Kamufle karadelikle milyar dolarlık açık

Cari işlemler açığıyla ilgili geçen haftaki yazımızda yerli üretimin önemine dikkat çekmiştim.

Enerji olsun, hammadde olsun ticarete konu olan alandaki açıklar tek başına küçük olabilir ama birleştiğinde devasa açıklar ortaya çıkabiliyor.

Açığa yol açan işlemlerin çoğu göz önünde olduğu gibi bazıları da hiç görülmeyebiliyor. Yani kamufle olmuş bir karadelik var aslında.

Adı "liaison ofisler." Türkçe karşılığı irtibat bürosu olan bu ofisler, sayı olarak 3-5 tane ama Türkiye'yi uğrattıkları zararın büyüklüğü milyar dolarlarla ifade ediliyor.

Nasıl mı çalışıyorlar?

Uluslararası bir şirket Türkiye'de bir ofis açıyor. Bu ofiste 4 kişi çalışıyor. Bir tane genel müdür, bir tane sekreter, iki de satıcı eleman.

Dünyanın kimyasal malzemesini Türkiye satıyorlar. Bir firmanın yıllık cirosu 1-2 milyar dolar civarında. Ödedikleri vergi, sıfır…

Çalışan 4 kişinin maaşı, yurt dışından geliyor. Türkiye'yi ilgilendiren tek tarafı büro kirası…

Türkiye'ye ne vergi veriyorlar, ne bu ülkenin bankalarını kullanıyorlar, ne depo tutuyorlar.

Ofis ve 4 eleman dışında orta hiçbir şey yok.

Türkiye'de bu şekilde faaliyet gösterdiği bilinen 4-5 tane grubun olduğu söyleniyor.

Toplamda 10-15 milyar dolarlık bir pazardan bahsediliyor. Bu cari açık hanesine yazılan 10-15 milyar dolarlık net bir kayıp…

Yanlış anlaşılmasın; Türk malını alıp, yurt dışında pazarlamak üzere kurulan ofislerden bahsetmiyorum. Onlar zaten Türkiye'ye katma değer sağlıyorlar.

Uluslararası perakende zincirlerinin kurdukları ofisler, aldıkları ürünler aracılığıyla Türk ekonomisindeki çarkların dönmesine katkı sağlıyorlar.

Onların olması çok iyi ama sadece Türkiye'ye mal satmak üzere kurulan ofislerin gram faydası yok.

Bu konuda bilgi sahibi olan bir işadamı, aslında liaison ofislerin bırakın satış yapmayı, aslında satışı etkileyecek yorum yapmaya bile yetkilerinin olmadığını söylüyor. Aslında yapmaları gereken tek şey, piyasadan öğrendikleri fiyatları yurtdışına bildirmek...

Fakat tam tersi oluyor. Yurtdışındaki ana grup bunlara fiyat veriyor, "sat" diyor, onlar da satıyor. Büro olarak açılan bir yer üzerinden hacimli ticari bağlantılar kuruluyor. Ankara'da, İstanbul'da, Gaziantep'te, her tarafta satış yapıyorlar. Bu şirketlerin ABD ve Dubai kökenli şirketler oldukları belirtiliyor.

Türkiye'den mal alıp götürüyorsan, başımızın üstünde yerin var ama hem bu ülkeye hammadde satacaksın, hem de bir kuruş vergi ödemeyeceksin.

Bunu kabul etmek mümkün değil. Eğer bu ofislere ticari firma statüsü verilmez ve denetim yapılmazsa bu işin çivisi iyice çıktı demektir… Bizden söylemesi…