Türkiye, aile kurumunu merkeze alan güçlü ve bütüncül bir sosyal politika vizyonuyla demografik dönüşüme karşı kapsamlı adımlar atıyor. Anayasa’nın 41’inci maddesinde güvence altına alınan ailenin korunması ve güçlendirilmesi sorumluluğu, 2025 Aile Yılı ile birlikte sadece bir sosyal politika alanı olmaktan çıkarak, tarihsel ve kültürel bir gelecek vizyonuna dönüştü.
Son yıllarda evlilik yaşının yükselmesi, boşanma ve hiç evlenmeme oranlarındaki artışla birlikte tek kişilik hane oranının yüzde 20’ye ulaşması ve doğurganlık hızındaki gerileme, aile ve nüfus yapısının stratejik bir öncelik haline geldiğini ortaya koydu. Bu çerçevede 2025 yılında kurumsal yapı güçlendirilirken, aileyi merkeze alan yeni politika mekanizmaları devreye alındı.
NÜFUS POLİTİKALARINDA KURUMSAL GÜÇLENME
Aile yapısındaki dönüşümü analiz eden ve politika üreten Aile Enstitüsü bu yıl çalışmalarına başladı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında, ilgili bakanlıkların koordinasyonuyla oluşturulan Nüfus Politikaları Kurulu, Türkiye’nin demografik geleceğini stratejik bir bakış açısıyla ele alıyor. Öte yandan, aileyi odağına alan ilk kapsamlı yol haritası olan Ailenin Korunması ve Güçlendirilmesi Eylem Planı kararlılıkla uygulanıyor.
AİLE VE NÜFUS TOPLUMSAL HEDEF
2025 Aile Yılı, toplumun tüm kesimlerinden geniş bir karşılık buldu. Bakanlık, yıl boyunca 81 ilde 14 bin 121 etkinlik ve faaliyet gerçekleştirerek aileyi ve nüfus yapısını güçlendirmeyi ortak bir toplumsal hedef haline getirdi. Kamu kurumları, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, iş dünyası ve yerel yönetimler Aile Yılı kapsamında çok sayıda proje hayata geçirdi.
GÜÇLÜ DESTEK MEKANİZMALARI
Aile Yılı kapsamında en dikkat çeken uygulamalardan biri Aile ve Gençlik Fonu oldu. Deprem bölgesinde başlatılan fon, kısa sürede 81 ile yayıldı. Bugüne kadar 62 bin 74 çift projeden yararlanmaya hak kazanırken, 49 bin 112 çifte toplam 7,3 milyar lira ödeme yapıldı. 125 bini aşkın çift evlilik öncesi eğitim ve danışmanlık hizmetlerinden faydalandı. Gelir kriteri güncellenerek daha fazla gencin projeden yararlanması sağlandı. Çocuk sahibi olan çiftlere kredi geri ödemelerinde her çocuk için 12 ay erteleme imkânı tanındı. 25 yaş altı gençler için kredi tutarı 250 bin liraya, 26–29 yaş aralığı için 200 bin liraya yükseltildi. Ayrıca 1.925 indirim anlaşmasıyla evlilik hazırlıkları kolaylaştırıldı.
DOĞUM YARDIMLARINDA REFORM
2025 yılında doğum yardım sisteminde köklü bir reform hayata geçirildi. İlk çocuk için tek seferlik yardım 5 bin liraya çıkarılırken, ikinci çocuk için aylık 1.500 lira, üçüncü ve sonraki çocuklar için aylık 5 bin lira destek verilmeye başlandı. Yardımlar, çocuklar 5 yaşını doldurana kadar doğrudan annelerin hesaplarına yatırılıyor. Mayıs ayından bu yana 567 bin 546 çocuk için toplam 5,86 milyar lira ödeme yapıldı. Çalışma hayatında aile dostu düzenlemeler de genişletildi. Memurlara yarı zamanlı çalışma hakkı tanınarak hem kadın hem erkek çalışanların çocukları ilköğretim çağına gelene kadar bu haktan yararlanması sağlandı. Kamu kurumlarında kreş ve çocuk bakımevlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik yatırımlar tasarruf tedbirleri kapsamı dışına çıkarıldı.
SOSYAL HİZMETLERDE GÜÇLÜ AĞ
Türkiye genelinde 432 sosyal hizmet merkezi ve 311 irtibat birimiyle ailelere uygun sosyal destek modelleri sunuluyor. Mobil sosyal hizmet merkezleri aracılığıyla 21 ilde 226 binin üzerinde vatandaşa aile danışmanlığı ve rehberlik hizmeti verildi. Aile Sosyal Destek Programı (ASDEP) ile 2017’den bu yana 10,1 milyon haneye ulaşıldı. Kadına yönelik şiddet, çocuk ihmali, bağımlılık ve suça sürüklenme gibi risk alanlarına karşı oluşturulan dinamik sosyal risk haritaları, erken müdahale ve kalıcı çözüm üretme imkânı sağlıyor. Aile Rehberi Sistemi ile risk altındaki haneler düzenli olarak takip ediliyor.
BÜTÜNCÜL SOSYAL KORUMA
Devlet, çocuğun üstün yararı ilkesi doğrultusunda koruyucu ve önleyici hizmetlerini genişletiyor. Sosyal ve Ekonomik Destek hizmetiyle 179 bini aşkın çocuk ailelerinin yanında desteklenirken, koruyucu aile ve evlat edinme modelleri yaygınlaştırılıyor. Engelli bireyler için ücretsiz bakım, rehabilitasyon ve istihdam destekleri sürdürülürken, yaşlı nüfusun artışına yönelik yeni politika belgeleri ve eylem planları hazırlanıyor.
AİLE VE NÜFUS 10 YILI VİZYONU
2025 Aile Yılı ile elde edilen kazanımlar, 2026-2035 Aile ve Nüfus 10 Yılı vizyonuyla kalıcı hale getirilecek. Türkiye, aileyi merkeze alan bu güçlü politika setiyle sadece bugünün ihtiyaçlarına değil, geleceğin demografik ve toplumsal yapısına da yön vermeyi hedefliyor. Aileyi koruyan, güçlendiren ve kuşaklar arası dayanışmayı yeniden inşa eden bu vizyon, güçlü toplumun temelini sağlamlaştırmayı amaçlıyor.
