Venezuela dünya petrol rezervinin %17’sine sahip. Ülke ayrıca altın ve lityum zengini. Enerji dönüşümünün kilit hammaddesi lityumun %60’ı Bolivya, Arjantin ve Şili gibi Latin Amerika ülkelerinde bulunuyor. Küresel lityum rafinasyon kapasitesinin %60’ı ise Çin’de. Bu nedenle Maduro darbesinin bir hedefi Çin’in Latin Amerika’daki varlığı.
Venezuela meselesi artık yalnızca petrol üzerinden okunmuyor; tablo çok daha geniş ve stratejik bir çerçeveye oturmuş durumda. ABD Enerji Enformasyon İdaresi’nin (EIA) verilerine göre, dünya petrol rezervlerinin yaklaşık yüzde 17’sine karşılık gelen 303 milyar varillik kaynağın yanı sıra doğalgaz, altın ve kritik madenler, ülkeyi küresel güç mücadelesinin merkezine taşıyor. Özellikle lityum gibi enerji dönüşümünün kilit hammaddeleri, Venezuela’yı fosil yakıt sonrası dönemin de önemli aktörlerinden biri hâline getiriyor. Bu nedenle ülke, sadece enerji değil, teknoloji ve sanayi rekabetinin yeni sahnesi olarak görülüyor.
YÜKSEK TEKNOLOJİNİN HAM MADDESİ
ABD açısından lityum, Çin’le yürütülen ticaret ve teknoloji savaşında stratejik bir kaldıraç niteliği taşıyor. Elektrikli araç bataryalarının yaklaşık yüzde 90’ında kullanılan lityum, savunma sanayii, enerji depolama ve yüksek teknoloji üretiminde belirleyici rol oynuyor. Bugün küresel lityum rafinasyon kapasitesinin yaklaşık yüzde 60’ının Çin kontrolünde olması, Washington’un tedarik zincirleri konusunda alarma geçmesine neden oluyor. Bu kapsamda Trump yönetimi, söz konusu hamleyle hem ülkenin lityum kaynaklarının üzerine çökerken; hem de bu madende Çin’e olan bağımlılığı kırmayı hedefliyor.
ÇİNLİ ŞİRKETLER KAYNAKLARIN PEŞİNDE
Çinli şirketler, özellikle son yıllarda Venezuela petrol ve maden kaynaklarını işletmek için anlaşma yolları arıyordu. ABD'nin son hamlesi, Pekin yönetiminin bölgedeki etkisini sınırlamayı da amaçlıyor. Venezuela’daki lityum potansiyelinin Çin etkisi altında değerlendirilmesi, ABD açısından ulusal güvenlik riski olarak görülüyor. Dünya toplam lityum rezervlerinin 30 milyon ton civarında olduğu tahmin ediliyor. Şili (9,3 milyon ton) ve Arjantin (4 milyon ton) ilk sıralarda yer alıyor. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’na (UNDP – United Nations Development Programme) göre Latin Amerika, küresel lityum rezervlerinin yaklaşık yüzde 60’ını barındıran “Lityum Üçgeni” (Bolivya–Arjantin–Şili) ile öne çıkıyor. Venezuela, bu üçgene komşu konumda bulunuyor.
FOSİL YAKIT SONRASI GÜÇ HARİTASI YENİDEN
Bu çerçevede ABD’nin hedefi, Venezuela üzerinden sadece enerji kaynaklarını değil, Latin Amerika’daki jeopolitik dengeyi de yeniden şekillendirmek biçiminde okunuyor. Trump yönetimi, Çin’in bölgede artan ekonomik ve teknolojik nüfuzunu sınırlamayı, kritik madenler üzerinden kurulan yeni ittifakları kırmayı amaçlıyor. Petrol, doğalgaz ve lityum gibi stratejik kaynaklar ise bu mücadelenin en güçlü araçları olarak öne çıkıyor. Uzmanlara göre, Venezuela önümüzdeki dönemde petrol sonrası dünyanın güç haritasını belirleyecek kritik aktörlerden olacak.
303 milyar varillik dev potansiyel
- Venezuela, 303 milyar varil ile dünya petrol rezervlerinin yaklaşık yüzde 17’sine, 201 trilyon metreküplük doğalgaz rezerviyle ise küresel sıralamada sekizinci basamağa sahip bulunuyor. Bu miktar, ABD rezervlerinin altı katına karşılık geliyor. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı verilerine göre, ülkede ayrıca 7 bin tona yakın altın, yaklaşık 1 milyon karat elmas ile geniş demir, bakır, nikel ve boksit yatakları yer alıyor. Lityumda ise henüz uluslararası standartlara göre açıklanmış kesin rezerv rakamı bulunmuyor. Venezuela’nın Latin Amerika Lityum Kuşağı’na komşu jeolojik yapısı nedeniyle yüksek bir potansiyel barındırdığı belirtiliyor. Ülke kritik madenler bakımından da stratejik bir konuma ulaşıyor.
