Bir Zamanlar Osmanlı Kıyam

Yayına girmesi yılan hikayesine dönen; çekilen bölümleri TRT yönetimi tarafından beğenilmedi haberleriyle gündeme dahil olan; maliyeti kim karşıladı diye hakkında meclise soru önergesi verilen Bir Zamanlar Osmanlı Kıyam; rekor fiyata Yunanistan ve Dubai''ye satıldı haberleriyle çekti dikkatleri. Ön hazırlıkları bir buçuk yıl sürse de dizinin yayınlanan son halinin üç dört aylık bir geçmişi var. Çöpe giden ilk versiyonda Üçüncü Ahmet''in çok genç olması, yapılan zaman atlaması nedeniyle oyuncunun değiştirilmesi; Türkan Şoray''ın Gülnuş Valide Sultan için kamera karşısına geçmesi, değişen zaman diliminde Gülnuş Sultan''ın rahmetli olmasından dolayı Hatice Sultan rolüne bürünmesi; senaryoda ne kadar köklü değişiklikler yapıldığını açıklamaya yetiyor.

Astronomik fiyata yurt dışına satılması, Avrupa''nın en büyük platosuna sahip olması, en pahalı dizi olması gibi gerekçelerle dokunulmazlık talep etse de Bir Zamanlar Osmanlı Kıyam; eleştiriler tam da belirtilen noktalarda odaklanıyor.

Beğenilmeyen bölümlerin yönetmeni Ezel Akay, Taraf gazetesine verdiği röportajda "TRT yönetiminin padişahın özel hayatına girersek eleştiriliriz" dediğini ifade ettikten sonra "padişahın yatak odası görülmeyecek bütün şehzadeleri leylekler getirmiş, buna inanırsak bir şeyler yolunda gider zannediyorlar" diyerek alaylı bir üslupla devam ediyor. Özel hayat yatak odasından hatta daha da ötesi yataktan mı ibarettir?

Hayat felsefesi olarak değil eleştirilmekten duyulan endişeyle, biraz da zorlamayla özel hayatından arındırılmış bir padişah var karşımızda. Kaynaklarda Lale Devri''nin hassas ruhlu ve sanatkar padişahı olarak geçen Üçüncü Ahmet, maalesef karakter olmaktan çok uzak.

Tarihi dizi yapmanın amacı nedir? Tarihi yeniden üretmek mi? Tarih aracılığıyla bugünü anlamaya çalışmak mı? Yoksa reyting pastasından pay kapmak mı? Niyet tarihi yeniden üretmek de olsa, tarih aracılığıyla bugünü anlamak da olsa, ticari bir hedefle reyting pastasından pay kapmak da olsa, anlatılan dönemin iyi araştırılmış etüt edilmiş olması gerekiyor.

Bir intikam öyküsü olarak kurgulamak çok zekice ama yeterli değil! Yerli dizilerin derinleşememe problemi ilk bölümde su yüzüne çıktığından; peş peşe üretilmiş sahneler ne hikayeyi ne karakterleri ne de varsa bir dertleri anlamaya yetmiyor. Misal Canseza''nın sahte şehzade ile ormanda kovalandığı sahne. Güzel bir kadın masum bir çocuk birkaç çapulcu tarafından kovalanmaktadır ve devreye eski Solakbaşı girer. Kadını ve çocuğu kurtarır, adamları ise öldürür. İlk bölümden sonra en çok eleştiri alan sahne idi böyle de olmaz ki diye. Halbuki bugün de sıklıkla yaşanılan bir durumdur niyeti dış görünüşe bakarak çözme girişimi.

Facebook''ta bir fotoğraf vardı. Pejmürde kılıklı bir adam, yanında şık giyimli masum yüzlü bir genç kız, ikisinin de elleri arkasında. Görüntü adam kıza zarar verebilir diyordu. Halbuki ikinci fotoğraf ellerini gösterdiğinde çıkıyordu gerçek açığa. Adamın elinde çiçek, kızın elinde ise balta vardı.

Yüzeysel bir bakış açısıyla; görüntü eşliğinde kimin iyi kimin kötü olduğuna karar vermek yanlışların en büyüğüne sürükleyebilir insanı. Nitekim Solakbaşı elleriyle kurtardığı Canseza''nın içinde bulunduğu intikam örgütüne karısını ve doğmamış çocuğunu kurban verdi.

Kişisel intikam hikayesi, sokakta patlamaya hazır insanları önüne katarak Damat İbrahim Paşa''nın idamına, Üçüncü Ahmet''in tahtı terk etmesine sebep olacak ayaklanmanın fitilini ateşleyecek. Senaryoda var olan yapı problemi, derinleşememe sebebiyle; seyirci sebep sonuç arasında bağlantı kurarak izlediği hadiseyi dünyasına taşımakta zorluk çektiğinden hadi canım böyle de abartılmaz diye karşı çıkıyor.

İlerleyen bölümlerde problem çözülebilirse, izlediği dizi aracılığıyla içinde yaşadığı dönemi anlamasına katkı sağlayabilir seyircinin. Neden sorusu kadar nasılın cevabı da önemli çünkü gelişmeleri anlamakta.