri, özenle belirlenmiş kamera açıları, zarif “steady” manevraları, hem çekimlerde hem de kurgu masasında üzerinde epeyce çalışıldığı belli olan parlak pastel renkleri, “boom mikrofon” ile yapılmış temiz ses kaydı ve dahası anlatılan meselenin özünü düzgün biçimde yansıtan İngilizce altyazılarıyla pek de alışkın olmadığım bir profesyonellik düzeyi içermekteydi.

Bu gibi teknik erdemlerinin yanısıra, film, anlatım olarak da gereksiz gürültü-patırtı ve efekt bombardımanından uzakta, son derece dingin ve minimalist bir sinema dilini benimseyerek, derli toplu bir kısa film için doğru zamansal eşik olan 18 dakikalık süresi içinde meramını gayet güzelce aktarmayı başarıyordu.

Dünyanın dört bir köşesindeki festivallerden davetler alan "Sardunya"dan bir diğer enstantane...

“Sardunya”, 2008 yılı başlarında tamamlanmasının hemen ardından, Boğaziçi Üniversitesi Mithat Alam Film Merkezi'nin öncülüğünde yürütülen “Hisar Seçkisi” elemelerine katıldı; burada da yerli ve yabancı sinemacıların oylarıyla 27'nci Uluslararası İstanbul Altın Lale Film Festivali'nde gösterilen “en iyi 10 Türk kısa filmi” arasına seçildi. İstanbul ve 10'uncu Uluslararası Eskişehir Film Festivali'ndeki gösterimlerinin ardından yapıta 5'inci Yıldız Ulusal Kısa Film Yarışması'ndan da bir “üçüncülük ödülü” geldi. Sonrasında ise “Sardunya”nın uluslararası alandaki gösterim serüveni başladı.

Film, ilk olarak geçtiğimiz Haziran ayında, İtalya'daki 14'üncü Uluslararası Cittadella del Corto Kısa Film Festivali'nde yabancı sinemaseverlerle buluştu. Hemen ardından da 27-31 Ağustos tarihleri arasında Çek Cumhuriyeti'nde düzenlenen 5'inci Karlovy Vary Fresh Film Festival'de yarıştı. Yönetmen Büyükcoşkun'un yabancı kısa film meraklıları arasında ilgi ve beğeniyle karşılanan yapıtının buradan sonraki durağı ise 11-18 Ekim tarihleri arasında İspanya'da düzenlenecek olan 13'üncü Ourense Uluslararası Film Festivali olacak.

Mustafa Emin Büyükcoşkun, "Sardunya"nın İstanbul-Eminönü Meydanı'ndaki dış çekimlerinde...

Öte yandan, filme ilişkin bir başka güzel haber de 45'inci Antalya Altın Portakal Festivali'nin kısa metrajlı film yarışması ön seçici kurulundan geldi. 10-19 Ekim 2008 tarihleri arasında düzenlenecek festivale başvuruda bulunan 236 kısa filmi izleyen ön jüri, büyük jürinin beğenisine sunulacak 25 finalist yapıtın arasına “Sardunya”yı da seçti. Böylelikle, bu yılki Altın Portakal kısa film yarışına, Abdulbaki Yavuz ile birlikte başarıları için duacı olacağım ikinci bir isim daha katılmış oldu.

Abdulbaki Yavuz, Mustafa Emin Büyükcoşkun, Muhammed Yasir Düzcan, Murat Pay, Ahmet Karaman ve aynı kuşağa mensup diğer bir kaç kısa film yönetmeni daha… Bu genç arkadaşlarımın film yapma konusundaki müthiş gayretleri ve ortaya koydukları özgün çalışmalarla ayrı ayrı gurur duyuyorum. Çünkü son yıllarda hepsinin çektikleri yapıtlarda, sinema sanatının farklı türlerine yönelik olarak, her an patlamaya hazır büyük bir yeteneğin filizlenişine keyifle tanık olmaktayım.

Zengin bir adam olsaydım, hiç kuşkusuz ki yapacağım ilk işlerden biri, bütün bu yetenekli isimlere, en azından birer projeleri için, basit teknik sorunların derdine düşmeksizin gönüllerince film çekmelerini sağlayacak “armağan bütçeler” sunmak olurdu. Ancak, ne yazık ki terzi henüz kendi söküğünü dikmekten âciz bir durumda. O yüzden, ben de -en azından- bu gazetede çalıştığım sürece, yönettiğim sinema sayfası ile onların ve Türk sinemasının geleceği adına umut veren yapıtlarının daima yanında olacağım. Elimden şimdilik bu kadarı geliyor.

Yolları açık, bahtları aydınlık olsun…