Belirsizlikler, FED ve bundan sonrası

Bu hafta içi çarşamba akşamı uzun süreden bu tarafa beklediğimiz Amerikan Merkez Bankası (FED) Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısı neticesinde ilan edilen faiz kararını gördük. Ortada bir sürpriz yoktu ve beklendiği gibi FED faizleri 25 baz puan artırarak %2,00-2,25 seviyesine yükseltti. Böylelikle 2013 Mayıs’tan itibaren başlanan parasal genişlemeden çıkış ile 2015 Aralık’tan bu yana devam eden kademeli faiz artışı politikasının da sekizinci artışı gerçekleştirilmiş oldu.

16 FED üyesinin 12’si 2018 yılı için toplam dört faiz artışı öngörürken, 2019 boyunca toplam üç faiz artışı yapılabileceğini düşünüyor. Bu durum kabaca 3,00-3,25 bandında FED’in artık duracağı şeklinde yorumlanıyor. Bu tezi güçlendiren ve aslında bu toplantı metninde de dikkat çeken en önemli konu “destekleyici para politikası” ifadesinin metinden çıkarılmasıydı.

Yazılı açıklamanın hemen ardından basın toplantısı düzenleyen FED Başkanı Powell, bu ifadenin metinden çıkmasının kademeli faiz artışı patikasından vazgeçildiği anlamına gelmediğini söyledi. Ekonomideki olumlu tabloya rağmen her şeyin mükemmel olmadığının altını çizen Powell 2020 projeksiyonlarına ilişkin sorulan bir soruya, şimdiden 2020’yi öngörmenin çok zor olduğuna yönelik bir cevap verdi. Peki dünyayı 2008 Krizi ile başbaşa bırakan ve ardından izlediği politikalarla başta gelişmekte olan ülkeler olmak üzere dünyanın geri kalanını hırpalayan FED 1-2 sene sonrasını öngöremezse biz ne yapalım?

Bana göre FED Başkanının basın toplantısının en ilginç anları kendisine 2008 Krizi’nin tekrarlanma riskinin olup olmadığı ve ticaret savaşlarına ilişkin sorulardı. Powell, ticaret savaşlarına ilişkin olarak “Firmalardan gittikçe artan endişeler duyuyoruz. Korumacı tarifeler uzarsa bu ABD için de kötü.” dedi. Yani toplantıdan hemen sonra faiz artışını eleştiren ABD Başkanının bizzat kendisinin takip ettiği ticaret savaşlarından rahatsızlığını dile getirmiş oldu.

Kendisinin “Böylesi ekonomik kriz, ancak yüzyılda bir görülür” dediği 2008 Krizi çıktığında FED başkanı olan Greenspan, krizden hemen sonra krizdeki sorumluluğunu kabul etmiş ve 2013 yılına geldiğinde de 2008 Krizi’nin “kesinlikle” tekrarlanacağını söylemişti. Bugün Powell’a bu soru sorulduğunda her ne kadar kaçamak cevap verse de, FED’in 2019-2020 büyüme tahminlerine ve getiri eğrisinin giderek yataylaşmasına bakıldığında; 2020 projeksiyonlarına kaçamak cevap vermesinin nedeninin bir resesyon beklentisine işaret ettiğini düşünebiliriz. Bana göre 2008 Krizi bitmedi. Olacak olan yeni bir kriz değil, 2008’dekinin ikinci dalgası olacaktır.

FED’in Amerikan ekonomisi için olası bir “aşırı ısınma” riskini yakından takip ettiğini biliyoruz. Diğer yandan metinden çıkarılan “destekleyici para politikası” ifadesini de hatırlarsak, 2019 için öngörülen üç faiz artışının dörde çıkarılma ve genellikle 25 baz puan yapılan artışlardan herhangi birisinin 50 baz olarak yapılmasının ihtimal dahilinde olduğunu da not düşelim.

Her ne kadar Powell “Bizim ekonomimizin güçlü olmasının ve faizlerin artmasının, özellikle dolar üzerinden borcu bulunanlar olmak üzere diğer ülkeler için baskı yarattığını biliyoruz. Bu nedenle çok şeffaf olmaya çalışıyoruz ve çok kademeli hareket ediyoruz. Bazı ülkeler ciddi sorunlar yaşıyorlar ancak bu yükselen piyasa ekonomilerinin geneli için doğru değil. Sadece az sayıda ülke bu durumda ve bu ülkelerin bütçe açıkları, dış borçları ve yüksek enflasyon gibi kırılganlıkları var.” dese de, ABD’nin başını çektiği ticaret savaşlarının etkilerinin sadece FED’in şeffaflığı ile ortadan kalkmayacağını unutmamak gerekiyor. Dahası ABD ekonomisindeki bugünkü olumlu tablo aldatıcı olmasın, zira 2008 Krizi’nin ikinci dalgasının giderek yaklaştığı artık iktisatçıların ana gündem maddeleri arasına girdi bile.