'Yedi' ile 'Kuzuların Sessizliği' arasında sıkışıp kalmış vasat polisiye

Aidan Breslin, eşinin ölümünden sonra oğulları Alex ve Sean'dan giderek uzaklaşmış, sert mizaçlı bir polis dedektifidir. Yalnızlığını unutmak için kendisini iyice işine vermiş olan kahramanımız, son görevinde, İncil'deki “Mahşerin Dört Atlısı” kıssasından ilham alınarak işlendiği izlenimi uyandıran bazı seri cinayetleri araştırmaya başlar. Üstelik, görünüşe göre karşısında tam dört ayrı suçlu karakteri vardır: Aldatma ustası ve fethetmek için her şeyi yapmaya hazır bir lider olan “Beyaz Atlı”; masumiyeti alev alev bir öfkeyi gizleyen, insanları birbirine düşürme derdindeki keskin zekâlı bir savaşçı olan “Kızıl Atlı”; dengesiz fakat daima bir adım ileride, insanları yönlendiren ve karanlık bir tiran olan “Kara Atlı” ile cinayetlerini cerrah titizliğiyle işleyen, karşı konulmaz bir güce sahip “Solgun Atlı”… Dedektif Breslin, polis teşkilâtı ve kamuoyunun kanını donduran bu dâvâda sabırla açığa çıkardığı yeni bilgilerle boğuşup dururken, yavaş yavaş kendisi ve dört şüpheli arasındaki gizemli bağlantıyı da keşfedecektir.

“Mahşerin Dört Atlısı”, dikkate değer ilk çıkışını 1990'ların başlarında “Kuzuların Sessizliği” ile yapıp 1995'deki “Yedi” ile de zirve noktasına ulaşan, sonrasında ise kendini tekrar etmeye başlayıp “Testere” gibi çerezlerle ömrünü uzatmaya çabalayan ürkünç ve bol kanlı bir polisiye alt-türünün fazlaca yorgun görünümlü bir örneği… Mesleğinin düşüş dönemindeki oyuncu Dennis Quaid'ın mavi gözleri ve öyküdeki gerilimi besleyen usta işi bir ışık-kurgu çalışmasından güç almaya çalışsa da genel toplamda durumu çok fazla kurtarabildiği söylenemez. Öyküsünden ziyade görsel kalitesiyle sivrilen yapıt, bu şıklığını da büyük ölçüde video klip estetiğine âşina yönetmenine borçlu… Son on yıl boyunca “Madonna”, “U2”, “Smushing Pumpkins”, “Blink 182” ve “The Progidy” gibi ünlü solist ve topluluklar için pek çok müzik videosu çekmiş olan İsveçli yönetmen Jonas Åkerlund, nadiren el attığı drama alanında “biçim”e yönelik bütün numaralarını cömertçe ortaya koyarken, onun bu cansiperâne çabası, çiçeği burnunda Amerikalı senarist Dave Callaham'ın -aynı türün öncüllerinden fazlaca etkilenmiş bir görünümdeki- vasat senaryosunu uçurmaya yetememiş.

Filmin oyuncu olarak en büyük sürprizi ise sinemaseverlerin büyük bir bölümünün ilk kez 1996 yapımı Coen Kardeşler başyapıtı “Fargo”daki soğukkanlı psikopat katil “Gaear Grimsrud” karakteriyle tanıyıp sevdikleri, 2000'lerde ise “Prison Break” dizisindeki “John Abruzzi” performansıyla beyazperdedeki kötü adamlar galerisinin taçsız kralı ilan ettikleri İsveçli aktör Peter Stormare… Boy gösterdiği hemen her filme, o mânâsız ve donuk bakışlarıyla sahici bir gerilim duygusu katmayı bilen Stormare, her ne kadar bu öyküde kıyısından köşesinden yer almaktaysa da, yine de başroldeki yorgun yüzlü Quaid'den daha fazla enerji yaydığı söylenebilir.

