Filistin için bir mum ışığı

Yaser Arafat gerilla savaşından gelmiş son derece kıvrak diplomatik manevraları olan bir liderdi. Silahlı mücadeleden gelmesine rağmen bir anda İsrail''le masaya oturdu, silahla elde edemediği hedeflerine diplomatik yollarla ulaşabileceğini düşündü. Henüz silahlı olarak tek karış Filistin toprağını kurtaramamışken bir anda topraksız bir Filistin''in devlet başkanı oldu. Yıllardır sürgünde mücadele eden kadroların Filistin''e dönerek vatan hasretini giderme imkanı bulması, sürecin ''duygusal meşruiyeti''ni sağladı. Her ne kadar "barış süreci" denilen o yanılsamanın ahlaki meşruiyeti tartışmalı olsa da duygusal bir motivasyon sağladığı muhakkaktı.

Bu duygusallığı en iyi anlatan metin herhalde Türkçeye "Şairin Filistini" adıyla çevrilen (I Saw Ramallah) Filistinli şair M. Barguti''nin anıları olsa gerek. Bir şairin kaleminden, insan tekinin doğduğu toprakla kurduğu ilişki, ruh dünyası, idealleştirilen mücadele karşısında insani zaafların dayattığı özlemler… Bu denli içten ve etkin bir metin zor bulunur. Kendisi de barış süreciyle Filistin''e dönen Filistinli şairin duyguları, bir zamanlar silahlı mücadele veren direnişçilerin bir anda nasıl Arafat''ın bürokratlarına, polisine dönüştüklerinin, dahası esaretten kurtarmaya çalıştıkları kendi halklarına karşı bu süreç sonunda nasıl ceberutlaşabileceklerinin işaretleri gizli, bu duygusallıkta.

İnsan olarak yaşanan sürgünler, acılar sonucunda belki hiç ulaşamayacağı hedeflerin bir kısmını elde etmenin getirdiği bir iyimser rüyadan ibaretti, barış süreci. Tek tek düşünüldüğünde insanî ve anlaşılabilir bir ruh olarak fertler suçlanmayabilir.. Ancak büyük iddialarla yola çıkmış bir hareket için sorgulanması gereken bir durum olduğu kısa zamanda ortaya çıktı. Duygusal meşruiyet ahlaken ve ilkesel olarak barış sürecini taşıyamayacak kadar zayıftı.

Parçalanmış Filistin''in Gazze''sinde Aksa İntifadasının 10. yıldönümünde bir konuşma yapan Hamas''ın önde gelen isimlerinden Mahmut Zahar, 2000 yılında barış görüşmelerinin çıkmaza girdiğini anlayan Arafat''ın Hamas''a İsrail içindeki hedeflere karşı saldırı yapması için yeşil ışık yaktığını açıklamış. Hayatını, liderliğini riske atarak İsrail''le barış masasına oturan, bu süreç sonunda silahla ulaşamadıkları hedefe yani Filistin''in kurtarılacağına inanan bir liderin hazin öyküsünü hatırlatıyor bu sözler.

İsrail kuşatması altında Ramallah''taki başkanlık binasında, mum ışığında kararlılık gösterisi yapan, eski fedai lideri günlerini hatırlatan bir görüntü içinde yeniden dirilmeye çalışan bir fotoğrafı hafızalarımızdan silmek ne mümkün. Arafat bu sonucu daha önceden görmüş müydü? Bunu bilemeyiz. Ama kesin olan şu var ki; ideolojik olarak yaslandığı temeller çökmüştü ve arkasındaki uluslararası destek de onu bu sürece zorlamıştı. Arafat''ın temsil ettiği Arap milliyetçiliğine dayalı 3.dünya sosyalizminden beslenen kurtuluş mücadelesi modeli çoktan çökmüş, Filistin''de İslami hareketler yükselişe geçmişti.

Mum ışığında İsrail''e karşı mücadeleden vazgeçmeyeceğini açıklayan aynı Arafat kısa süre önce İsrail''le yaptığı anlaşmaları, "barışı" ve iktidarını korumak adına halkına karşı silah kullanan bir otoriteye dönüşmüştü.

Sonuçta Hamas liderinin yaptığı açıklama aslında Arafat''ın da Filistin gerçeğine döndüğünü gösteriyor. İsrail de Arafat''ın bu rüyadan uyandığını anladığı vakit dozerlerle yıkılmış, elektriği bile kesilmiş bir başkanlık binasına onu hapsederek aslında tüm Filistinlileri aşağılamıştı.

Gelinen süreçte parçalanmış bir Filistin ortaya çıktı. Suçlu kim olursa olsun bu görüntüde kaybeden taraf Filistin''dir. Yaser Arafat''ın son günlerinden ders almayan tarafların tutumunun bir sonucu olarak, hatta İsrail''le gizli işbirliği içine girenlerin tahrikleriyle Filistin parçalanmıştır.

Bu süreçte de en büyük basiretsizlik Mahmut Abbas''tan geldi. Hiçbir reel ve meşru temeli kalmayan liderliğini, İsrail ve uluslararası seremoniler düzeyinde korumak adına halkının parçalanmasına göz yummuş, taraf olmuştur.

Yeniden başlayan barış görüşmelerinin seyri Abbas yönetimi açısından tarihten hiç bir ders alınmadığını, İsrail''in ise hep aynı tarih dersini verdiğini gösteriyor.

Hamas tarafı ise haklı olmanın ve hamasetin yeterli olmadığını kavramadığı sürece bırakın Filistin''in kurtarılmasını, birleşik bir liderlik bile oluşturamayacak. Haniye''nin "asıl sorunun Filistinlilerin birleşmesi" yönünde yaptığı konuşma belki bir ışık yakabilir. Tıpkı Arafat''ın karanlıkta mum ışığını aydınlattığı o muhteşem görüntüsündeki umut ışığı gibi. Evet, bir mum ışığı bile bir umuttur bazen.