G20’nin gözde misafiri Suudi Arabistandır

30 Kasım-1 Aralık tarihlerinde Arjantin’de yapılacak G20 toplantısının “bu yıl nasıl geçeceği?” merak edilmektedir. Zira yıllardır bu toplantının en gözde misafiri olan Suudi Arabistan, 2018’in bütün gündemini dönüştüren iki olayın gölgesinde toplantıya katılacaktır. Kaşıkçı cinayeti ve Yemen’de Suudi Arabistan’ın öncülüğünde sürdürülen savaş.

Suudi Arabistan veliahdı Muhammed bin Selman (MBS), oldukça taktiksel bir yöntem ile Arjantin seyahatini müttefiki olan bazı Arap ülkelerine yaptığı ziyaretler ile başlatmıştır. Ancak kısa bir süre önce de bu seyahatlerinin bütün durakları ile İsrail’in temasa geçmiş olması dikkatlerden kaçmamıştır.

Suudi Arabistan’ın uydusu olan Bahreyn’den başladığı gezisini, büyük destek gördüğü ve kimi konularda akıl aldığı Birleşik Arap Emirlikleri ile sürdüren Veliahd, sokağın muhalefetine rağmen Mısır ve Tunus’u ziyaret ederek Arjantin’e doğru yola çıkmıştır.

Arap sokağının, özellikle Tunus’ta iki gün süren gösterilerin bir şey ifade etmediğinin farkında olan MBS’nin; kendine yöneltilen, Kaşıkçı cinayetinde parmağı olduğu ve Yemen’de savaş suçu işlediği suçlamaları karşısında, elini güçlendirerek Arjantin’e gitmek istediği anlaşılmaktadır.

MBS, Trump’ın kendisine verdiği destekle yetinmeyerek farklı bir misyon ile bu toplantıya katılacaktır. MBS, bu ön seyahatleriyle, Yemen Savaşı’nda müttefiki olan ve G20 ülkelerinin çoğunun bir şekilde ilişki içinde olduğu Arap ülkelerinin temsilcisi sıfatıyla orada bulunacağını göstermek istemektedir. Diğer taraftan G20 liderlerinin büyük çoğunluğu tarafından, bütün davranışları meşru ve haklı görülen İsrail ile barışı tesis edebilecek bir lider görüntüsü veren MBS, şimdiden kendisine yöneltilecek muhtemel ağır tenkitlerin hatta suçlamaların önünü almıştır.

1999’dan beri dünyanın gelişmiş ve gelişmekte olan ülke liderleri her yıl bir araya gelerek bir tiyatro sergilemektedirler. Dünyadaki gayrisafi hasılanın beşte dördü, aynı oranda da dünya ticaretini elinde bulunduran ülkelerin liderleri, bir tema ile bir araya gelseler de her birinin ana gündemi statükoyu sürdürmek ve dünya gayrisafi hasılasından daha çok pay almaktan öteye geçmediği bilinmektedir.

Bu yıl da değişen bir şey olmayacak ve işlenen cinayetler, savaş suçları, insan hakları ihlalleri ve çevre tahribatı konusunda yapılanlar, yapanların yanında kâr kalacaktır.

Bu yıl yapılan diğer zirvelerde olduğu gibi G20’de de ticaret savaşlarına dair mesajların ön plana çıkacağında kuşku yoktur. Çin’in uysal görüntüsü liderler önünde ABD-Çin kapışmasını pek göstermeyecek ama kapalı kapılar ardında ana gündemi işgal edeceği bir gerçektir. Son yıllarda Rusya’nın yükselen siyasi aktörlüğüne rağmen, burada daha ziyade ticari ilişkilerini önceleyeceğinde kuşku yoktur. Aynı şekilde Rusya’nın G20 öncesi Karadeniz’i yutmaya kalkması, İngiltere’nin Brexit’i AB liderlerine onaylatması, Avrupa Ordusu arayışları, on binlerin hayatına mal olan Yemen Savaşı’nı ve Kaşıkçı cinayetini gölgede bırakacaktır.

G20 ülkelerinin en önemli meselesi ticari menfaatlerinin korunmasıdır. Dünya ticaretinin hâlâ vazgeçilmez araçları enerji ve silahın olması bu yılın da gözde misafirinin kim olacağını göstermektedir. İran’a uygulanan ambargo, Libya’da yaşananlar, Irak’ın hâlâ üretimde eski seviyesini yakalamamış olması, 2019’da petrol ve doğalgaz arzını tehdit ederken; Suudi Arabistan’ın küstürülmesi veya kenarda tutulması mümkün görülmemektedir. Diğer taraftan silah endüstrisinin en büyük müşterileri olan Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır, salt insani değerler adına kolayca gözden çıkarılamayacaktır. Özellikle gelişmiş ülkelerin Körfez Devlet Fonları üzerindeki rekabeti de paylaşılan pastayı daha da kıymetli yapmaktadır.

MBS bütün bunların farkındadır. Bu durumun kendisine verdiği özgüvenle yola çıkmaktadır. 2015’ten beri Yemen’de çoğu askeri alanların dışında olmak üzere yapılan 20 bine yakın hava saldırılarında ve yaşatılan ölümlerde bütün gelişmiş ülkelerin, silah üreticilerinin ortak olduğunu bilen MBS “aslında birbirimizden farkımız yok” diyerek bu toplantıya katılmaktadır.

Kuşkusuz Türkiye’nin zirvede vereceği mesajları büyük önem taşımaktadır. Bu mesaj, 2019 yılındaki Suriye siyasetini, Fırat’ın doğusundaki gelişmelerin gündemini ve en önemlisi Türkiye-Suudi Arabistan ilişkilerini de belirleyecektir.

Temennimiz aklıselimin galip gelmesidir.