TR
EN
AR
FR
RU
UR
Amerikan seçimleri ve liderlik yapılanmasındaki değişim
AMERİKAN
seçimleri gerek bu ülkedeki liderlik yapılanmasındaki değişim gerekse siyasi katılım ve meşruiyyet açısından önemli birtakım sonuçlar ortaya koymuştur. Her şeyden önce Clinton'un yaklaşık elli yıl sonra ikinci kez Başkanlığa seçilebilen bir Demokrat aday olmasının üzerinde ciddiyetle durulmalıdır. Böylesi bir başarı zahiren Clinton'un çok başarılı bir Başkanlık dönemi geçirmiş olduğu intibaı verebilir. Halbuki Clinton'ın dört yıllık performansına bakıldığında, çok rahat bir şekilde tekrar Başkanlığa seçilmesini sağlayacak olağanüstü bir başarı tablosu ortaya çıkmamaktadır. Bu dönemde bütçe açıkları konusunda belli başarılar sağlanmıştır ama iç ekonomik dengelerde sağlanan başarının bir adayın neticesi çok önceden belli olacak tarzda bir üstünlükle Başkanlığa tekrar seçilmesini sağlayamadığı önceki misallerle ortadadır. Dış politikada ise ABD'nin pozisyonu Clinton'ın Başkanlığa geldiği 1992 yılına göre çok daha iyi bir durumda değildir. 1992 Yılında iddialı Yeni Dünya Düzeni söylemi ile uluslararası ilişkilerdeki tekel konumunu pekiştiren ABD 1996'da bölgesel bunalımları diplomatik yollarla aşmaya çalışan ve çoğu zaman da yeterli ölçüde etkin olamayan bir ülke durumuna gelmiştir. Uluslararası ilişkilerdeki tekel konumunu, sağladığı kalıcı barışlarla değil tehdit kaynağı ilan ettiği ülkelere uyguladığı ambargolarla sürdürmeye çalışan Clinton yönetimi yeni bir dünya düzeni oluşturmaktan çok Amerikan hegemonyasını sürdürücü politikalar oluşturmaya çalışmıştır.
O zaman bu pek de parlak olmayan performansa rağmen Clinton'ın rahat bir seçim kampanyası ile tekrar Başkanlığa seçilmesinin nedeni nedir ve neyi göstermektedir? Bu olgunun temel sebebi Cumhuriyetçi Parti adayı Robert Dole'un zayıflığıdır. Liderlik performansı açısından iki zayıf aday arasında geçen yarışı daha genç ve dinamik görünüm sergileyen denenmiş zayıf aday kazanmıştır.
Cumhuriyetçi Parti'nin daha güçlü bir adayla ortaya çıkamaması ise Amerikan siyasi sisteminde yaşanmakta olan liderlik bunalımı ile ilgilidir. Yükseliş dönemini tamamlamış bütün hegemonik düzenlerin merkez devletleri gibi ABD de çaplı liderliklerin inisiyatif gücünden çok sistemin sürdürülmesine dayalı politikalarla üstünlüğünü korumaya çalışmaktadır. Clinton ve Dole'un seçim kampanyalarındaki temel politika vurgularının ve propaganda unsurlarının hemen hemen aynı olması ve tartışmaların kişilik düzeyindeki çekişmelere yoğunlaşmasının temel sebebi de budur. ABD, bugün liderlik yapılanması açısından hegemonya kurucu ve sürükleyici değil, hegemonya sürdürücü ve tutucu liderlik tiplerine doğru kaymaktadır ki, tekrar Başkanlığa seçilme başarısı gösteren Demokrat liderlerden Roosvelt ile Clinton arasındaki en temel fark da budur. Önceki hegemonyanın merkezi olan ingiltere'nin sömürgelerinde dalgalanmalar yaratan Wilson prensipleri ile Clinton'un yeni sömürgeci bir düzeni korumaya çalışan tutucu ve sistemik dış politika prensipleri arasındaki farkın kaynağı da budur. Seçimlere katılımın çok düşük düzeylerde kalması da Amerikan halkının Pax Americana'nın sürdürülmesi konusunda yeterli bir motivasyona sahip olmadığını göstermektedir ki, bu olgu liderlik ile halk arasındaki psikoloji ve hedef uyumunun zaaf içinde olduğunu ortaya koymaktadır.
Amerikan liderlik yapılanmasındaki değişimi kendi tarihimizden bir misalle şu şekilde izah edebiliriz. Balkanlar ve Doğu Avrupa'da kurduğu hakimiyet ile bu bölgedeki feodal düzeni dağıtarak yeni bir nizam kuran Fatih'in, Mısır'daki Memluk sistemini yıkarak İslam dünyasında süregelen bir liderlik yapılanmasını çözen Yavuz'un yeni bir Nizama Alem (Dünya Düzeni) kurma konusundaki paradigma kurucu ve sürükleyici liderlik modelleri ile II. Selim ya da III. Murad'ın sistemi sürdürmeye çalışan statik liderlik modelleri arasındaki fark aslında Osmanlı hakimiyetinde yaşanan nitelik değişiminin liderlik yapılanmasına yansımasından başka bir şey değildir.
Bu açıdan bakıldığında Pax Americana gittikçe kendi insiyatif gücünden çok sistemin dayanıklılığına güvenen II. Selim ve III. Murad benzeri liderlik yapılanmalarının etki alanına girmiş bulunmaktadır. Başkan Yardımcısı Al Gore'un sistemi etkileme açısından Clinton'a göre daha parlak bir performans sergilemesi de yürüyen sistemin dayanıklılık ve sürekliliğim temsil eden Sokullu ile bu sisteme dayanarak sultanlığını kazasız belasız sürdürmeye çalışan II. Selim arasındaki ilişki gibidir.
Demokratik sistemin işleyişindeki farklılıklar bu liderlik modellerinin daha karmaşık bir tarzda tezahür etmesine yol açmaktadır. Yine de çok açık bir gerçek vardır ki, ABD gittikçe inisiyatif gücü düşük liderlik yapılanmalarına doğru seyretmektedir. Bu durum Amerikan hegemonyasının yorulmakta ve yaşlanmakta olduğunu göstermektedir. Böylesi bir liderlik yapılanmasının uluslararası ilişkilerde önemli sonuçlar doğuracağı da açıktır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.