Reytingleri Ayarlama Enstitüsü

TV''de en çok ne seyrediyorsunuz sorusuna belgesel diye cevap veren seyirciler için tehlike çanları çalıyor! Reyting operasyonu haberi twitter alemine düştüğünde, bu operasyon sevdiğim dizilerle arama girecekse peşinen söyleyeyim belgesel falan seyretmem twitleri yağmur gibi yağdı.

Evet seyrediyoruz en çok da dizi seyrediyoruz; bazen yalnızlığımızdan sıyrılmak için bazen yalnızlığımıza sığınmak için.

3 milyar dolarlık reklam pastasının haksız dağıtılması alt metnine sahip reyting skandalı ilk defa dahil olmuyor gündemimize. Yıl 2006 idi, aylardan Mart. 1 milyar dolarlık reklam pastası detayları eşliğinde çıkmıştı karşımıza ilk olarak. Geçen zaman içinde reklam pastasındaki büyümeye dikkatinizi çekmek isterim.

Son operasyonda birkaç dizi hariç günü birincilikle bitiren son yılların en çok izlenen dizileri şaibe altında kaldı. 2006 yılında ise tam aksine, diziler neden izlenmiyor da dizilerin yarısına mal edilen eğlence programları çok izleniyor isyanıyla ortaya çıkmıştı reytingde şike olayları.

İki kanala eğlence programları hazırlayan bir yapım şirketinin 60 haneyi belirleyerek reyting listelerini yönlendirdiği iddia edilmişti. Bu 60 hane programların yayınlandığı kanal lehine 4-5 puanlık bir haksız kazanç anlamına geliyordu ki; bu da bir programın ilk yüz listesinde üst sıralara sıçramasına, az izlenen bir kanalın yüksek izlenme payına ulaşması anlamına geliyordu.

Son operasyon ise 800 kişilik denek listesinin deşifre olduğu iddiaları üzerine yapıldı. Bir başka detaya göreyse 2500 kişilik denek listesinden sadece 1700''ü aktif. Bu deneklerden 30''unun aynı programı izlemesi reyting listesinde birincilik ipinin göğüslenmesine yetiyor. İstenmeyen programı izleyen deneklerin cihazları bozuk olduğu gerekçesiyle kapatılıp, ölçüm listesinin dışında tutuluyorlar, reyting de istenilen programlara aktarılıyor. Bilgisayar verileriyle hacker aracılığıyla oynandığı da iddialar arasında.

Kanalların reklam gelirleri, yapımcıların kar oranları, oyuncu ücretlerinin belirleyicisi reyting listeleri. En pahalı reklamı reytingi yüksek programlar alıyor. Neticede kanalların yayın anlayışını, dolayısıyla da toplumun izleme alışkanlıklarını belirliyor reyting.

2006 yılında İbrahim Tatlıses kanal değiştirdikten sonra şovunun üst sıraları kaybetmesine isyan ettiğinde fitillenmişti ateş. Tatlıses sadece kanal değiştirmekle kalmamış yapımcısıyla da ayırmıştı yollarını. O vakte kadar neden çok seyredildiğini sorgulama ihtiyacı hissetmemişti ama, üst sıralardaki yerini kaybettiğinde hemen sorguladı şikayet niyetine. Aynı durum bugün oyuncu kanadı için de geçerli. Geçmiş yıllarda yayınlanan reyting rekorları kıran dizileri şaibe altındayken o konuya hiç değinmeyip; seyredilmediği için yayından kaldırılan son dizilerini kast ederek, mağdur şemsiyesi altına girmekte sakınca görmüyorlar.

2006 yılındaki reyting skandalından sonra seyircinin TV seyretme alışkanlığını baştan başa değiştiren diziler ön plana çıkmaya başladı. Televizyon dünyasında kartlar yeniden dağıtıldı. Çok seyredilen dizilerin kanalı el değiştirdi. Reyting listelerine sığmayan, medyada, sosyal medyada her türlü mecrada rüzgar gibi esen dizilerin ortak özelliği, toplumun sinir uçlarına temas etmesiydi. Reyting listesine tepeden giren diziler ahlaksız teklifle açılış yaptı. Reytingde gözle görülür sıçramalar tecavüz, aile içi ihanet, ensest temalarını işleyen, müstehjenlik sınırlarını zorlayan sahnelerden sonra gerçekleşti.

Reyting listelerinde yapılan manipülasyonla bazı diziler fazla değer kazandı. Akabinde yapımcının, kanalın karı, oyuncuların ücreti yükseldi. Seyredilme rekorları kırdığı reyting listelerince tescillenen diziler, diğer yapımcıları ağına düşürdü ve ekran benzer temaları işleyen senaryoların işgaline uğradı.

Haksız kazançlara sebep olan reyting manipülasyonuyla halk bunları seyrediyor başlığı altında zihin manipülasyonu yapıldı işin özünde.