Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler


Yabancı sermaye yatırımları iki şekilde gelmektedir.

Birincisi, menkul kıymetlere yatırım yapma şeklinde gelen portföy yatırımı.


Diğeri ise reel sektöre yatırım amaçlı gelen doğrudan yabancı sermaye yatırımıdır. (IMF yabancı şirketin yüzde 10'u veya daha fazlasına sahip olduğu bir yatırımı doğrudan yatırım olarak tanımlıyor. Nedeni ise bu oranın şirketin yönetimi, operasyonları ve politikaları üzerinde etkili olması).

Yabancı sermaye yatırımı ekonomik refah-gelişme ilişkisi akademik çalışmaların da temel konularından biridir. Bu çalışmaların çoğunda doğrudan yabancı sermaye yatırımı (DYY) ile refah artışı arasında doğrusal etkileşim tespit edilmiştir.

OECD'ye göre, “DYY, açık ve etkili bir uluslararası ekonomik sistemin ayrılmaz bir parçasıdır ve kalkınmanın ana katalizörüdür.”

**

Doğrudan yabancı yatırım, özellikle gelişmekte olan ülkeler için çok önemlidir. Yerli şirketler yurtdışı satışlarını artırmak (yeni pazarlar) için çok uluslu şirketlerin finansmanına ve uzmanlığına (yeni ürün tasarımı) ihtiyaç duyarlar. Bu sayede yüksek büyüme hızları yakalanır.

Ülkeler, yeni işler ve istihdam artışı için doğrudan yabancı yatırımları teşvik ederler.

Doğrudan yabancı sermaye yatırımları, gelişmekte olan ülkelere dünya standartlarında teknolojiler ve teknik uzmanlık sunar.

DYY'nin bir diğer faydası "sıcak para" denilen portföy yatırımlarının (kısa süreli sermaye girişi) neden olacağı oynaklığı dengelemesidir. Kısa vadeli borç verenler ve döviz tüccarları tek seferde çok para yatırır, varlık balonu oluşturur sonra da menkul değerleri hızla satarlar.

Bu durum, ekonomileri tahrip eden ve siyasi rejimleri sona erdiren bir patlama döngüsüne neden olabilir (1994 ve 2001 krizlerinde Türkiye’de benzer bir gelişme yaşanmıştır).

**

DYY bazı dezavantajları:

Özellikle savunma sanayii gibi belirli stratejik endüstrileri doğrudan yabancı yatırımların kontrolüne girmesi risklidir.

Yabancı bir yatırımın bir süre sonra sermayenin ev sahibi ülkeden ve yatırımcının ülkesine akmaya başlayan bir hal alabilir.

Doğrudan yabancı yatırımların en nitelikli insanların istihdamı ile gelir eşitsizliğine neden olabileceği, yerel sanayi ve yerel ekonomileri olumsuz etkileyebileceği endişeleri var.

**

Türkiye'nin yakın geçmişine baktığımızda ise çok yüksek meblağlarda doğrudan yabancı yatırım çeken bir ülke konumunda değiliz. 2000li yıllardan sonra bir aşama kat edildiğini, önceki 10 yıla göre yabancı sermaye yatırımlarının hızla arttığını söylememiz mümkün. 2007 yılında 22 milyar dolarla yıllık en yüksek yabancı sermaye girişi, 2017 yılında 11.5 ve 2018 yılında 13.1 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Tabii ki doğrudan yatırım girişlerinin yapısına da bakmak gerekiyor. Örneğin 2013 yılında 13.5 milyar dolarlık doğrudan yabancı sermaye yatırımının 10 milyar doları sermaye girişi, 3,5 milyar dolarlık kısmı gayrimenkul alımı şeklinde gerçekleşmiştir.

2018 yılında 13.1 milyar dolarlık doğrudan yabancı sermaye girişinin 7 milyar doları sermaye girişi ve 5.9 milyar doları gayrimenkul alımı şeklinde karşımıza çıkmaktadır.

Yani son yıllarda gayrimenkul alımlarının yabancı sermaye girişi içinde payı artmış. Dünyada 2018 yılında doğrudan yatırımlar bir önceki yıla göre azalmasına (yüzde 19 azalmış) rağmen (1,47 trilyon dolardan 1,2 trilyon dolara gerilemiş) Türkiye'de artmıştır. Bu veri dünya doğrudan yabancı sermaye yatırımı içerisinde Türkiye’nin payının yüzde 0,8 seviyelerinden yüzde 1 seviyelerine çıkması anlamına gelmektedir.

2018 yılında Dünya doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının düşüşü arkasında gelişmiş ülkelere yönelen yabancı sermaye yatırımlarındaki yüzde 40’lık azalıştır. Gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye girişleri ise az da olsa artmıştır. Gelişmiş ülkelere gelen sermayenin azalma nedenlerinin başında ticaret savaşları gelmektedir.

2018 yılında Doğu ve Güneydoğu Asya bölgesi dünyada en fazla doğrudan yabancı sermaye yatırımı alan bölge olmuştur.

**

Dünyadaki Doğrudan Yabancı Yatırımlardaki azalmaya rağmen Türkiye’deki artış (düşük düzeyde de olsa) önemli. Akademik çalışmalar DYY ile ekonomik gelişme ve refah arasında doğrusal ilişki olduğunu net olarak göstermektedir. Tabii ki stratejik sektörler için ödün verilmeyecek alan kaydı düşmek gerekir.

Türkiye’nin daha yüksek refah artışı için dünya yabancı sermaye payının yüzde 1’lerin üzerine taşınması gerektiği açık. Bunun için güven veren, istikrarlı, rekabetçi, demokratik değerleri öne çıkaran bir ülke görüntüsünü daha belirgin olarak dünyaya anlatmamız gerekiyor.


Başlıklar :IMFDYYOECDYatırım
Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...