Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
46

Bildirimler

Kasım seçimlerinde Cumhuriyetçilerin ağır bir yenilgi almasının başlıca nedenleri arasında yer alan İran savaşının ekonomik etkileri, Amerikan iç politikasının bir parçası haline geldi. Demokratlar İran savaşını bitirmek için Trump yönetimi üzerinde baskı kurmaya hazırlanırken Trump topyekûn bir çatışmaya girmeden İran üzerindeki baskıyı artırmak istediğinin sinyallerini veriyor. Gerek dış politikanın başkanın inisiyatifinde olması gerekse Trump’ın seçim kaygısı olmaması, böyle bir stratejinin takip edilmesine imkân tanıyabilir ancak küresel petrol piyasaları sarsmaktan kaçınacaktır. Bölgeye üçüncü bir savaş gemisi sevk ederek İran üzerindeki ablukayı güçlendiren Trump, diplomatik çözüme ihtiyacı olmadığını belirterek opsiyonlarını artırmak ve hareket alanını genişletmek istiyor. Başkan Yardımcısı Vance’i de müzakerelerden uzaklaştırarak İran’a karşı şahin politika izleyeceği mesajını veren Trump’ın seçimlerde savaşın siyasi maliyetini zaten ödediği için mevcut baskı politikasını devam ettirmek istediği söylenebilir.

ABLUKAYA DEVAM

Trump bir süredir İsrail Başbakanı Netanyahu’nun İran’a yeni bir askerî harekât baskısıyla diplomatik bir çözüm arayışı arasında gidip geliyordu. Kongre seçimlerinde savaşın popülaritesinin ne kadar düşük olduğu görüldü ve Amerikan halkının savaşın ekonomik sonuçlarının faturasını Cumhuriyetçilere kestiği açıktı. Netanyahu’nun seçim kaybetmesi ve Amerikan halkının sandıkta verdiği mesajla savaş baskısının azalması, Trump üzerinde diplomatik çözüm baskısının arttığı anlamına gelmiyor. Kongre bütçe gücünü kullanarak ve Savaş Bakanı Hegseth’e karşı soruşturma açarak yönetimi sıkıştırmaya hazırlanıyor ancak bu baskının Trump’ı köşeye sıkıştırması kolay olmayacak.

Dış politikanın başkanın yetki alanında olması ve Trump üzerinde seçim baskısının kalmaması, İran’a karşı abluka üzerinden ekonomik baskı politikasının kalıcı olabileceğine işaret ediyor. Ekonomik baskının İran rejimini ödün vermeye zorlayacağı, bu olmasa bile ablukanın Amerika’ya maliyetinin düşük olduğu hesabına dayanan bu politikanın İran’ın elindeki Hürmüz kozunu zayıflatması mümkün. Buna karşın İran’ın bu baskıyı kırmak için Amerikan askeri varlığını ve Amerikan müttefiklerini hedef alması yeni bir çatışma dalgası yaratarak petrol fiyatlarının yükselmesine neden olabilir. Dolayısıyla Trump’ın halihazırda izlediği ablukaya devam politikasının uzun vadeli bir çözüm olmadığı açık.

SAVAŞA DÖNÜŞ

Seçimlerin verdiği en net mesajın Amerikan halkının bu savaştan memnun olmadığı yönünde olmasına karşın Trump savaşa dönüş kararı alarak güç gösterisine girişebilir. İran’ı taviz vermeye zorlamak için yürüteceği yeni bir askeri müdahale döneminin sonuç alması mümkün olmadığı gibi yönetim üzerinde savaşı bitirme baskısını artıracağı kesin. Trump’ın bu opsiyonu kullanması, kendi alanını daraltarak istediği sonuçları alamadan savaştan çekilmesini mecbur kılabilir. Bu da Trump’ın siyasi mirası açısından kabul edilebilir olmadığı gibi 2028 seçimleri öncesinde Cumhuriyetçilere siyasi maliyet üretecektir. İran’ın böyle bir kampanya karşısında bölgedeki Amerikan varlığına karşı topyekûn bir mücadeleye girmesi de savaşın yeni bir bitmeyen savaşa dönüşmesi anlamına gelebilir.

