Piyasalarda yaşananlar ne kadar kalıcı?

Dünya ekonomisi ile ilgili 2009 ve 2010 yılı beklenti rakamlarını IMF geçen hafta açıkladı. Buna göre haberler pek iyi değil doğrusu. Dünya ekonomisi ancak gelecek yıl yüzde 1,9 ile büyüme trendine girebilecek. En kötü rakamlar 2009 da yüzde 5,6 ve 2010 da yüzde1 daralması beklenen, ihracatımızın lokomotif ülkesi olan, Almanya''ya ait. Bizim ise bu yıl yüzde 5,1 küçülmemiz bekleniyorken, gelecek yıl 1,5 büyümeye başlıyoruz.

Bu olumsuz veriler yanında, ABD bankacılık stres testi, otomotiv firmalarının içinde olduğu olumsuz durumun değişmemesi ve halen potansiyel iflas riski taşıması, negatif verilerin ağırlığının fazla olması. Almanya''da ekonomik görünüm ile ilgili verilerin açıklanmayacağının bazı kuruluşlarca ilan edilmesi haberlerine rağmen, piyasalar geçmiş dönemlere göre ilginç bir şekilde daha dinamik ve zinde duruyor.

Ülkemiz örneğinde ise durum daha da ilginç, Avrupa ve ABD borsaları son iki haftadaki dalgalanmalarına bizim piyasalarımızın daha dirençli kaldığı ve dinamik yapısını sürdürdüğünü görüyoruz. Üstelik bizde açıklanan makro veriler çok daha kötü geldiği halde yaşanan direnç son derece ilginç.

Tüm bunlar yaşanır ve sürecin geçiciliği ve kalıcılığı tartışılırken, bu yaşananların kısa bir bahar algısı olduğu ve tekrar eski günlere dönüşün başlanacağına dair açıklamalara piyasalar her şeye rağmen direnirken, olumsuz görüşlerin imdadına domuz gribi yetişti. Piyasalar bir anda turizm, hizmet, taşımacılık şirketlerine gelen satışlarla ve bunların diğerlerine yansıması ile tüm dünyada değer kaybetmeye başladı.

Peki, negatif açıklamaların, olumsuz beklentilerin yapamadığını, domuz gribine yaptıran neydi? Bu soruya cevap verdiğimiz zaman, piyasaların bundan sonraki seyri için de daha net öngörülerde bulunma şansına sahip olacağız demektir. Ancak elbette cevabı son derece zor bir soru. Her şeyden önce piyasaları diri tutan etkenlerin başında yatırımcıların kriz yorgunu olmaktan sıkılması ve bir şeyler yapma isteklerinin artması, kısacası risk alma iştahının yavaş yavaş da olsa artmaya başlaması geliyor. Bir başka neden de, gelecek yılın ekonomiler için büyümeye başlama yılı olacağına ilişkin nerede ise fikri bir konsesüs oluşması. Bu beklenti yüzde yetmişler seviyesinde değer kaybeden yatırım araçları ve borsalar için olumlu yaklaşımın nedenleri olarak gösterilebilir.

Ayrıca son dönem yaşanan çıkış ile kayıpları karşılaştırdığımız zaman yaşanan çıkışın kriz için çok iyi ama kayıpları hesapladığımızda, henüz çok yetersiz olduğu da bir gerçek.

Bize dönersek biz niye daha dirençli duruyoruz, diye muhatap olduğumuz sorular için söylenecek tek cevap elbette tek başına IMF anlaşmasının verdiği pozitif beklentiler olduğunu söylemek yeterli olmaz. Bunu söylerken IMF anlaşmasının vereceği morali küçümsediğimiz anlamı çıkmamalı, ancak süreci tek başına bu gelişmeye bağlamanın doğru olmadığını düşünmek mümkün.

Yapılan ÖTV ve KDV indirimlerinin ek paketlerle desteklenecek olması konusunda yapılan açıklamalar ve bunun yılın ikinci yarısı için beklentileri olumlu etkilemesinin piyasalarda yaşattığı moral, dirençli olmasını sağlayan etkenlerden bir başkası olabilir.

Diğer yandan en azından üç yıl seçim ve buna dönük siyasi olumsuzlukların olmaması, iktidarın ekonomiye daha fazla odaklanacak olması, belki de yeni kabinenin vereceği ümit, beklentileri etkileyen bir diğer unsur olarak ortaya çıkabilir.

Sonuç olarak her şeye rağmen uluslararası piyasalarda beklenen düzeltme, bir salgın korkusuna kurban gitmiş olsa da, bizde de henüz piyasalarda düzeltmenin olduğunu söylemek çok zor. Görünen o ki yatırımcıların risk algısı, gerçekleşen verilerden ziyade olumlu beklentiler üzerine kurulu.