‘Dünya 5’ten büyüktür’ aslında ‘1’den büyüktür”...

O ‘1’ ABD. Türkiye’nin tekrar tekrar küresel hafızaya çaktığı bu düstur Washington’dan hiçbir reaksiyon görmüyor. Kafalarını çeviriyorlar. Cevap verseler üzerlerine almış olacaklar, itiraf anlamına gelecek. Diğer dört de sessiz. Onların mazereti daha makul; “Türkiye bize söylemiyor ki”...

Onlara da söylüyoruz. Ama önce Amerika’ya...

“Burada, sizlerin huzurunda tekrar ediyorum; Dünya 5‘ten büyüktür.

çoktan gelmiştir”.

Birleşmiş Milletler’in kalbinde ve “Büyük Elma” şehrinde Türkiye’nin yaptığı konuşma; “Bu salondaki tüm ülkeleri, adalet, ahlak, vicdan esası üzerine bina ettiğimiz politikalarımıza ve girişimlerimize destek vermeye davet ediyorum. Adalet, ahlak, vicdan temelinde yeniden yapılandırılacak bir BM ve özellikle de Güvenlik Konseyi, insanlığa yeniden umut verecektir”...

Öznelerin hepsi Amerika’dır. BM dahil. NATO da dahil.

Peki Ankara’nın bu ısrarlı itiraz ve daveti, dünyada ve Türkiye’deki mahfillerde nasıl karşılanıyor?

***

İyi, kötü ve çirkin...

Ülke içinden gelen muhalif cevaplar çok net; “Efendim bunlar iyi güzel de, dünyanın gerçekleri var. Uluslararası ilişkilerde böyle şeyler yok, reel-politik var”...

Hepsi bu.

Bizim de suçumuz var. “Gerçekler öyle değil, reel-politiği bir daha konuşalım” diyoruz. Oysa sır, “iyi ve güzel” de. “Bunlar iyi-güzel de” diye konuşmaya başladığınızda, diğerleri, yani “dünyanın gerçekleri ve reel politik” ne?.. Kötü ve çirkin! İşte bunun değişmesini istemiyorlar...

***

Türkiye; “Uluslararası camia, geleceğini tehdit eden terör, açlık, sefalet, iklim değişikliği gibi sorunlara kalıcı çözüm üretme kabiliyetini giderek yitiriyor. Dünyanın şanslı bir azınlığı dijital teknolojiyi, robotları, yapay zekâyı, obeziteyi tartışırken, 2 milyarı aşkın insanın yoksulluk, 1 milyara yakın insanın açlık sınırının altında yaşıyor olması çok acıdır”...

İyi kim?

“Nükleer güce dayalı kitle imha silahlarının tümden yok edilmek yerine, her krizde bir koz olarak ortaya konması, herkes gibi bizi de rahatsız ediyor. Bu güç, ya herkes için yasak ya herkes için serbest olmalıdır. Gelin, insanlığın tamamının huzurlu geleceği için bu sorunu bir an önce adalet temelinde bir çözüme kavuşturalım.”

İyi kim?

***

İklim Tartışmaları’nda dahi Türkiye şunu söylese zerre sorumluluk yüklenemez; “Dünyayı kim kirlettiyse onlar temizlesin”. Kirletenler İklim/çevre anlaşmalarından kaçarken, şimdi kendi halkının refahı için örneğin nükleer santral yapmak zorunda olan ülkelere sopa gösterilmesi de adaletsizlik değil mi? Ülkesinde onlarca nükleer santral bulunan ABD hem dünyayı korumak için bir şey yapmayacak, daha çok kirletecek hem de gelişmekte olan ülkelere “siz yapmayın” diyecek?

Nerede bu bolluk?

***

Biz ikisini de yapacağız. Hem nükleer santral yapacağız, çevreye ve insanımıza en duyarlı teknolojileri kullanacağız hem de küresel sorumluluk üstleneceğiz!..

Neden?

“Ülkem, kadim dünyanın merkezinde yer alan bir coğrafya olarak, hem doğunun hem de batının insani birikiminin varisidir. Dolayısıyla, her iki dünyadaki gelişmeleri de yakından takip etmek, sorumluluk üstlenmek, inisiyatif kullanmak mecburiyetindeyiz”...

İyi kimmiş?

“Dakikada 13 kişinin hava kirliliğinden öldüğü, küresel ısınmanın dünyanın geleceğini tehdit ettiği bir dönemde ilk iş olarak; BM’nin potansiyeli ile etkinliğinin güçlendirilmesi ve özellikle Güvenlik Konseyi’nde, adalete, hakkaniyete uygun köklü reformların derhâl gerçekleştirilmesi gerekiyor”...

Peki, “bunlar iyi, güzel de” diyenlerin hiç mi hakkı yok?

Yani sadece adaletsizliğe itiraz etmiyoruz. Türkiye’nin küresel pozisyonundan dolayı ne halt etseler ucu bize dokunuyor. Çözüm yolumuz da farklı. Onlar, “düzen/sistemle uyumlu” yaşamayı öneriyorlar. Asalaklık kolaydır ama Tenya olursun. Biz, “hür doğduk hür yaşarız” diyoruz. Bunu sadece kendimiz için de istemiyoruz...

***

Bunun temizlenmesi gerekiyor.