Türkçe''nin bütün kelimelerini açıklamak gayesiyle ilk büyük sözlük kitabı olarak M.E.B. tarafından Hüseyin Kâzım Kadri''nin hazırladığı “büyük türk lugatı” çıkarılmıştır.. ilk iki cildi 1927 yılında eski harflerle, son iki cildi de 1942 yılında yeni harflerle yayınlanmıştır.. yeni türk alfabesindeki sıraya göre dizilmeyişi ve iki cildinin eski harflerle yayınlanmış bulunması, yeni nesillerin bu büyük eserden faydalanmasını hayli güçleştirmekte idi.. 4 cildinin sayfa tutarı 811+855=1666 rakamına
Türkçe''nin bütün kelimelerini açıklamak gayesiyle ilk büyük sözlük kitabı olarak M.E.B. tarafından Hüseyin Kâzım Kadri''nin hazırladığı “büyük türk lugatı” çıkarılmıştır.. ilk iki cildi 1927 yılında eski harflerle, son iki cildi de 1942 yılında yeni harflerle yayınlanmıştır.. yeni türk alfabesindeki sıraya göre dizilmeyişi ve iki cildinin eski harflerle yayınlanmış bulunması, yeni nesillerin bu büyük eserden faydalanmasını hayli güçleştirmekte idi.. 4 cildinin sayfa tutarı 811+855=1666 rakamına ulaşmıştır..
İkinci büyük lugat kitabı, “örnekleriyle türkçe sözlük” adiyle 1995 yılında 4 cilt ve 3337 sayfa halinde M.E.B. tarafından neşredilmiştir.. bir ilim komisyonuna hazırlatılmıştır..
Üçüncü büyük lugat kitabı ise, “misalli büyük türkçe sözlük” adiyle 3 cilt ve 3549 sayfa halinde, Kubbealtı Neşriyat Kurumu tarafından İlhan Ayverdi imzasiyle 2006 yılında yayınlanmıştır.. İlhan Ayverdi, bu lugatı bir ilim heyetinin yardımıyle 30 senede hazırlamıştır..
Güzel dilimizin en büyük lugatı ise bu sene, yani 2007''nin Mayıs ayında, 5 cilt ve 5800 sayfa olarak kültür ve eğitim dünyasına sunulmuştur.. 5 ciltlik bir büyüklüğe sığdırılan kelime sayısı 246.000 rakamına bâliğ olmuş bulunmaktadır.. lugatın adı: “Ötüken büyük türkçe sözlük”tür.. Yaşar Çağbayır tarafından, kendi ifadesinden de anlaşıldığına göre, 39 yıllık, şevkli, titiz ve sistematik bir gayret sarfedilerek hazırlanmıştır..
Sözlüğün başındaki kısaltmalar ve işaretler kısmından başka, faydalanılan lugatler, tarama sözlükleri, mahallî şivelere ait eserler gibi büyük küçük bütün kelime, kavram ve terim çalışmalarının bir listesi verilmiştir.. bu liste ince harflerle dizilmiş, tam 6 sayfa tutuyor.. sözlük ve dizinlerinden yararlanılan ve taranan eserlerin listesi ise 37''nci sayfadan 71''nci sayfaya kadar devam etmektedir.. ilmî ve edebî eserleri, dil araştırmalarını, değişik dil ve edebiyat çalışmalarını kapsayan bu liste âdeta bir dil ve edebiyat bibliyografyası addedilebilir.. bu bibliyografyayı teşkil eden kitaplar kim tarafından yazılmış, hangi kurum tarafından hangi tarihte basılmış, bütün detaylarıyle verilmiş..
Büyük küçük şimdiye kadar neşredilmiş bulunan sözlüklerde bulamadığım birçok kelimeyi ister arapça, farsça; isterse türkçe kökenli olsun, hattâ dilimize artık yerleşmiş, yabancı dillerden alınma kelimeler cinsinden olsun, türkçenin kavram kadrosunda mevcud bulunan bütün sözleri Ötüken lugatında aradığım zaman bulabildiğimi ifade etmeliyim.. konuşma, kültür ve yazı dilinde vasat kültür adamlarının bildiği veya bilmediği, kullandığı veya kullanamadığını düşündüğüm birçok kelimenin detaylı açıklamasını bu 5 ciltlik eserde bulduğumu, bulabildiğimi kaydetmeliyim..
Türkçenin bu anıt eserinden TBMM üyelerine, bakanlıkların bütün birimlerine, üniversitelere, bütün liselere ve bütün kütüphanelere birer takım temin edilmesi gerekir.. hattâ gazeteler, muhabirlerine ve yazarlarına bu eseri armağan etmeyi bir görev bilmelidir..
Şirketler, serbest ticaret kurumları bu eserden birer takım edinerek, yazışmalarda, faydalanmayı gaye edinmelidir..
Yaşar Çağbayır''ı, Ötüken yayınevini, eseri sadece Türk kültürüne hizmet için yayınladığına, ancak bu maksatla bu ağır yükün altına girdiğine şahid olduğumuz Nurhan Altay''ı diziminde, tertibinde, eserin redaksiyonunda büyük emeği geçen Erol Kılınç''ı tebrik etmek vicdanî ve millî bir borçtur.. sağolsunlar, varolsunlar.. esasen türk edebiyatına türk dili ve tarihine dair yayınladıkları okkalı eserlerle milletimizin kalbinde silinmez şükran ve sevgi hisleri uyandırmış bu iki kişiyi, Nurhan ve Erol kardeşlerimi canügönülden tekrar tekrar kutluyorum.. “lugatımız saîd olsun! ömürleri medîd olsun!” (eser için: Ötüken Neşriyat: (0212 - 251 03 50) (Faks: 0212 - 251 00 12)
