“İmam Hüseyin''in ve yakınlarının Kerbelâ''da şehit edilmesi de Muharrem ayında gerçekleşmiştir. Şairler, bu üzücü olay nedeniyle mersiyeler yazmışlar, Ehl-i Beyt sevgisini dile getirmişlerdir. Bu şiirlere de “Muharremiyye” denilmiştir. Bu şiirlerin tevşih ve ilahi formuyla bestelenmiş biçimlerine de “Muharremiyye” ve “Muharrem ilâhîleri” adı verilmiştir.Türk Edebiyatı''nda bu mersiyelerin XII. Yüzyıldan itibaren yazılmaya başlandığı, Mevlana Celaleddin Rumi''nin de Kerbela olayıyla ilgili Farsça
“İmam Hüseyin''in ve yakınlarının Kerbelâ''da şehit edilmesi de Muharrem ayında gerçekleşmiştir. Şairler, bu üzücü olay nedeniyle mersiyeler yazmışlar, Ehl-i Beyt sevgisini dile getirmişlerdir. Bu şiirlere de “Muharremiyye” denilmiştir. Bu şiirlerin tevşih ve ilahi formuyla bestelenmiş biçimlerine de “Muharremiyye” ve “Muharrem ilâhîleri” adı verilmiştir.
Türk Edebiyatı''nda bu mersiyelerin XII. Yüzyıldan itibaren yazılmaya başlandığı, Mevlana Celaleddin Rumi''nin de Kerbela olayıyla ilgili Farsça bir mersiye yazdığı söylenmektedir. Türkçe mersiyelerin ilk örneğinin Yunus Emre tarafından yazıldığını söyleyebiliriz.
….
Halk şairlerinin Kerbela ve İmam Hüseyin muhtevalı şiirleri XVI. ve XVIII. Yüzyıllar arasında belirli bir yoğunlukla devam etmektedir. Şiirler, XIX. yüzyılda belirli biçimde artış gösteriyor. XX. yüzyılda bu artış daha da yoğunlaşıyor, doruk noktaya ulaşıyor. “
Cemil Çiftçi, “Halk Şiirinde Kerbelâ Ağıtları” adındaki yeni çıkan kitabının önsözünde böyle diyor.
117 şâirin şiirlerinin yer aldığı eser 478 sayfadan oluşuyor.
İlk şâir Yunus Emre. Hz. Muhammed sevdalısı Yunus, Kerbelâ''yı şöyle anıyor:
Hazreti Ali babaları
Muhammed''dir dedeleri
Arşın iki küpeleri
Hasan ile Hüseyin''dir
Kerbelâ''dır yazıları
Şehit olmuş gazileri
Fatma ana kuzuları
Hasan ile Hüseyin''dir
Bizim Halk Edebiyatımızda Kerbelâ ağıtlarını Yunusla başlatan Çiftçi, kitabının önsözünde ağıt geleneğimizin kısaca tarihi bir değerlendirmesini de yapar.
Kitapta derlenen şiirlerin ortak teması Kerbelâ şehitlerine duyulan sevgi ve onlara her türlü zulmü reva gören zalimlere karşı duyulan nefrettir.
Gönül isterdi ki her yıl tekrarlanan Kerbelâ vakasını anma günlerinde söylenen ve yazılanlar tema olarak övgü ve yergi etrafında dönüp durmasın. Ufuk açıcı, yol gösterici, mefkûrevi çizgide, ehl-i beyt şuuru ve ahlakıyla donanmış insan yetiştirici bir özellik taşısın. Bütün bir İslam milletini kucaklayan, islâm idealini bütün insanlığa sunmaya yönelen bir keyfiyet sunsun. Ayrıştırıcı değil, barıştırıcı ve birleştirici olsun.
Bu özellikleri az da olsa taşıyanlar da var. Hele de Alvar İmamı''nın şiirleri bu kokuyu taşıyan şiirler.
Muhammed Lutfi''nin bağrı delinsin
Pârelensin beden ruhu alınsın
Muhibb-i hânedan kimdir bilinsin
Gedâ ağlar sultan ağlar hân ağlar
Diyen Alvar İmamı:
Göründü hilal-i mâh-ı Muharrem
Âdem ağlar Havva ağlar Şit ağlar
N''oldu Kerbelâ''da zât-ı mükerrem
İdris ağlar Salih ağlar Nuh ağlar
Habib-i Kibriya kurret-i ayni
Nice gül-gûn ettin o gül-cebini
Nasıl elvân ettin vech-i Hüseyn''i
Halil ağlar gülzâr ağlar nar ağlar
Deryâ-yı melâhat dürdânesini
Şem''a-i Muhammed pervânesini
Zümre-i velâyet merdânesini
İshak ağlar Yakup ağlar İs ağlar
….
Ol hayrü''n-nisânın nûr-i didesi
Hayder-i Kerrar''ın ber-güzidesi
Bahr-i saadetin dür-feridesi
Musa ağlar Harun ağlar Tur ağlar
Ahmed-i Muhtar''ın necm-i Mi''rac''ı
Enbiyaullahın başının tâcı
Mihr-i vefâ bezm-i vahdet sirâcı
Davud ağlar Sultan ağlar mur ağlar
Hüseyn-i Kerbelâ mir''at-ı hüda
Sadr-ı safa zarf-ı envar-ı hüda
Emr-i hakka ruhun eyledi fedâ
İsa ağlar Meryem ağlar Kuds ağlar
Şiiriyle de Ehl-i Beyti geniş bir tarihi çerçeve içinde görür ve gösterir.
Esrâr-ı Ahmed bizdedir
Nûr-i Muhammed bizdedir
Feyz-i muhabbet bizdedir
Bugün mâh-ı Muharrem''dir
Sözleriyle de bir ruh mirasının varlığını haber verir.
Alvar İmamıyla çağdaş Basri Baba''dan da aynı perdeden iniltiler duyarız:
Hüseynî''yim diyen kişi
Çıkarır kalbden teşvîşi
İncinmez andan bir kişi
Biz tâbi-i Hüseynî''yiz
Hüseynîlerdedir dermân
Anlardadır ikrâr imân
Âmirdir bu nutk-ı Kur''ân
Biz tâbi-i Hüseynî''yiz
Hasan Çağlar''da Ehl-i Beyt ülküsü biraz daha güncellenerek yansır:
Hürriyet arslanı hak kahramanı
Kanıyla parlatmış dini imanı
Yeşerir her mevsim geçmez zamanı
Ölmez yaşar gider İmam Hüseyin
Cefadan, ezadan korkup sinmeyen
Kazadan beladan yönün dönmeyen
Zulüme, batıla boyun eğmeyen
Ölmez yaşar gider İmam Hüseyin
Emiş Bacı''nın Heseynî bakışı da güncel bir renk taşır:
Dünya kurulalı ihanet vardır
Kimisine kolay, kimine zordur
Sana giden kapı gayeten dardır
Sevmeyen giremez dardır Hüseyin
Düşüncen özgürlük hem demokrasi
Sana kıyanların cümlesi asi
Bu Emiş Bacı''nın duyulsun sesi
Sana kurban olan vardır Hüseyin
Cemil Çiftçi''nin çalışmasında yorum yok, sadece sunum var. Sunumun yeterli olup olmadığı tartışılır. Çalışma güzel. Emek muhterem. Biz araştırmacı yazarı tebrik ederiz. Yayıncılara şükranlarımızı sunarız.
