Yurtdışındaki Türk şirketleri rahatsız

ENR(Engineering News Record) diye bilinen ünlü Amerikan kuruluşu her yıl dünyanın en büyük 225 büyük müteahhit firmasının adını açıklıyor.

Listeye en son 33 tane Türk şirketi girebilmeyi başarmış.

Bu liste Afrika"dan Sibirya"ya kadar farklı coğrafyalara yayılarak büyüyen Türk şirketlerinin yazdığı başarı hikâyesidir aslında.

*

Türk müteahhitler birçok ülkede aldığı pek çok işi zamanında ya da zamanından önce bitiren, daha sonraki projeler için tercih edilen başarılı ve itibarlı şirketler konumunda.

Tabii yakalanan bu başarı tesadüf eseri değil.

Türkiye artık diplomatından, iş adamına sivil toplum örgütünden hükümetine tam bir takım oyunu oynayıp ülkelere gidip ihaleleri alıyor.

Cumhurbaşkanı Gül''ün Yapı Merkezi''nin Dubai metro ihalesi için o ülkede yaptığı kulisleri hepimiz hatırlıyoruz.

Aynı şekilde Başbakan Erdoğan''ın iş adamları için gittikleri ülkelerin devlet başkanlarına vermek üzere adlarına yazdığı güven mektubu da her kademede üstlenilen sorumluluğu gösteriyor.

Türkler yaptıkları işler kalite sınavından geçtikleri için bugün itibar görüyorlar.

*

Başlangıçta vur kaç zihniyetiyle çalışanlar yüzünden Türkiye''nin adının lekelendiği durumlar da oldu, halen de oluyormuş.

Yurtdışında iş yapan birkaç şirket temsilcilerinin anlattıklarına göre yurtdışı şirket sahiplerinde kötü iş yapan şirketler yüzünden bir rahatsızlık oluşmuş.

Anlattıklarına göre bu kısa vadeli şahsi kar uğruna Türkiye"nin itibarını bozan şirketler yüzünden Özbekistan"da bugün hiçbir Türk yatırımı bulunmuyor.

Bu türden şirketler yurtdışında başarılı olan firmaların itibarını da riske atıyorlar.

*

Geçenlerde bir Amerikan mahkemesinin karara bağladığı dava yurtdışında iş yapan Türk işadamlarını rahatsız etmiş.

2009 yılında Türkmenistan Hükümeti tarafından açılan bir ihaleyi kazanarak Hipodrom inşaatına başlayan Kılıç İnşaat, yatırım fonlarının yetersizliği nedeniyle projeyi tamamlayamamış.

Şirketin ihale şartnamesine uygun davranmadığı da ileri sürülüyor.

Bu yüzden proje yarım kalmış ve işi başka bir firma devralmış.

İşi yarım bırakan Kılıç İnşaat da 15 Aralık 2009"da Yatırım Uyuşmazlıklarının Çözümü için Uluslararası Merkez"e (ICSID) başvurarak Türkmenistan"daki ekonomik kaybının ödenmesini talep etti ve Türkmenistan aleyhine 275 milyon ABD dolarlık dava açmış.

Mahkeme kararını bu ayın başında, 2 Temmuz 2013"de açıklamış.

Kılıç İnşaat"ın davası reddedilmiş, 1 milyon ABD dolarından fazla bir miktarın, bu şirket tarafından Türkmenistan"a ödenmesi ve ayrıca mahkemenin masraflarının da yüzde 75"nin yine Kılıç İnşaat tarafından ödenmesi kararı çıkmış.

*

Türkmenistan, Türkiye''nin en büyük ticaret ortaklarından biri.

Türkiye''ye sadece bu yıl 35 milyar dolar düzeyinde ihale vererek yurt dışında en fazla para kazandığımız ülke konumunda.

Bu ülkede birçok alanlarda 600'den fazla Türk şirketi faaliyet gösteriyor.

İki ülkenin ticaret hacminde de çok hızlı bir büyüme görülüyor.

2011 yılı ticaret hacmi bir önceki yıla göre yüzde 25 oranında arttı.

İki ülke arasındaki ticaret hacmi son üç yılda ise yüzde 52 artarak 2012 yılında 3,5 milyar ABD doları seviyesine yaklaştı.

Türkmenistan"da çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren Türk şirketlerinin milyarlarca dolarlık yatırımı var.

Bunlar riske atılabilecek rakamlar değil.

*

Alanında yeterli tecrübesi olmayan, doğru mali durumu hesaplama konusunda sıkıntıları olan şirketlerin yurt dışında faaliyet göstermeye kalkışmalarını bir şekilde önlemek gerekiyor.

Mesela, iş dünyasını temsil eden Sivil Toplum Kuruluşları ya da Ekonomi Bakanlığı"ndan yeterlilik alınması bir çözüm olabilir.

Aksi halde şirketlerin taahhütlerini yerine getirememeleri yurt dışında iş yapan bütün Türk şirketlerinin itibarını tehdit ederken, Türkiye"nin de imajını zedeleyecek.

Üstelik sadece Türkmenistan"da değil diğer ülkelerde de Türk şirketleri hakkında akıllarda soru işaretleri oluşmasına neden olacak.

Bizden söylemesi...