Suriye''de miras savaşın ellerinde

Aysel Yasa
00:0020/05/2013, Pazartesi
G: 19/05/2013, Pazar
Yeni Şafak
Suriye''de miras savaşın ellerinde
Suriye''de miras savaşın ellerinde

Suriye''de savaş yüzünden onbinlerce insan ölürken, bir diğer taraftan köklü tarih ve kültür eserleri de bir bir yok oluyor. UNESCO''nun Dünya Mirası listesindeki 6 alanın tahrip edildiği savaşta, on müze tahrip edildi. Ayrıca Emevi Camii ve Hz. Ömer Camii saldırılar sonucunda yıkıma uğradı.

Suriye''de iç savaş, onbinlerce insanınn hayatına mal olurken ülkenin tarihi zenginlikleri de bir bir harap ediliyor. Savaşta bugüne dek yaklaşık 3 milyon bina yerle bir oldu. Resmi istatistiklere göre, 2 milyar dolar değerinde tarihi eser ülke dışına kaçırıldı. UNESCO''ya göre Suriye''de on müze savaştan etkilendi, bunların 4''ü ağır hasar aldı, biriyse tamamen yıkıldı. UNESCO''nun Dünya Mirası listesindeki 6 alanının tahrip edildiği savaşta, ayrıca Emevi Camii ve Hz. Ömer Camii saldırılar sonucunda yıkıma uğradı. Bunun yanı sıra İpekyolu üzerinde yer alan Halep şehrinde Halep Kalesi, Kapalıçarşı, Zekeriya Camii, Emevi Camii gibi önemli mekânların çatışma sonrasında tarumar olması, uluslararası çevreleri de endişelendiriyor.

MUHALİFLERİN YERİ

Suriye''de ilk olarak Deyr Ez Zor''daki Osman bin Afvan Camii''ne ateş açılmış ve caminin minaresinin üst kısmı yıkılmıştı. Kentin en önemli camilerinden biri olan ve içinde türbesi bulunan Halid Bin Velid Camii, atılan roketler yüzünden büyük ölçüde hasar gördü. Bunun yanı sıra Şam''da Kafr Susa bölgesindeki Rıfai Camii de saldırıya uğramış ve o esnada camide bulunan çok kişi yaralanmıştı. Rejime bağlı güçlerin düzenlediği operasyonlarda, tarihi Hz. Ömer Camisi''nin minaresi yıkıldı. Cami, Dera''da rejime karşı mücadele veren muhaliflerin toplanma merkezleri arasındaydı.

Antik kentler de yok oluyor

Ülkede camilerinyanı sıra tarihi kiliseler de savaştan nasibini aldı. Humus''taki en eski kiliselerden Ummu''z Zünnar Kilisesi savaşta ciddi hasar gördü. Kutsal mekanların yanı sıra dünya tarih mirasında bulunan bir çok antik kent, tarihi eser de zarar gördü. Yine Humus''ta Lübnan sınırı yakınlarında bulunan Haçlı Kalesi Krak des Chevaliers de ülkedeki şiddetten payını aldı. Ortaçağ''dan kalan kale, Dünya Mirası Listesi''nde yer alıyor. Kalenin içindeki şapel, maruz kaldığı top ateşi nedeniyle hasar aldı. Hama''ya 55 km uzaklıkta Asi nehri kenarına MÖ 3. yüzyılda kurulmuş olan Apamea antik kenti de yağmacıların elinden kurtulamadı. Apamea''nın Roma döneminden kalan mozaikleri matkap, keski kullanılarak yerlerinden söküldü. Arıca tarihi kolonların üzerindeki Jüpiter Tapınağı da parçalara ayrılarak götürüldü.

Emevi Camii''nin durumu içler acısı

Halep''te rejimin yıktığı kutsal mekânlardan birisi de Hz. Zekeriya (Emevi) Camisi. Emevi Halifesi El Velid Bin Abdülmelik tarafından inşasına başlanan ve 715-717 yılları arasında Halife Süleyman döneminde yapımı biten cami şu anda minaresiyle beraber birçok yeri yıkılmış durumda. İçerisinde Hazret-i Zekeriya peygamberin kabrinin de bulunduğu tarihi Emevi camiinin durumu içler acısı. Meşhur kütüphanesi ile de bilinen camide neredeyse sağlam bir yer kalmamış. Bir zamanlar avlusunda ayakkabıyla dolaşmanın dahi yasak olduğu Emevi Camii, şu anda muhaliflerin elinde ve halen rejim askerleri tarafından her gün bombalanıyor.

Çölün gelini hasarlı

İdlib, Dura Europos ve Palmyra müzeleri ve arkeolojik alanlar seri şekilde savaş sırasında talan oldu. Ülkenin UNESCO Dünya Mirası listesindeki 6 alanı Halep Antik Kenti, Bosra Antik Kenti, Şam Antik Kenti, Crac des Chevaliers ve Qal''at Salah El-Din kaleleri ile Çölün Gelini lakaplı antik şehir Palmira; roket, tank ve hafif silahlar nedeniyle ağır hasar gördü. Son olarak Ortadoğu''nun en büyük mozaik koleksiyonunu bulunduğu İdlib''deki Alma Arra Müze''si hasar aldı. 10 kilometre uzunluğu ile ünlü Halep El Medine Çarşısı da yıkık ve harabeye dönmüş durumda.