Olayları tarihin yargısına havale etmek

Bu gün Türk demokrasisinin önü, Anayasa Mahkemesi''nin Cumhurbaşkanlığı seçimlerine başlarken genel kurulda üçte iki çoğunluğun var olması gerektiği yolundaki kararı ile kesilmiştir. Bu kararı haklı bulanlar olabilir. Ancak herkesin ittifak ettiği husus şudur: Böyle bir karar, Türk demokrasisini içinden zor çıkılır bir buhranın içine sokmuştur.

Bu çıkmazı Başbakan, Cumhurbaşkanı''nın halk tarafından seçilmesi sistemini getirerek aşmak istemiştir. Ayrıca yapılan bu yanlış uygulama tarihin yargısına havale edilmiştir. (Başbakan''ın TÜSİAD''daki konuşması)

Bu iki yol buhranı aşmak için yeterli mi sorusuna cevap verebilmek için, Türkiye''yi bu çıkmaza sürükleyen asıl sebebin ne olduğunu anlamak gerekir. Eğer geçmişte olan olayları doğru yorumlayabilseydik, bu gün sorduğumuz sualin cevabını hazır bulacaktık.

Türkiye askeri darbeler ve müdahalelerle birçok buhran geçirmiştir. Bunlardan ders alınması gereken en önemli olanı 1971 muhtırası ve bundan sonrasıdır. Bu dönem iyi tahlil edilirse, bu günkü çıkmazın asıl sebebi anlaşılacaktır.

Türkiye''yi, 1971 muhtırasına getiren ve sonra 1973 seçimlerine götüren dönemi göz önüne getirelim. 1969–70 yıllarında Türkiye''de sokaklar idare edilemez hale gelmiştir. Her gün onlarca, yüzlerce insan ölmektedir. Bu kargaşayı önlemek için sıkıyönetim ilan edilmiştir.

Bu olayların en çok olduğu şehir İstanbul''dur. Bu sebepten Başbakan Demirel ve Sıkıyönetim Komutanı Org. Faik Türün ile sık sık buluşmaktadırlar. Her buluşmada Faik Türün, olayları neden önleyemediklerini izah ediyor ve yeni yetkiler istiyordu. Demirel ise onun her istediğini veriyor ve “Paşam bana mazeret üretme; ne gerekiyorsa yap ve kargaşayı önle” diyordu. Fakat sıkıyönetim bir türlü olayları önleyemiyordu.

12 Mart 1971 günü ordu hükümete bir muhtıra verdi. Hükümet istifa etti. Yeni hükümet kuruldu ve birdenbire olaylar bıçakla kesilmiş gibi sona erdi. Olayların bu seyrine bakanlardan bazıları şu hükme varmışlardı: Türkiye''de olan olayların arkasında ordu vardı; sıkıyönetim komutanları müdahale şartlarını hazırlamak için kasten bu olayları önlemiyordu.

Fakat gerçek öyle değildi. 12 Mart günü bir hükümet vardı ama bu hükümet parlamentonun bile desteğine sahip değildi. Süleyman Demirel bu gerçeği yıllar sonra şu sözlerle itiraf edecekti:

“Bana 12 Mart muhtırasını aldıktan sonra, neden konuyu TBMM''ye getirmedin diye soruyorlar. Eğer getirseydim acaba kaç milletvekili arkamdan gelirdi.” Bu sözlerin ifade ettiği mana gerçekte şuydu: Faik Türün''e emir veren Demirel''in arkasında Türk milletinin değil TBMM''nin bile desteği yoktu.

TBMM''nin arkasında da onu seçen halkın desteği de kalmamıştı. Yollarda kimlik kontrolü yapan polislere, milletvekilleri TBMM kimliği yerine, sürücü ehliyetlerini gösterir hale gelmişti.

Aradan iki yıl geçti: Askerler Genelkurmay Başkanı Faruk Gürler Paşa''yı Cumhurbaşkanı seçtirmek istiyor fakat TBMM bütün baskılara direniyor ve onu seçmiyordu.

Ortada anlaşılmayan bir şey vardı: 12 Mart muhtırasından hemen sonra olaylar birdenbire nasıl olmuştu da kesilmişti? Ve iki yıl evvel, polise kimliğini bile göstermekten utanan milletvekilleri, nasıl olmuştu da baskılara boyun eğmiyordu? Şahıslar değişmemişlerdi. Gerçekte değişen bir tek şey vardı: Dün Demirel''in arkasında olmayan parlamento, onu destekler hale gelmişti. TBMM yeniden halk desteğini arkasına almıştı.

Bir partinin, bir parlamentonun arkasında halkın desteğinin olup olmadığının kıstası sadece seçimler olduğu zannedilir. Seçimleri kazananlar seçimleri neden kazandıklarını iyi bilmelidirler. Tepki oylarıyla seçimi kazanan partilerle, umut vaat ederek iktidara gelen partilerin güçleri farklıdır.

Halk desteği sihirli bir güçtür. Nasıl geldiği ve nasıl gittiği pek bilinmez. Bir vatandaşın elektriği tarif ettiği gibi, “ne idüğü bilinmez; ettiğinden bellidir.” Bu güç bir iktidarın arkasına nasıl alınır? Bunu bilmek zordur amma, bu desteğin neden ve nasıl kaybedildiğini öğrenmek daha kolaydır.

AKP de 367 konusunu halk desteği arkasında olmadığı için aşamamıştır. Halkın gücünü kaybetmiş olmanın sebepleri arasında, Cumhurbaşkanlığı seçiminde aday seçiminde uygulanan yöntemler, efelenmeler, kamu oyununun iktidar aleyhine çıkan her dedikoduya inanması gibi faktörler vardır. Hatta bu güçsüzlüğün arkasında, bir medya patronu ile büyük bir vergi borcunun düşük bir ödemeyle kapatılması, dün kendisine söven köşe yazarlarıyla boy boy resim çektirilmesi ve mahrem konuları konuşması gibi basit görünen sebepler bile vardır.

1969–1973 yılarında bir parlamentonun nasıl gücünü kaybedip, nasıl tekrar güç kazandığını, askerlerin bile, arkasında halk desteği olmaksızın nasıl “süngüsünün batmaz, kurşununun vurmaz” hale geldiğini anlamamız gerekmektedir.

Tarih olayları yargılar amma, güçlüklerin hallini tarihin yargısına bırakanları da hoş karşılamaz.