"Somut adımlar" ve bir milletvekili olarak Bobby Sands

Dün “yemin günü”ydü ama bildiğiniz gibi bağımsızlar gibi CHP milletvekilleri de (Oktay Ekşi hariç!) Anayasa''nın “Andiçme” maddesine (81) yüz vermediler. MHP (de) bir milletvekilini “özel yetkili mahkemeye” kaptırmasına rağmen ciddiyetini (“devlet ciddiyeti” deniyor) bozmadı. CHP''li milletvekillerinin dünkü oturumda andiçme sırasına girmemeleri tabii ki “şimdilik” şartıyla alınmış bir kararın sonucu. CHP milletvekillerinin yemin etmeyerek uzun süre meclis çalışmalarının dışında kalmayı tercih edeceklerini söyleyebilmek imkânsız. Oysa bağımsızlar cephesinde durum böyle değil, “grup toplantılarını” Diyarbakır''da yapacaklarından bile söz ediliyor…

CHP, hükümetin tutuklu milletvekillerinin durumunu düzeltecek “somut bir adım” atmadığı sürece milletvekillerinin yemin etmeyeceğini söylüyor. Ancak şart koştuğu “somut adım”ın içeriğine ilişkin tek bir söz edilmediği için konuya ilişkin en ufak bir gelişme gerçekleşmiyor. Hükümet ise CHP''nin bu belirsiz tutumundan da cesaret alarak –haklı olarak- Başbakan''ın ağzından “Önce tekliflerini ortaya koysunlar” cevabıyla karşılanıyor.

CHP''nin “somut adım”ın içini niçin doldurmadığı cevaplanması gereken önemli bir soru. 9 milletvekilinin niçin Meclis çatısı altında bulunmadıkları bir sır olmadığı, bu “açığa alınma” işleminin Anayasa ve bazı yasaların bazı maddelerinde yer alan demokrasilere yakışmayan ve yanlış kısıtlamalardan kaynaklandığı apaçık belli iken, “somut adım”ın içinin gerçekten somut önerilerle doldurulmasından niçin çekinildiğini anlamak imkansız.

O halde gelin, CHP''nin içini dolduramadığı bu “somut adım”ın içini biz dolduralım:

Atılması gereken ilk somut adım, muhakkak ki, Anayasa''nın 76. Maddesinden siyaseti esir alan “….terör eylemlerine katılma ve bu gibi eylemleri tahrik ve teşvik suçlarından biriyle hüküm giymiş olanlar, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemezler” kısıtlamasının “ve bu gibi eylemleri tahrik ve teşvik suçlarından biriyle hüküm giymiş olanlar” ifadesinin çıkarılmasıdır. “Terör eylemlerine katılma” ile bu gibi eylemleri “tahrik ve teşvik” aynı nitelikte-karakterde suçlar olmadıkları için bu ifadenin kalkması siyaseti “özel yetkililer”in esiri olmaktan kurtaracaktır. Anayasa''nın 76. Maddesinde yapılacak bu değişikliğe –tabii olarak- Terörle Mücadele Yasası''nın 2. maddesinin şu ikinci fıkrasının da kaldırılması eşlik etmelidir:

“Terör örgütüne mensup olmasa dahi örgüt adına suç işleyenler de terör suçlusu sayılır ve örgüt mensupları gibi cezalandırılırlar.”

Çünkü –önümüzdeki günlerde bu konuyu etraflıca tartışabiliriz- bir yasanın “terör örgütüne üyelik” ile “terör örgütüne mensup olmama”yı aynı torbaya atması –tek başına- hukuk dışı bir anlayış örneğidir.

