Fotoğraf: Arşiv
Türk-Amerikan ilişkileri üzerine araştırmalarıyla tanınan Prof. Dr. Mehmet Akif Okur, Boğaziçi Üniversitesi’nin kuruluş sürecine ilişkin önemli belgeler paylaştı. Belgeye göre Anayasa Mahkemesi yükseköğretim kurumlarını yalnızca devletin açabileceğine karar verince Robert Koleji’ni yönetenler ABD Dışişleri’nden, Türk devletinden “bağımsız” üniversite için yardım istedi. Belgede, Robert Kolej temsilcilerinin okulu “ABD için yararlı kurum” olarak nitelemesi dikkat çekiyor.
Türk-Amerikan ilişkileri üzerine ABD arşivlerine dayalı araştırmalarıyla tanınan Prof. Dr. Mehmet Akif Okur, sosyal medyada Boğaziçi Üniversitesi’nin kuruluş sürecine ilişkin önemli belgeler paylaştı.
Okur’un paylaştığı belgelerdeki Robert Kolej’den Boğaziçi Üniversitesi’ne giden süreç şöyle özetleniyor: 1970’e gelindiğinde Robert Kolej mütevellisi “tamam mı, devam mı” noktasına geliyor.
Nedeni ise Türkiye’de yükselen milliyetçilik, okuldaki ABD karşıtı öğrenci hareketi, ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) desteği ile aşılabilen mali sorunlar ve 12 Ocak 1971’deki Anayasa Mahkemesi kararı.
MEB’E BAĞLI OLMASIN
MEB’E BAĞLI OLMASIN
- Belgelerin birinde Dev-Genç’in yer aldığı öğrenci olayları raporlaştırılmış. Dev-Genç’in okulu yıkmayı bile planladığı belirtiliyor. Bu nedenle Robert Kolej’in taşınması ve yeni bir kurumla ikamesi tartışılıyor.Sonra AYM, Türkiye’de yükseköğretim kurumlarını yalnız devletin açabileceğine karar veriyor. Bu nedenle Robert yöneticileri ABD Dışişleri’nden, Türk devletinden “bağımsız” ya da “özerk” üniversite için yardım istiyor. Robert Kolej Mütevellisi’nden temsilcilerin ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı ile bu konuyu yüz yüze görüştüğü görülüyor.Heyet Dışişleri Bakan Yardımcısı’na, Türk hükümeti ve Başbakan’la görüşüldüğü, Türkiye’de Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı olmayacak “özerk” bir üniversite kurulmasıyla ilgili yasa çıkarılması konusunda mutabık kalındığını anlatıyor. Temsilciler arasında Abdi İpekçi, muhalefetteki CHP’nin de bunu desteklediğini aktarıyor.
ABD “VASİ” ROLÜNDE
ABD “VASİ” ROLÜNDE
Belgede, Robert Kolej Mütevelli Heyeti’nin okulu “ABD için yararlı kurum” olarak nitelemesi de dikkat çekiyor. Boğaziçi için ABD hükümeti aracılığıyla Dünya Bankası fonu tahsis edilmesi de talep ediliyor.
Bir sonraki belge Robert Kolej’den temsilcileri kabul eden ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı’nın konuyu diğer ABD’li yetkililerle görüştüğünü ve Boğaziçi’nin “özerk” bir üniversite olarak kurulması konusunda Türk Hükümeti ile temasa geçme kararı alındığını bildiriyor.
ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı, ABD’nin Türk yükseköğretimi üzerinde açıkça “vasi” rolü oynadığını ifade ediyor.
Bugünün özeti gibi
Bugünün özeti gibi
- Prof. Dr. Mehmet Akif Okur’un paylaştığı belgelere göre Boğaziçi Üniversitesi arazisinin Türkiye’ye şartlı olarak devredildiğine ilişkin yayılan belgeler de doğru.Ancak bu arazi bugünkü Boğaziçi’nin tüm kampüsünü kapsamıyor. Ayrıca Türkiye de Robert Kolej’e ciddi maddi katkılar vermiş. Belgeler Boğaziçi’nin “özerklik” ve “bağımsızlık” talebinin hem geçmişini, hem de ABD’ye bağlılığını ortaya koyuyor.
#Boğaziçi
#ABD
#Anayasa Mahkemesi
