Okuma notları

"Eğer bedenler ölü ise, niçin bunlardan çevrede dolaşan çok sayıda varlık görüyoruz? İnsanlar söz konusu olduğunda, Kur"ân, Âdem"in çamuruna Allah"ın kendi ruhundan bir şey üflemek sûretiyle hayat verdiğini söylemektedir bize: "O, insanı çamurdan yarattı, ...sonra onu bille bir kıvama getirdi ve Kendi ruhundan ona nefhetti" (32:7-9). İnsan bedenleri canlıdır; çünkü onlara ilâhî ruh can vermektedir. Eğer bu ruh olmasaydı, onlar su ve toprak olurdu. Azrâil bu ruhu alınca, beden gerçek mahiyetini gösterir; zira tekrar toza toprağa dönüşür. Müslüman düşünürler insan dışındaki hayvan ve bitkilerde bulunan hayat ve arzu gibi niteliklerin de bizzat bedenlere değil, ruha ait olduğu konusunda anlaşma içindedirler.

Peki, ruh nedir? "Rüzgar" anlamına gelen rîh ile aynı kökten gelen Arapça rûh kelimesinin bizzat kendisiyle bize birtakım ipuçları verilir. Rüzgar, varlığı ancak etkisiyle görünür kılınan bir şeydir. O bir ağacın dallarını oynatır, yerden toz kaldırır veya yüzümüze çarpar. Onun orada olduğunu biliriz, ama göremeyiz; biz yalnız etkilerini görür ya da hissederiz. Aynı şekilde ruh da görülemez; ama etkileriyle varlığını duyurur. Su ve toprak olan beden ise hayatın bütün belirtilerini izhar eder. Uyuyan ve ölü bir beden aynı görünür; ama bu ikisi arasında çok büyük bir fark vardır. Fark, "ruh" denen görünmez bir şeyde yatar."

(İslam"ın Vizyonu-İnanç ve Uygulama/Sachiko Murata-William C. Chittick/İnsan Yay.)

"Ey derviş! Bütün insanlar bu âlemde zindandadırlar. Peygamber, veli, sultan, melik ve başkaları, tümü bağlıdırlar. Bazısının bir, bazısının iki, bazısının on, bazısının yüz, bazısının da bin bağı, zinciri vardır. Bu dünyada hiç kimse bağsız değildir. Ama bir bağı bulunan, bin bağı bulunana nisbetle daha serbesttir. Onun azap ve sıkıntısı daha az olur. Bağı çoğaldıkça, azap ve sıkıntısı da çoğalır."

(Tasavvufta İnsan Meselesi/Azizüddin Nesefî/Dergâh Yay.)

"Ey dün geceye, yarına esir olup kalan! Gönlünde başka bir âlem var; onu gör.

Çamuruna zulmet tohumu ektin. Vakti bir yazı zannettin.

Gene gece ve gündüzün kadehi ile fikrin, zamanın uzunluğunu ölçtü. Bu ipi omzuna zünnar gibi bağladın. Putlar gibi bâtıl satıcısı oldun. Sen kimya idin, bir avuç çamur oldun. Hakk"ın sırrını sen doğurdun, fakat bâtıl oldun.

Müslüman mısın? Bu zünnardan kurtul. Bir mum olup hür insanlar milleti olan Müslümanlığın meclisini aydınlat."

(Esrar ve Rumuz/Muhammed İkbal/Sufi Yay.)

"Hazreti Resul (a.s) bir gün minbere çıkmış, vaaz ve nasihat ediyordu. Bu sırada küçük yaşlardaki Hazreti Hasan ve Hazreti Hüseyin, acele ile mescide gelirken mübarek ayakları taşa takılıp, ikisi birden düştüler. Hazreti Peygamber hemen minberden indi, ikisini de kucağına alıp minbere çıkardı. Birini bir dizine, birini bir dizine alıp, öpüp okşadı, teselli etti. Bu kadar sevgi ve şefkati gören ashab şaşıp dediler ki;

- Ya Rasulallah, bu ettiğin ne muhabbettir?

Buyurdu ki:

- Allah Teâlâ"nın izzet ve azameti hakkı için ki, beni size Peygamber göndermiştir, Hak Teâlâ"nın, ümmetimin her birine olan muhabbet ve şefkati, benim bu iki göz nuruma olan muhabbetimden yetmiş mertebe ziyadedir. Hatta yeryüzünde ve yeraltında olan hayvanlara ilham eylemiştir ki; kendisinden ümmetimin yarlıganmasını dileyeler."

(Bostan"ül Kuds/Yayına Haz. Tahir Galip Seratlı/Furkan Kitaplığı)