Bakü'ye Karabağ mesajı: Açılımın garantisi Meclis

Türkiye ile Ermenistan arasında İsviçre'nin arabuluculunda sürdürdüğü görüşmelerin sonucunda “Açılım protokolü” paraf edildi “Türkiye Cumhuriyeti ile Ermenistan Cumhuriyeti Arasında Diplomatik İlişkilerin Kurulmasına Dair Protokol”, iki ülke arasındaki mevcut sınırın karşılıklı olarak tanınmasını ve soykırım iddialarının da aralarında bulunduğu birçok konuda alt komisyonlar oluşturulmasını öngörüyor.

Protokol çerçevesinde, Türkiye ile Ermenistan, gerek ikili gerekse uluslararası ilişkilerinde, “eşitlik, egemenlik, diğer ülkelerin iç işlerine müdahale etmeme, toprak bütünlüğü ve sınırların dokunulmazlığı” ilkelerine saygılı olacak. İki ülke protokolle ayrıca, aradaki mevcut sınırı uluslararası hukukun ilgili antlaşmalarında tarif edildiği şekliyle karşılıklı olarak tanıyarak, ortak sınırın açılmasını kararlaştırıyor.

Protokole yönelik ilk tepki Bakü'den geldi. Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, “Dağlık Karabağ'da işgal sona ermeden sınırların açılması milli çıkarlarımıza aykırıdır' şeklinde görüş bildirdi. Azerbaycan'ın kaygı duyduğu yönündeki açıklamasının ardından Başbakan Tayyip Erdoğan, Bakü'ye güvence verdi. Başbakan, Türkiye ile Ermenistan arasında bazı adımların olduğunu, ancak Meclis onayı olmadan protokolün işlerlik kazanmayacağını belirtti.

Davutoğlu, Yukarı Karabağ sorununun çözümü için kurulan AGİT Minsk Grubu'nun Eşbaşkanları Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile Fransa Dışişleri Bakanı Bernard Kouchner'i de arayarak son gelişmeleri aktardı. Diplomatik kaynaklar, Ankara'nın Yukarı Karabağ sorununun çözümü için Ermenistan'ı masaya çekerek, diplomatik bir çözüm üretmesi konusunda uzlaştığı belirtildi. Erivan'ın protokolün Meclis'teki onay süreci içinde Yukarı Karabağ'da konuşlanan askerlerini geri çekeceği öğrenildi.

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye ve Ermenistan arasında imzalanan protokolün, parlamento onayı olmadıktan sonra işlerlik kazanmayacağını açıkladı. Başbakan Erdoğan, 'Bu süreç içerisinde attığımız adımlardan bir tanesi... Dün saat 17.00'de İsviçre, Türkiye ve Ermenistan tarafından açıklanan, iç istişarelerin başlatılmasına yönelik adım var. Parlamentodan bunun onayı olmadıktan sonra işlerlik kazanmayacak' diye konuştu. Ayrıca, azınlıklarla ilgili başlayan bir süreç olduğunu söyleyen Erdoğan, 'Heybeliada'da temsilcileriyle görüştük, İleriki günlerde birtakım adımlar atılabilir' dedi.

Ermenistan Cumhurbaşkanı Sarkisyan bugün Erivan'da bazı diplomatlarla biraraya geldiği toplantı sırasında gazetecilerin sorularını yanıtladı. Sarkisyan, Türkiye- Ermenistan protokolüne ilişkin olarak “Türkiye ile diyalog, Karabağ sorunundan bağımsız” dedi. Sarkisyan bir kez daha, görüşmeler için Karabağ konusu dahil hiçbir önkoşul kabul etmeyeceklerini yineledi. Sarkisyan, ayrıca Türkiye ile olan sorun Karabağ'a bağlıysa “Hiç görüşmeyiz” derken, hükümetler arası bir komisyon kurulacağını, bu komisyon kapsamında bir alt komisyonun çalışacağını açıkladı.

1. Ortak sınırın açılması: Türkiye Cumhuriyeti ile Ermenistan Cumhuriyeti arasında İkili İlişkilerin Geliştirilmesi Protokolü'nün yürürlüğe girmesinden sonra iki aylık bir süre içinde

2. İki Dışişleri Bakanının başkanlığında, hükümetlerarası komisyonun ve alt komisyonlarının çalışma kurallarını hazırlamak üzere bir çalışma grubunun oluşturulması: Türkiye Cumhuriyeti ile Ermenistan Cumhuriyeti arasında İkili İlişkilerin Geliştirilmesi Protokolü'nün yürürlüğe girmesini izleyen günden 2 ay sonra

3. Hükümetlerarası komisyonun ve alt komisyonlarının çalışma kurallarının Bakanlar düzeyinde onaylanması: Türkiye Cumhuriyeti ile Ermenistan Cumhuriyeti arasında İkili İlişkilerin Geliştirilmesi Protokolü'nün yürürlüğe girmesinden sonra 3 aylık bir süre içinde

4. Hükümetlerarası komisyonun ilk toplantısının düzenlenmesi: Hükümetlerarası komisyonun ve alt komisyonlarının çalışma kurallarının Bakanlar düzeyinde onaylanmasından hemen sonra

5. Aşağıdaki alt komisyonların çalışmaya başlamaları:

-Siyasi istişare alt komisyonu;

-Ulaştırma, iletişim ve enerji altyapı ve şebekeleri alt komisyonu;

-Hukuki konulara ilişkin alt komisyon;

-Bilim ve eğitim alt komisyonu;

-Ticaret, turizm ve ekonomik işbirliği alt komisyonu;

-Çevre sorunlarına ilişkin alt komisyon; ve

-Tarihsel boyuta ilişkin alt komisyon iki halk arasında karşılıklı güven tesis edilmesi amacıyla, mevcut sorunların tanımlanmasına ve tavsiyelerde bulunulmasına yönelik olarak, tarihsel kaynak ve arşivlerin tarafsız bilimsel incelenmesini de içerecek şekilde bir diyaloğun uygulamaya konulması: (Bu diyalogda Türk, Ermeni ve İsviçre temsilcileri ile diğer uluslararası uzmanlar da yer alacaklardır.)

Hükümetlararası komisyonun ilk toplantısından en geç bir ay sonra.