Amerikan halkının İran savaşına İsrail yüzünden girildiği, Amerika’nın güvenliğini doğrudan tehdit eden bir durum olmadığı ve ekonomik maliyetinin yüksek olduğu kanaati iç siyaseti yeniden şekillendirecek şekilde öne çıktı. Seçimlerin bu mesajı ortadayken Trump’ın savaşa dönmesi siyasi intihar bile sayılabilir ve Kongre’nin bütün gücünü kullanarak yönetimin üzerine gelmesi sonucunu doğuracaktır. Trump’ın zaten sonuç alamayacağını bildiği böyle bir el yükseltme sürecine girmesi, gereksiz risk alması anlamına gelecektir. İran’ın savaş yoluyla tavize zorlanamayacağını iyi bilen Trump, kısa dönemli askeri güç gösterisine başvurabilir ancak savaşa dönmesinin getireceği risklerden kaçınacaktır.

DİPLOMATİK ÇÖZÜM

Daha savaşın başından beri bir yandan galibiyet ilan eden bir yandan da diplomatik çözümün an meselesi olduğunu söyleyen Trump’ın barış için İran tarafından istenen ödünleri vermesi çok zor. İran daha nükleer müzakereye başlamadan önce askeri operasyonların durmasını, yaptırımların kalkmasını ve dondurulan fonlarının serbest bırakılmasını şart koşuyor. Hürmüz krizi üzerinden elinde petrol fiyatları gibi kritik bir koz olduğunu hesap eden İran, bu kozunun değerinin görece azalmaya başladığını görmek istemiyor. Amerika’nın belli sayıda gemileri eskort ederken İran gemilerinin geçişine izin vermemesi İran ekonomisi üzerindeki baskıyı artırıyor. Bu koşullarda diplomatik çözüme daha çok ihtiyacı olan İran’ın açık tavizleri önkoşul olarak öne sürmesi, çözüm ihtimalini azaltıyor.

Trump’ın Vance’in Kongre seçim sonuçlarıyla İran savaşı arasında ilişki kurmasından rahatsız olması, kendisi için diplomatik opsiyonun değerinin azaldığı mesajını vermesine neden oldu. İran savaşından net bir zaferle çıkamayan, savaş yüzünden Kongre seçimlerinde darbe alan, Hürmüz’ü açamayan ve petrol fiyatlarını kontrol edemeyen Trump’ın diplomasi vurgusundan vazgeçmesi rastlantı değil. İran’ın istediği tavizleri vermeyeceğini anlayan Trump, diplomatik çözümün gerçekçi olmadığı mesajını verirken kendi üzerindeki barış baskısını da kırmaya çalışıyor aslında. Dahası, diplomatik çözüm opsiyonunun Hürmüz krizi, nükleer mesele ve savaşın bitirilmesi gibi farklı boyutlarının olması, İran’la Amerika arasında öncelikler çatışmasının belirgin hale gelmesine neden oldu. Her iki güç anlaşmak istese bile tarafların öncelikleri çok farklılaştığı için aynı zeminde buluşmaları zor görünüyor.

Bu üç ana opsiyona bakıldığında, Trump’ın ablukanın devamı opsiyonunu en azından şimdilik tercih edeceğini tahmin edebiliriz. Siyasi ve askerî açıdan en az yeni maliyet üretecek olan bu politika, savaşın risklerinden de barışın tavizlerinden de kaçınmayı sağlayan bir opsiyon olarak öne çıkıyor. İran’a ablukanın devamı Hürmüz kozunun değersizleşmesi anlamına gelirken savaşa dönüş ve diplomasi opsiyonlarının İran’ın elini güçlendirme riskleri oluşturması muhtemel. Bu yüzden Trump’ın ablukayı sıkılaştırma ve anlaşma ihtimalini zamana bırakma tavrı anlaşılabilir. Ancak İran’ın Amerika’nın ablukasının normalleşmesine izin vermek istemeyeceği ve Kongre’nin de savaşın bitmesi yönünde baskı yapacağı düşünüldüğünde, Trump’ın abluka politikasının da kalıcı bir çözüm olmadığını söyleyebiliriz. Amerikan seçim sonuçlarının yarattığı yeni siyasi atmosfer, Trump’ın elini zayıflatıyor ve önündeki İran opsiyonlarının hiçbiri ideal değil. Bu bağlamda kötü opsiyonlar arasında en iyisini seçmeye çalışmasını bekleyebiliriz.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...