İkinci “somut adım” olarak da şu: Anayasa''nın 14. Maddeye atıfta bulunan 83. Maddesinin ikinci fıkrasının “… ve seçimden önce soruşturulmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasanın 14 üncü maddesindeki durumlar bu hükmün dışındadır” faslı da Anayasa''dan çıkarılmalıdır. (Bu ön “temizlik”in aslında 12 Eylül referandumunun işleri arasında yer alması gerektiğini unutmayalım.) Böylece, 83. maddenin çok açık bir dille kaleme alınmış –ama kendisine yüz verilmeyen- üçüncü fıkrası (“Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi hakkında, seçiminden önce veya sonra verilmiş bir ceza hükmünün yerine getirilmesi, üyelik sıfatının sona ermesine bırakılır; üyelik süresince zaman aşımı işlemez.”) öne çıkmış olacaktır.

Madem ki 83. maddede önemli bir tadilata giriştik, o halde bu maddenin atıfta bulunduğu (o yok olası!) 14. maddeye de kapının yolunu göstermek gerekir… Bu madde gerçekten –ama gerçekten- bir demokrasinin anayasasında kara bir leke gibi durmaktadır.

İşte böyle… Gördüğünüz gibi bu “somut adamlar” ile Dicle''nin ve diğer tutuklu milletvekillerinin Meclis''in yolunu tutmalarının önü açılmaktadır. Bu adımları atmaya mecburuz aslında; “parlamentonun bütünlüğü” gibi parlamenter demokrasilerin birinci ilkesine biz de samimi ve ciddi olarak sahip çıkmış oluruz…

Madem ki biraz daha yerimiz kaldı, o halde bu hükümlü-tutuklu-milletvekili seçilme ilişkinin dünyada nasıl yaşandığına dair–mutlaka içinizden birçoğunun da hatırlayacağı- bir tarih sayfasından da kısaca söz edeyim:

Bobby Sands''i tanıyorsunuzdur. Hani 1981''de vazgeçmediği açlık grevi sonucunda çok genç yaşında ölen IRA militanını. Bobby Sands, tutukluluk haliyle daha neredeyse çocukken 1972''de tanışmış. Bu tutukluluk hali 1976''ya kadar sürmüş. Cezaevinden çıktıktan bir yıl sonra bu kez arabasında silah bulundurmaktan - ve bir öldürme olayına karışmış olmaktan suçlanarak- 14 yıl hapis cezasına çarptırılmış. Diğer IRA militanlarıyla birlikte kapatıldığı cezaevinin berbat şartları anlatılmakla bitmiyor… Bu arada IRA mensuplarının siyasi mahkum statüleri kaldırılmış. Artık onlar da diğer mahkumlar gibi üniforma giyip aynı rejime tabi olacaklar…Bunun üzerine önce bin çeşit protesto eylemi… Sonrasında da yeni şartları kabul etmeyenlerin başlattığı açlık grevi. Bobby Sands, IRA''nın önemli bir üyesi. Açlık grevine başlayanlar içinde o da var. (Öldüğünde çekilmiş fotoğrafının Batı Avrupa şehirlerinin duvarlarını kaplaması kamuoyu üzerinde nasıl da etkili olmuştu…) Bobby Sands, açlık grevinde ısrarlı, ölüme hızla yaklaşıyor, diğer bazı IRA militanları da…

Bu arada bir beklenmedik bir gelişme yaşanıyor. 1981''de bir milletvekilinin ölümü üzerine ara seçimlere gidilecek. Tahmin ettiğiniz gibi Bobby Sands, Sinn Fein listesinden milletvekili adayı. Seçim sonrasında Kuzey İrlanda''nın “YSK”sı, rakibinin 29 bin civarındaki oyuna karşı 30 binden fazla oy alarak Bobby Sands''ın milletvekilliğini ilan ediyor… Ama “dokunulmazlığa” kavuşmak Bobby Sans için artık imkansızdır. Milletvekili seçilmesinden üç hafta sonra ölüyor. Ölümüne açlık grevinde olan 6 IRA militanı da eşlik ediyor…

Margaret Thatcher''ın bu işe fena bozulduğu muhakkak, çünkü gecikmeden, “bir yıldan fazla cezası olan hükümlülere seçimlere katılma yasağı” geliyor.

Unutmayalım: Bobby Sands milletvekili seçildiğinde 14 yıl hapis cezasına çarptırılmış bir mahkûmdu.