Türkiye"nin laikliği ve demokrasisi örnek olabilir mi? (2)

Son birkaç yazımızı Başbakan Recep Tayyip Erdoğan''ın Kuzey Afrika yolculuğu esnasında ziyaret ettiği ülkelerde yaptığı konuşmalarda laiklik ve demokrasi üzerine olan vurgulamalarına ayırmıştık. Laikliğin ve demokrasinin mahiyeti üzerinde durmuş ve Türkiye laikliğinin ve demokrasisinin özelde adı geçen ülkelere, genelde de diğer İslam ülkelerine model olup olamayacağı konusu üzerinde durmuştuk (18, 22, 25 Eylül ''11 tarihli yazılar).

Bir kere daha belirtelim ki, Tayyip Erdoğan''ın o konuşmalarında güttüğü pratik hedefle, bizim burada amaçladığımız teorik hedef arasında ortaya çıkabilecek farklılıklar birbirinden ayrı konulardır ve birbirine karıştırılmamalıdır. Bizim, burada, Tayyip Erdoğan''ın güttüğü pratik hedefleri mahfuz tuttuğumuz göz ardı edilmemelidir.

Sayın Erdoğan son Tunus konuşmasında, gazetelere yansıdığı kadarıyla şu cümlelerinin altını çizmişti:

“Tüm bunların yanında hepsinden önemlisi Tunus, şunu ispat edecektir; İslam ile demokrasi yan yana olabilir. Türkiye halkının yüzde 99''u Müslüman olan bir ülke, biz rahatlıkla bunu yapabiliyoruz, bir sıkıntımız yok. Oldu ve oluyor, demek ki olabilir. Farklı yaklaşımlar ortaya koymak suretiyle bunun önünü kesmeye gerek yok...”

Bu ifadeyi önceki yazılarımızda farklı açılardan irdelemeye çalışmıştık.

Şimdi burada halkının yüzde 99''u Müslüman olan bir ülke olarak Türkiye''de bizim İslam ile demokrasiyi yan yana yürüttüğümüze ilişkin önermenin üzerinde durmak istiyoruz.

Türkiye halkının yüzde 99''unun Müslüman olduğuna ilişkin bilgi doğrudur. Fakat bu Müslümanların İslamî bir yönetim altında yaşadığına ilişkin varsayım doğru değildir.

Türkiye''de yaşayan Müslümanlar, kurulu düzenin (onun ne kadar demokratik olduğu da bir soru konusudur) kendilerine lütuf ve ihsan ettiği kadar dinlerini yaşama hakkına sahiptir. Bazı noktalarda o kadarına bile sahip değillerdir.

Bizim, ABD''deki veya Birleşik Krallık''taki (İngiltere) kişisel deneyimimizden şunu biliyoruz: oralarda, biz, Müslüman olarak namaz saatleri hususunda idareyi uyardığımızda, bize Cuma günü için olsun, talep ettiğimiz diğer günler için olsun (Ramazan''ın özel saatleri vb.) özel işlem yapılıyordu. Ve bu müsamahanın laikliğe ters düştüğü de kimsenin aklına gelmiyordu. Türkiye''de ise bu tür taleplerin, bu ülkenin kendine mahsus laiklik anlayışına uygun düşmediği ileri sürülerek geri çevrildiğini biliyoruz. Pratikte belki sıkıntı çıkmayabiliyor, fakat bu durum tümüyle yöneticinin göz yummasına, görmezlikten gelmesine bağlı olarak gerçekleştiriliyor. İşlemin resmî olarak uygulanması talep edildiğinde kimse böyle bir talebe olumlu cevap vermiyor. Niçin? Laiklik elden gider korkusu... Oysa bu ülkedeki laiklik telakkisinin ne menem bir şey olduğunu daha önce vurgulamıştık. Türkiye''de, aslında değindiğimiz konunun laiklikle mi, yoksa demokrasi ile mi ilgili olduğu konusu bile kafalarda sarahate kavuşmamıştır.

Durumu, yıllar önce bir panelde yaşadığım anekdota referansta bulunarak açığa kavuşturayım. Din, demokrasi, laiklik üzerine olan konuşmalarda, kişi olarak kendisini sevdiğimiz bir profesör arkadaşımız demokrasi konusunda benim görüşlerimi ima ederek demokratik yönetim altında dindara, dine kayıtsız olana, herkese yer olduğunu, binaenaleyh demokrasi çatısı altında buluşmamızın yerinde ve isabetli olacağını söyledi. Ben de o arkadaşımıza: “Aynı lütufkâr ihsanlarda İslam''ın da bulunduğunu, üstelik İslam''ın Müslüman olmayanlara sağladığı hakların daha emin bulunduğunu, çünkü sağlanmış olan bu hakları kimsenin keyfî olarak değiştiremeyeceğini; demokrasilerde ise keyfîliğin mümkün olduğunu” beyan ederek cevap vermiştim.

Buradaki kritik nokta şudur: kim, kimin şemsiyesi altında yaşayacak veya öyle yaşamaya razı olacak?

Türkiye''nin demokrasi alanında kat etmesi gereken daha uzun bir mesafe duruyor önünde. Oysa anayasa''sında İslam''ı devlet düzeni olarak benimsemiş olan ülkelerde, demokrasinin umdeleri ile İslam''ın umdelerinin örtüştüğü alan açısından zaten bir problem söz konusu değildir.

Bu noktalarda vaki kafa karışıklığının giderilmesinin kolay olmadığının fena halde farkındayım. O kadar ki, burada çok eksiğiyle üzerinde durduğumuz hususları en yakın arkadaşlarımıza bile anlatmada karşılaştığımız güçlük aklıma gelince, katlanılacak zahmetin cesameti gözümüzde iyice büyüyor. Ancak hakikate ulaşmak her zaman zahmetli olmuştur. Bu yazılarda eksik bırakmak zorunda kaldığımız hususları ve daha fazlasını imzamızı taşıyan “Yeni Dünya Düzeninin Sefaleti” adını taşıyan kitabımızda (İz Yayıncılık) mütalâa etmek mümkündür.