Eski ya da yeni siyaset değil, kurucu siyaset (I)

İktisadi zihniyet, siyasi zihniyetin ayrılmaz bir parçasıdır. İktisadi faaliyetleri siyasetten ayrıymış gibi gösterme çabaları veya bizzat karar alma veya uygulama alanında iktisadi faaliyetleri siyasetten bağımsızlaştırma/koparma gayretleri, mevcut devletçi siyaset biçimine karşı yeni ama önceki kadar anlamsız bir siyaset biçimi kotarmanın enstrümanından başka birşey olarak değerlendirilemez. Oysa iktisadi faaliyet, siyasi çerçevenin içinde belli özerkliklere sahip olur. Tek başına iktisadi faaliyetin özerkliğinden/bağlantısızlığından bahis açılamayacağı gibi, herhangi bir siyasi projenin sıkı markajında bir iktisadi faaliyetin başarısından da sözedilemez. Devletçilik ile serbest piyasacılık arasında kalmış gözüken Türkiye''nin kendisine bulması gereken ara yol, bu kadar açık gerçeklere dayanabilecekken, bu ara yolu ana yol yapacak bir siyasi iradenin yoksunluğu yüzünden, sorunlar ve çözüm yolları ortada kalmaktadır.

Türkiye gibi bir ülkede, gelişmiş ülkelerin iktisadi bakışlarının propagandasının etkisi altında kalınarak ''liberal seferberlik ilanı'' ekonomi sayfalarına hakim olmuştur. Herhangi bir planlamadan bahsedilmesi halinde, liberal seferberlik ilan edilerek derhal alarm durumuna geçmektedir büyük sermaye sahipleri. Bu alarm durumunun kendine nesne olarak seçtiği şey ise aşırı planlama baskısını hatırlatan devletçilik uygulamaları ve emeğin gücünü kırarak istediğini zengin istediğini de fakir yapma kudretini elinde tutan devletin ekonomideki aşırı ağırlığı olmaktadır. Planlamacılık, ya da daha özel biçimiyle sosyal demokrat planlamacılık, iktisadi faaliyetin özerkliğini devlet lehine kısıtladığı için olumsuz sonuçlar doğurmuştur kuşkusuz. Buna bütün olumsuz koşullarına rağmen irrasyonel bir biçimde sahiplenilmesinin sebebi, otoriter siyasetlerin kontrol gücünü pekiştirmek içindir. Buna karşılık ortaya gelen diğer uç ise, iktisadi faaliyeti siyasetten tümüyle ''koparma'' çabasıdır. Aslında bu da bir başka siyaset biçimidir. Topluma karşı mükellefiyetlerini yerine getirme kaygısını tümüyle terkeden ve sadece elde ettiği kârın maksimizasyonu peşinde koşan sermaye sahiplerinin, toplumun alt tabakalarının sorunlarıyla ilgilenmeyi sadece devlete yıkmak istemeleri ve zamanla bütün bunların görmezden gelindiği bir ''tekno-siyasetin egemenleşmesini'' talep etmeleri sözkonusudur. Bu görüş kendisini, planlamacılığın devletçi siyasetin örtüsü haline getirilmiş olmasından doğan olumsuzluklarını vurgulayarak temellendirmektedir.

Bu ''uçların çarpışmasının'' arasında kalan ve kendi söylemini inşa edemeyip, kendi siyasetini kuramayan büyük bir ''varoluş kavgası'' var. Bu varoluş kavgasının öznesi ''millet'' dediğimiz siyasal kategoridir. Buna ister ''ulus'' deyin, isterseniz ''halk'' deyin, bu deyişlerin ideolojik ve tarihsel anlam yüklerini eşitleyen bir durum Türkiye''de fiilen vardır. Bu siyasal kategori, kendi üzerinden kotarılanlarla kendisi arasında bağların giderek en zayıf noktaya ulaştığı bir anlam ve sembol düzeneği içinde yaşamaktadır. Bu anlam ve sembol düzeneği içinde yaşarken, kendini ifade edecek araçlardan da yoksunlaşmaktadır. Siyasetin ifade biçimleri ise giderek bu kategorinin özelliklerini ıskalayan ve bu kategoriyi olabilecek en sığ hitaplarla değerlendiren bir karaktere bürünmüştür. O nedenle, bu kategori hitapsız bir kategoridir; devletle ya da siyasetle konuşma isteği kalmamıştır; kendi içine evrilmiştir...

Bu ''hitapsız halk''ın dibi varoşlardır. Varoşlara sosyal demokrasi adına da, MSP-RP-FP''nin ''adil düzen''i adına da ulaşılmış ama bunların hepsi varoşların ''taammüden aldatılmasıyla'' sonuçlanmıştır. Gerçi bu halk hiçbir zaman aldatılma kaygısından tamamen uzak olarak siyasete yönelmemiştir. Hatta görece aldatılmayı göze alarak siyasi odaklara destek vermiştir. Şimdi ise böylesi bir gönüllü aldatılma ile bile bağını koparmış gözükmektedir. Gazetelerin üçüncü sayfaları ile politika ve yorum sayfaları artık ayrı ontolojik zeminlere sahiptir. Bunun açık adı, buraları birbirine bağlayan şeylerin ''çözülme''sidir...

Bugün gereken siyaset, bundan on yıl önce gerekenden çok daha ''kurucu'' özelliklere sahip olmak zorundadır. Düne kadar sorun çözmesi gereken siyaset, bugün sorunların çözümünü artık siyaset-dışı yerlerde aramaya başlayan insanların siyasetle bağlarını yeniden ''kuracak'' özellikleri keşfetmekle yükümlüdür. ''Planlamacılık'' ile ''serbest piyasacılık'', ''iktisadi faaliyetin siyaseten sıkı markajı altında boğulması'' ile ''iktisadi faaliyetin tümüyle siyasetten kopması'' veya ''devlet'' ile ''sivil toplum''un tekçi merkezler olarak adresleşmesi dilemmalarından çıkacak bir yolu dillendirmek işin başlangıç noktası olmalıdır. Yeni bir siyasetin şematik ya da retorik indirgemeciliklere düşmemesi için, yeni siyasetten kastın ''yeni kamuculuk'' olması gerekir. Yeni siyaset, ''yeni kamuculuğa'' yaslanarak, devletçiliğe ve serbest piyasacılığa aynı anda itiraz edebilirse, gerçek anlamda ''kurucu'' olabilecektir...