Şiddet filmlerinin, özellikle de insan kıyımının püf noktaları üzerine yeni yeni buluşlar sergileyen aşırı kanlı sinemasal öykülerin genç kuşakların belleğinde yol açtığı tahribata ilişkin çekincelerim, bu sayfayı takip eden herkesin artık fazlasıyla mâlumu… O yüzden de şiddet karşısında durduğu noktayı çok iyi belirlemiş, ölüm ve cinayet gibi temalar üzerine felsefî bir derinlik içeren bir avuç başyapıt haricinde, vahşet sinemasının genel geçer örneklerine karşı sınırsız bir hoşgörü sergileyemiyorum ne yazık ki… Hele de “Sevgililer Günü Katliamı”nı izledikten bir-iki gün sonra o filmde sergilenen vahşet gösterisini kız arkadaşının üzerinde birebir uygulayan Ankaralı gencin; hemen ardından da Stuttgart'taki bir okulu kan gölüne çeviren -video oyunları müptelası- bir başka çocuğun yol açtığı insanî trajedilere ardı ardına tanık olduktan sonra…

O nedenle, bu saatten ve bunca kötü örnekten sonra bana artık hiç kimse, “Filmler, genç kuşakların hayata bakış açısını belirlemez; perdede/ekranda izlenen şeyler yalnızca perdede/ekranda kalır” gibi laf salatalarıyla gelmesin sakın!

Hayır efendim, çağımızda sinema ve televizyon filmleri insanların hayata bakışını, dahası başka insanlarla kurdukları ilişkileri dibine kadar belirliyor. Özellikle de “maneviyat” adlı ulvî değerin toplumu biçimlendiren güçler tarafından iyice tu kaka yapıldığı, “hayatın metafizik boyutu”nun bütünüyle yok sayıldığı bir dünyada varlıklarına anlamlı bir yorum getirmekte güçlük çeken kimi yeniyetmeler, günümüzde artık model olarak kendilerine bütünüyle sinema ya da video oyunu karakterlerini seçmekteler… Bizler de ondan sonra gazetelerin üçüncü sayfalarında, bundan çeyrek yüzyıl öncesine kadar herhangi bir insanın havsalasının alamayacağı biçimlerde öldürülmüş kişilerin mide bulandırıcı katledilme öykülerini okuyup duruyoruz.

İnsanın, hayatına giren her yeni şeyden kolayca sıkılmaya uygun doğası gereğince, şiddet de bir süre sonra “revizyon” isteyen bir güdüdür. Bu alandaki yeni modaların taşıyıcılığını ve topluma aktarımını ise işte böylesi filmler yapıyor. İnsan kıyımında daha kanlı, daha şoke edici, daha zekice yöntemler; çok farklı ve alışılmadık ölme-öldürme biçimleri… O yüzden de kendi adıma, içinde midemin ve vicdanımın kaldırabildiğinden daha fazla şiddet barındıran her türlü görsel iletiye karşı, kim ne derse desin, bundan böyle de mesafeli durmayı sürdüreceğim.

Bütün bu ön uyarılara karşın, “Ben hayattaki yolumu çoktan bulmuşum, bu saatten sonra sinema dünyasının sunduğu her türlü kan banyosuna karşı şerbetliyim” diyorsanız, o hâlde söylenecek ekstra bir söz de kalmıyor. “Mahşerin Dört Atlısı”, insan vücudu parçalarının havalarda uçuştuğu, otopsili, morglu, sapık seri katilli filmlerin iflah olmaz tutkunlarını memnun edebilecek bir orta hâlli polisiye-gerilim örneği olarak gösterimde…

Ancak, ben yine de son bir söz olarak derim ki kendi zamanınıza, paranıza ve belleğinize acımıyorsanız, bari en azından ülkemizin geleceğine yönelik önemli bir yatırım yapın ve çoluk çocuğunuzu bu tür yapıtlardan inatla uzak tutun. Hem salonlarda, hem de DVD göstericisinin başında…