Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
51

Bildirimler

Dün bölgenin en köklü üniversitesi olan İstanbul Üniversitesi''nde rektörlük seçimi vardı. Bu yazıyı seçim sonuçlanmadan önce yazdım.

YÖK kuruluncaya kadar üniversitelerimizdeki bilimsel özgürlük çağdaş ülkelerdeki kadar olmasa da seviyesi daha yüksekti. YÖK''ten sonra bilimsel özgürlüğün ya da özerkliğin üzerine kara bulutlar çöktü.

Bilimsel özerkliğin yerine ideolojik dayatma geçti ve üniversitelerimiz kışla gibi yönetilmeye başladı. 12 Eylül mantığı üniversite yönetimlerine hakim oldu. 28 Şubat sürecinden sonra ise üniversitelerimizin kışladan farkı kalmadı. YÖK bünyesindeki askeri üye aslında 12 Eylül mantığının bekçiliğini yapıyordu. TBMM 22. dönemde bu üyeliği iptal ederek YÖK''ü şeklen daha sivil bir yapıya kavuşturmuş olsa da YÖK kanunu değişmediği için üniversitelerimiz çağdaş emsalleriyle rekabet edecek seviyeye maalesef gelemediler.

Bu durumun sorumlusu elbette ki üniversitelerimizdeki ilim adamları değildir. Sorumluluk siyasi iradenindir. Durumu düzeltme yetkisi olup da düzeltmeyenlerindir. 58 ve 59. hükümetler zamanında kapsamlı bir çalışma yapılmış ancak bu mesele hem yüksek bürokrasi ve ana muhalefet hem etkin sivil toplum örgütleri hem de medya tarafından bir rejim meselesine dönüştürülmüş ve hükümet bu alanda kıpırdayamaz hale gelmiştir.

Hatırlayacak olursanız 2006 yılı başında kurulan 15 yeni üniversitenin rektör atamaları büyük bir sorun haline gelmişti. Kurucu rektörleri hükümetin atamasına karşı çıkan cumhurbaşkanı, ilgili kanunu veto etmiş ikinci kez onaylamış ama Anayasa Mahkemesi''ne dava açmıştı. YÖK zaten hükümetin en şedit muhaliflerindendi.

İhtilal ürünü kurumlar ve arkasını ihtilal mantığına dayayanlar milli iradeyi bir türlü hazmedemiyorlardı. İşin gülünç yanı bu engellemeleri çağdaşlık adına yapıyor olmaları ve üniversitelerin özerkliğini getirip getirip idari özerliğe bağlamalarıydı.

25 Mart 2006 tarihinde bu sütunda konuyla ilgili şunları yazmıştım: “Gelişmiş ülkelerin hemen hepsinde üniversite özerkliğinden maksat akademik özerkliktir, bilimsel özerkliktir. Dünyadan habersiz kimi milli irade muhalifleri üniversitelerin idari özerkliğini savunurken kantarın topuzunu kaçırıyorlar ve idari özerkliği kastederek ''çağdaş dünyada üniversiteler özerktir'' iddiasını ortaya atıyorlar.

Oysa çağdaş dünyada tam tersidir. Çağdaş dünyada üniversitelerde bilimsel özerklik vardır. Yönetim açısından da merkezi ya da yerel denetime tabidirler. Çoğu ülkelerde üniversiteler halkın seçmiş olduğu hükümete bağlıdırlar. İşte birkaç misal.

AB üyesi İspanya''da, üniversite özerkliği öğretim üyelerinin araştırma yapma özgürlüğü olarak tanımlanmıştır. Bizdeki YÖK''e tekabül eden Üniversiteler Konseyi''ne hükümetin bir üyesi olan Eğitim ve Bilim Bakanı başkanlık eder.

Avusturya''da da durum aynıdır. Üniversitenin özerkliğinden maksat bilimsel özerkliktir, akademik özerkliktir. Üniversiteler idari yönden Federal Ulaştırma ve Bilim Bakanlığı''na bağlıdır. Hollanda''da üniversiteler Eğitim, Kültür ve Bilim Bakanlığı''na bağlıdır. Rektörü seçen Denetleme Kurulu''nun üyelerini bakan atar.

İtalya''da YÖK''e tekabül eden Üniversite Değerlendirme Milli Konseyi''nin başkanı yine hükümet üyesi bir bakandır.

Fransa''da yükseköğretimin planlaması, koordinasyonu, öğrenci kapasitelerinin tespiti, diplomaların onayı, öğretim elamanı istihdamına dair usul ve esasları Milli Eğitim Bakanlığı tespit eder. Rektörleri üniversitelerin üst kurul üyeleri seçer Milli Eğitim Bakanı atar.

Almanya''da rektörleri atama yetkisi Eyalet Eğitim Bakanı''na aittir. Seçilen rektörü veto yetkisi vardır. Portekiz''de üniversiteler doğrudan Eğitim Bakanlığı''na bağlıdır. Üniversite profesörleri tarafından seçilen rektörü yine Eğitim Bakanı atar.

İtalya''da yüksek öğretim sorumluluğu Bilimsel Araştırmalar ve Teknoloji Bakanlığı''nda, eğitimin diğer kademeleri ise Eğitim Bakanlığı yetkisindedir. Üniversitelerde her seviyedeki atamayı Bilimsel Araştırmalar ve Teknoloji Bakanlığı, Eğitim Bakanlığı ve Ulusal Üniversiteler Konseyi üyelerinden oluşan bir komite yapar. İngiltere''de yükseköğretim Eğitim ve İstihdam Bakanlığı''na bağlıdır.

Lüksemburg''da rektör, rektör yardımcısı seçimi, ücretlerin belirlenmesini yine bakan onaylar.”

İÜ rektörü atanınca kopacak kıyameti şimdiden tahmin etmek zor değil.

Çağdaş dünyayı yakından tanıyan ve belki de en iyi bilen bir devlet adamı olarak cumhurbaşkanı, rektör atama yetkisini devretmeye hazır olduğunu daha önce deklare etti. Ama mevcut yasal uygulama değişmediği için kendisinden önceki cumhurbaşkanı nasıl atama yaptıysa o da aynı şekilde atama yapacaktır. Önceki cumhurbaşkanını nasıl tercih hakkını kullanmışsa o da aynı şekilde kullanacaktır.

Bunu kimsenin eleştirme hakkı yoktur.

Eğer eleştirilecekse sistem eleştirilmeli ve YÖK kanununun çağdaş ülkelerdeki emsallerinin düzeyine çıkarılması istikametinde kamu oyu oluşturulmalıdır.

Gerisi teferruattır.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...