Menü

EDİSYON   :

TRTRENENARARFRFRRURUURUR
52

Bildirimler

Türkiye, istatistiklere göre son 12 çeyrektir makine ve teçhizat yatırımlarını kesintisiz artırıyor. İşletmeler hem enerji sarfiyatı hem de performans bakımından daha verimli makinelere geçiyor hem de yeni tanıtılan teknolojileri ediniyor. Bir de yeni kurulan işletmeler ilk yatırımlarını yapıyor. Ekonomi politikaları da bu iklimi desteklemeyi önceliyor. Bunun bir sonucu olarak da Türkiye yatırım kanalından büyümesini sağlıyor ki bir ekonomide en istenebilecek durum oluşuyor.

Çünkü yatırım harcamalarının büyümeye etkisi kendisinden fazladır. Buna yatırım çarpanı denir. Yatırım harcamalarının büyümesi, yeni işgücü istihdamını; yeni istihdamlar, tüketim harcamalarında artışı; artan tüketim harcamaları da yeniden yatırım harcamalarını destekler. Böylece ekonomide büyüme yönlü pozitif bir iyimserlik oluşacağından büyümenin yatırım kanalından gelişmesi istenir ve beklenir.

Türkiye, yatırım merkezli bu iyimserliği yakalamış durumda; 2022 yılının ilk üç çeyreğinde
büyümenin yüzde 60’ı
makine ve teçhizat yatırımları ile net ihracattan kaynaklanmış görünüyor. 2010 ila 2021 yılını içine alan aralıkta bu kalemlerden büyümenin yüzde 20’sinin sağlandığı anlaşılıyor.

2022’de gerçekleşen yatırımlar birkaç yılı taşıyabilecek önemde olabilir. 2023 yılında da yatırımlar devam ederse Türkiye üzerine projeksiyon geliştirilirken beklentiler iyiden iyiye yükselebilir.

Maaş Zammını Hangi Enflasyona Göre Verdiler?

Türkiye’de herhangi bir endeks hesaplamak için akademik gayret ortaya koyulmasına saygım sonsuz. Çünkü çok zor iştir ve neticede iyi bir gösterge oluşuyorsa yapılan katkının değeri ölçülemez. Fakat mesela enflasyon için endeks hesaplayıp ortaya koyduğu gayreti “TÜİK’i güvenilir bulmadığı” gerekçesiyle anlamlandırmaya çalışarak gölgeleyenleri anlamıyorum.

Yapılan iş böyle açıklanmaya çalışılınca tartışma çıktığı gibi müntehasında yanlışlık olduğu düşüncesi de gelip yerleşiyor. Ortaya konan çaba akademik saygınlığını kaybediyor. Hele aynı yöntemlerle farklı araştırmacılar farklı sonuçlar bulunca da iş iyice garip bir hal alıyor.

Bir de tutup üstüne “bizden bu hesaplamaları uluslararası sermayeli şöyle iyi, böyle büyük işletmeler istiyor, çünkü personellerine verecekleri zamda TÜİK’e güvenilemeyeceği için adil olmak istiyorlar,” diye açıklama yapılırsa bu işletmelerin personellerinin ne zam aldığı da merak konusu haline geliyor.

Bu işletmeler gerçekten ücret zammı yaparken TÜİK’in iki katı oranları mı dikkate aldı? Yok, almadılar da ortaya konulan gayret bu açıklamayla çarçur mu edildi?

Sonuçta ücret artışlarını enflasyonla ilişkilendirmek de tümden yanlıştır. Bu yanlışta ısrar edilmiş olsa da piyasadaki enflasyon hesaplama işleri akademik nitelikli görüldüğü ve kendi içinde çarpıtıldığı için buradan bir hassasiyeti dile getirmek istedim. Gerçi zaten en başından ticari bir girişim olarak enflasyon hesaplamak üzere yola çıkıldıysa sıkıntı yok.

Mehmet A.’ın Maaşı

The Economist, himmetini gösterip Türkiye ekonomisine hayrına reform çağrısında bulunmuş. Çok hayırsever dergi olduğunu herkes bilir. “Türkiye battı bitti” diye doğrudan yazma konforunu kurguya biraz realite havası katma zahmetiyle bozmuş, az şey mi?

Çağrısına Mehmet A.’nın konut alabilecekken almayıp şimdi de alamaz durumda olduğuyla başlamış. Ne ajitasyon ama. Mehmet A. alabiliyorken alsaymış. Bunu daha önce de böylece yazmıştım. Ben zaruri kiracıların durumu hakkında hassasım. Sosyal konut çalışmalarını destekliyorum. The Economist gidip zaruri kiracı durumundaki biriyle görüşseymiş daha iyi edermiş.

Keyfe keder ev almayıp kiracılığı tercih edenlerin şimdi hayıflanıyor olması çok ilgimi çekmiyor. The Economist’e uyup çekiyormuş gibi de yapamayacağım. Arızi bir dönemden geçildiğini de herkes biliyor. Bu ülkede yıllarca orta gelirli için 30 ila 50 maaşa ev, birkaç maaşa otomobil almak mümkündü. Ev veya otomobil alma niyeti evvelce hiç olmayanların şimdi birden bire yılların en potansiyel alıcılarıymış gibi meydana çıkmaları yersiz. Hem gerçekten niyetlilerse orta gelirliler için tasarlanan Yeni Evim kampanyası da hayli cazip. Otomobil denklemindeki en büyük rol de ÖTV’nin, tercihli bir durum yani. Hem daha uygun bir zamanda daha uygun şartlarda ev ve otomobil gene alınabilecek.

Neyse belki Mehmet A. gerçekten ev alacaktı da treni kaçırdı diyelim. Ama Mehmet A. The Economist tarafından ev alamadığı için seçilmemiş. Mehmet A. geçtiğimiz yıl
maaşı sadece %30 artan
istisnai kişilerden olduğu için seçilmiş. Büyük ihtimalle bu yüzden zaruri kiracı durumundaki biriyle de görüşülmemiş. Çünkü alt gelir grubunda maaşı iki katına çıkmayan örnek bulmak çok ama çok zor olur. Alt gelir grubunda zor olur da orta gelir grubunda bulunabilmiş olması da hayli ilgi çekici olmuş. Ne kadar gerçekçi bilemedim. Gerçekse Ford örneğinde olduğu gibi işverenin de sorgulanması lazım. Çünkü bir de Mehmet A.’nın mimar olduğunu öğreniyoruz.

Ford, kendi otomobil fabrikasında çalışanların otomobil alamıyor durumda olmasına hayıflanıp ücretlerini artırmıştı. Mehmet A. gibi bir mimar, tasarladığı evi alamıyorsa işvereninin de Ford gibi şapkasını önüne alıp düşünmesi gerekir.

Yorumlar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...

10 saniye sonra yönlendirileceksiniz...