Post-Pandemik milliyetçilik

Pandemiyle gelen kısıtlamalardan sona kalan maske zorunluluğunun Türkiye’nin de içinde olduğu birçok ülkede kaldırılmasıyla post-pandemik süreç başlamış oldu. Kısıtlamaları kaldıran ekonomilerin özellikle turizm gibi alanlarda belli avantajlar elde ettiği düşünüldüğünden art arda gelen kararlarla küresel ölçekte pandemi tedbirleri terk edildi. Toplum üzerinde ciddi baskı kuran bu uygulamalardan böylece azat olundu. Psikolojiler iyi-kötü rahatladı ama bu sefer de iktisadi problemlerin baskısı pandeminin yerini doldurmaya başladı.

Mesela dünyada yeme/içme mekânları herkes için açılmamış oldu ki kendileri lehine açık kabul edilecek kesim zaten pandemi kısıtlarının baskısını da daha az hissetmişti.

Aslında Kovid-19 salgını özelinde post-pandemik, endemik bir anlam taşır. Gene de iktisadi sorunların her birinin bir miktar pandemi kaynaklı olması hasebiyle ekonomik meseleleri tartışırken post-pandemik daha doğru bir kullanım olduğundan meseleyi bu başlıkta ele alıyorum.

Pandeminin en belirgin özelliği sanırım milliyetçiliğin yükselmesiydi. Virüse millet atfedenler mi dersiniz, sınırlarını, uçuşlarını kapatanlar mı dersiniz her türden milliyetçilik alan bulmaya başladı. Milliyetçiliğin hakkı ise post-pandemik süreçte tam anlamıyla verildi.

Esasen şöyle olması gerekirdi; kendisinde virüs çıkan kendisini kapatmalıydı. Fakat gördük ki kendisinde virüs çıkana karşı kapatma uygulanmak zorunda kalındı. Yani alınan tedbirlerin bir miktar haklılık payı vardı. Amma neydi o Avrupa ülkelerindeki solunum cihazlarına ithalat aşamasında el koymalar falan. Memlekette solunum cihazı ihtiyacı varsa siparişlerini verir, planlamanı yaparsın. Gidip sınırda konteyner basmak durumunda kalmak başka bir hikâyedir. Hele bir de bu cihazları spekülatörlerin aldığı düşünülürse kendi düşünce sistemine karşı milliyetçilik içindesindir ki o da ayrı mesele.

Tam bu tür krizler aşıldı derken işte biraz da pandeminin (daha doğrusu pandemi referanslı politikaların) negatif dışsallarından olan enflasyon geldi çattı. Post-pandemik milliyetçilik de bu andan itibaren başladı.

Stratejik ürünlerin ithalatının kısıtlanmasıyla gıda milliyetçiliği olarak yorumlanan gelişmeler karşısında dünya gördü ki bağımlılıkların her türü bir biçimde endişe kaynağına dönüşebiliyordu.

Türkiye’nin Sosyal Finans Kası ve İktisat

Finansal işlemlerimizin önemli bir bölümü sosyal finans başlığı altında toplanır. Harçlıktan tutun da her tür bağış ve hibe ya da organik borç (ödünç) işlemleri sosyal finansın içine girer. Yani sosyal finans, finans kavramının alışık olduğumuzdan farklı bir yorumunu ifade etmek için kullanılır. Dahası değerleri bakımından da finans kavramına katkı sağlar. Finans, mekanik olsa da sosyal finansla adaletin veya sorumluluğun aydınlık yüzüne yakınlaşır.

Konuyu gündeme getirdim çünkü birçok küresel ölçekli saha araştırması ile Türkiye’nin sosyal finansta en derinlikli kapasite geliştirmiş ülkelerden birisi olduğunu bildiğimden bir tartışma açmak istedim. Çünkü bu kapasitenin gelişimi madalyonun diğer tarafında Türk milletinin karakterini sergilemesi bakımından özeldir.

Gene de bu arayış elbet tüm dünya için gerçekçidir.

Birinci Çeyrek Büyümesi

Fakat kalkınma ne denli ilerletilebiliyor sorusuna cevap üretmek gerekiyor. Toplumun geniş kesimleri ya negatif tasarruf durumunda ya da yastıkaltıyla sürdürüyor. Yastıkaltı imkânı bittiğinde Türkiye ekonomisi soğuyabilir. Enflasyon düşse de refah kaybı anlamına gelecek böyle bir durumla yüzleşmemek için ücret artışlarına ihtiyaç olduğu anlaşılıyor. İşletmelerin elde ettiği aşırı karlılıkları almanın en iyi yolu da bu olabilir.