“AIPAC” için yolun sonu görünüyor!

İki partili ABD Kongresi’nde bir de üçüncü parti var: “Amerikan-İsrail Halkla İlişkiler Komitesi(AIPAC)” ya da “Önce İsrail Partisi”. İsrail Lobisi’nin en güçlü kuruluşu olan “AIPAC” son yıllarda siyasette daha fazla görünür hale geldi. Bu görünürlük Amerikan kamuoyunda İsrail’e desteğin çözülüşüyle ilgili. İlkin iki partili olarak çalışan “AIPAC” Barack Obama’nın başkanlığı döneminden itibaren ivmesini daha çok Cumhuriyetçiler’e doğru çevirmişti.

Amerikan Yahudileri’nin ezici çoğunluğuysa Demokratlar’a oy vermeyi sürdürüyor. İsrail’e koşulsuz desteğin en fazla sorgulandığı partinin Demokrat Parti olmasına rağmen bu olgu değişmedi. Cumhuriyetçiler çok az bir fireyle İsrail’e koşulsuz desteği sürdürseler bile Amerikan Yahudileri’nden bekledikleri karşılığı bulamıyorlar. İsrail için ABD’yi İran’la savaşa sokan Trump her defasında Amerikan Yahudileri’nin Demokratlar’a verdiği desteğe şiddetle tepki gösterdi. Hatta Demokratlar’a oy veren Yahudileri gerçek Yahudi olmamakla suçladı.

15 Nisanda ABD Senatosu’nda Yahudi Amerikalı Bernie Sanders’ın İsrail’e askeri buldozer sevkiyatının durdurulmasıyla ilgili tasarısına 47 demokrattan 40’ı “evet” oyu verdi. Bu, İsrail’le ilgili oylamalarda aleyhte verilen en fazla oy oldu. Tasarının amacı Amerikan buldozerlerinin Gazze, Batı Şeria ve Lübnan’da konutları yıkmak için kullanılmasını engellemekti. Tasarı yedi demokrat senatör ve Cumhuriyetçiler’in desteğiyle reddedildi.

Yedi Demokrat senatörden birisi, Senato Demokratları’nın lideri Chuck Schumer idi. Schumer Senato’daki görevinin Demokratlar’ın İsrail yanlısı olarak kalmasını ve İsrail’e askeri desteğin devam etmesini sağlamak olarak açıklamış idi. Tasarıya hayır oyu verenlerden bir diğer Demokrat ise her koşulda İsrail’i destekleyeceğini yüksek sesle ilan eden John Fetterman’dı. Tabii hem Schumer ve hem de Fetterman AIPAC bağışlarının önde gelen alıcıları arasındalar.

Lindsey Graham ve Marco Rubio başta gelmek üzere çok sayıda şahin Cumhuriyetçi senatör AIPAC’ın bağış listelerinde ilk sıralarda yer alıyor. “AIPAC”, Cumhuriyetçiler üzerinde çok daha etkili. Trump’ın İsrail için İran’a savaş açmasında “AIPAC senatörleri” büyük rol oynadı.

Kasım’daki ara seçimler için yapılacak ön seçimlerde “Önce İsrail” adaylarının kazanmasını sağlamak için AIPAC’ın devreye girmesi ABD’nin Ortadoğu politikasının İsrail’in çıkarları doğrultusunda şekillendirildiğine dair algıyı pekiştiriyor. Seçmenlerin çoğunluğunun İsrail’e koşulsuz desteğe karşı çıkmasına rağmen ABD Kongresi’nde “AIPAC etkisi” tepki çekiyor.

İsrail’e iki partili koşulsuz destek eriyor ve AIPAC’ın yaşadığı panikten de anlaşılacağı gibi bu desteğin altın yılları geride kalmış görünüyor. Halihazırda “AIPAC” ABD’nin İsrail politikasında etkili olsa bile bu durumun daha fazla sürdürülemeyeceği yönündeki analizlerin sayısı artıyor.

AIPAC bağışları bilhassa Demokratlar nezdinde zehirli hale geldi. Daha önceleri AIPAC bağışı almak siyasetçiler için “avantaj” olarak görülüyordu. Şimdiyse ön seçimlerde aday olmayı düşünen Demokrat siyasetçiler “AIPAC”tan veba görmüş gibi kaçmayı tercih ediyorlar. Hatta aday adayları “AIPAC bağışı” almayacaklarını ilân etmek durumunda bile kalıyorlar.

2028’de Demokrat Parti’den Başkan aday adayı olması beklenen Kaliforniya Valisi Gavin Newsom Şubat ayında “AIPAC’tan hiç bağış almadım ve asla almayacağım” demişti. Öteden beri İsrail’e destek verdiği bilinen Newsom’un bu sözleri geniş yankı yapmıştı. Kaliforniya’nın ABD’de en büyük Yahudi nüfusuna sahip eyaletlerden biri olduğunu hatırlatmak gerekiyor.

AIPAC bağışlarını takip etmek için kurulan “Track AIPAC”ın yöneticilerinden Cory Archibald “X” hesabından yaptığı bir açıklamada Newsom’un AIPAC bağışlarını reddettiğini açıklamak zorunda hissetmesini çok büyük bir başarı olarak nitelemişti. Archibald ayrıca “AIPAC’ın parasını 2028 seçimlerinin belirleyici konusu haline getireceğiz. İzleyin ve görün” demişti.

İsrail’in bağnaz destekçilerinden John Fetterman’ın da siyasi geleceği tehlikeye girdi. Memleketi Pensilvanya’daki Demokrat Parti teşkilatı Fetterman’ı dışlamış bulunuyor. Cumartesi günü CNN’de bir programa konuk olan Fetterman bu durumu itiraf ediyordu.

CNN’deki programda kendisini, “İsrail›in yanında duran tek Demokrat” olarak niteleyen Fetterman, “Anketlerin ne dediğini biliyorum, bu durum devam ettiği sürece, İsrail giderek daha zehirli hale geliyor, ama ben her zaman İsrail’i destekleyeceğim” diye konuşuyordu.

Özetle söylemek gerekirse, “AIPAC”ın kendisi artık bir siyasî sorun haline geldi.