Türkiye’nin yeni bir otoyol yatırımı yapması gerekiyor

Türkiye altyapısını güçlendirmek için çok yatırımlar yaptı. Yollar, deniz limanları, havalimanları, köprüler, enerji hatları, şimdi gelecek demiryolları… Ama bir otoyol yatırımı eksik kaldı.

Türkiye’nin bu otoyol yatırımını geciktirmeden yapması gerekiyor. Bu yolun yatırımını yaparsa tüm diğer yatırımlarını da güçlendirecek ve hak ettiği karşılığı almaya başlayacak. Suriye’deki istikrarsızlıkla 30 kilometrelik tampon oluşturan M4 karayolunu kastediyorum.

Türkiye ekonomisi için en büyük kırılganlık terör kaynaklıdır. Sıfır terör güçlü Türkiye demek, diye çok defa sloganlaştırarak kullandım. Güneyindeki terör tehdidini bertaraf etmek için ortaya koyduğu otoyol yatırımı stratejisi bu yüzden önemli.

Suriye’nin kuzeyindeki M4 otoyoluna kadar olan bölgeyi ilk etapta terörden arındırmak ve bir tampon oluşturmak Türkiye’nin jeoekonomisi ve tüm ekonomik denklemleri için ihtiyaç duyulan güvenliği sağlayacaktır.

Yalnız mesele teröre sıkışmış değil, bir de düzensiz göç boyutu var. İsrail, Suriye’nin henüz boşalmamış olan kısmını vurmaya başladı. İşi ileri götürürlerse Suriye’de kalan Suriyeliler de başka bir yere gidemeyeceğinden Türkiye’ye doğru yönlenecektir.

Üstelik yola çıkabilecek bu yeni Suriyelilerle Türkiye’deki mevcut Suriyeliler arasında karşıtlıklar da olabileceğinden Türkiye içine bir çatışma taşınabilir.

Hem Suriye boşalmamalıdır. Boş bir Suriye, İsrail’in çöreklenmesi için şartların elverişli hale gelmiş olması demektir. Hatta acaba diyorum Suriye, İsrail işgalinin şartlarını kolaylaştırmak için mi kısmen boşaltılmış oldu?

Bu şartlarda M4 otoyoluna kadar tampon bölge oluşturmak sadece terör tehdidini uzaklaştırmayı sağlamıyor. Potansiyel bir göçün, hatta süregelen göçün de önünü alıp İsrail’e boş topraklar hediye edilmesi riskini bertaraf ediyor.

Tüm bu riskler ortadayken Türkiye’nin M4 stratejisine katkı vermeleri gerekenlerin karşı çıkıyor olmaları, yasadışı göçmenlerin geri kabûlünü içeren anlaşmadan çıkmak için yeterli sebep de sağlar.

Şimdilik Suriye’deki Rus askeri varlığı, Suriye’yi İsrail tehdidinden korurken Türkiye’ye yönlenecek bir büyük düzensiz göç hareketini daha az endişe verici kılıyor gibi görünebilir. Ama Suriye’deki Rus askeri varlığının Türkiye için temelde sevimsiz bir durum olduğunu asla unutmamak lazımdır.

Geçtiğimiz hafta dar bir grupla beraber Japon yatırım bankacılarını ağırladık. Japonlar, Çin ile rekabetlerinde alan açmak için Orta Koridor’un nasıl paydaşı olabileceklerini anlamak ve yatırım yapmak istediklerini söylediler.

Aramızda merkez bankacısı arkadaşımız da vardı. Çeşitli sorularına cevap verdik. Ama konu asla politika faizine gelmedi. Oralı bile olmadılar. Hem de para politikası kurulu haftasındayken.

Çok kere yabancı yatırımcı toplantılarında Türkiye’nin öznel varlığının ve jeoekonomik potansiyelinin politika faizi gibi gündelik konuların çok daha üzerinde ve ötesinde olduğuna şahit olmuşumdur. Türkiye’de mesela her zamankinden daha fazla önem kazanmışken bu defa da durum değişmedi.

Sonra ister istemez yerli ve yabancı iş insanlarının yatırım davranışı üzerine düşünme ihtiyacı hissettim. Zıt kutuplar denebilecek kadar belirleyici bir fark var.

Öncelikle yerli yatırımcı ekonomi politikalarının gündelik gelişmelerine daha fazla konsantre oluyor. Bugüne özgü bir durum değil, hep böyleydi. Yerli yatırımcının bu tavrı sürekli kendince kriz çıkarıp sonra krizi yönetimi yapmayı gerektiriyor.

Yabancı vizyoner düşünüyor. Türkiye’nin jeoekonomik potansiyelini belki de dışarıdan baktığı için daha iyi analiz ediyor. Stratejisini kurarken yeterince derinlikli düşünüyor. Uzun vadeli planlar yapıyor ve yatırım kararını verip işe başladığında büyük bir aksaklık yoksa bu plana sadık kalıp hedeflerine ulaşmaya çalışıyor.

En baştan önleyici yaklaşımlar ortaya koyuyor ki kriz yönetmenin yoruculuğuna katlanmak zorunda kalmıyor.

Yahu, Türkiye’de hanehalkını anlıyorum da yatırım yapma imkanı olan iş insanları mevduat faizine tepki veriyor ya bunu anlayamıyorum. Faizler artınca değerli varlıklarını başkasına kaynak olsun diye bankalara aktarıp tatmin olmaya çalışıyorlar.

Hâlbuki faiz gelecekte düşecek ve bugün başlanacak bir yatırım ileride tamamladığında alternatif maliyetini misliyle çıkarabilecektir. Bu zihniyet, faiz gelecekte daha da çıkar diyebilir, benim bu değerlendirmem üzerine. O zaman bugünkü faiz işi tümden zarar olur, diye önden cevabı vermiş olayım.

Şu zavallı küçük kapitalistlik hali yok mu? Şu kahrolasıca faizciliğe, kurculuğa aldanıp kısa vadeli menfaatleri uzun vadeli menfaatlere tercih etme hali…

Yerli ile yabancı arasındaki bu derin farkı kapatmak lazım.