TR
EN
AR
FR
RU
UR
Batı-eksenli tarih ya da zaman idrakimizin esir alınması
TARİH
, olmuş olan objektif olgular bütünüdür. Ancak, bu objektif olgular bütününden istifade edebilmek, o istifadeyi hedef edinen öznenin bakış açısına bağımlıdır. Bunun için de tarihte atılım yapma gücü gösteren her toplum her şeyden önce tarihi kendi ekseni etrafında yeniden yorumlar. Sahasında neredeyse klasikleşmiş olan Mc Neill'in insanlık tarihini anlattığı ve belki de bir Batılı yazar tarafından kaleme alınan en objektif tarih eserlerinden birisi olan kitabına "The Rise of the West" (Batı'nın Yükselişi) vermiş olması da bu tavrın tipik bir göstergesidir. İnsanlık tarihini Batı tarihi ile özdeşleştiren bu yaklaşım biçimi Batı-merkezli bir mekan idrakinin zaman boyutunu esir almasıdır. Tarihi, Antik Yunan-Roma-Hıristiyan Orta Çağı-Modern Batı periyotlaştırmasına indirgeyen ve diğer medeniyet havzalarının tarihini bu çizgi ile örtüştüğü ölçüde anlamlı gören bu algılayışın evrenselleşmesi kültürel sömürgeciliğin en temel dayanaklarından birini oluşturmuştur.
Zaman idraki esir alınmış bir medeniyet havzasının kendi özgünlüğünü ve sürekliliğini koruyabilmesi de, yeni ve özgün paradigmatik sıçramalar yapabilmesi de mümkün değildir. Kendi zamanlarını başkalarının saatlerine ayarlayanlar o saatlerin zaman yörüngesinden çıkamazlar. Geçmişi başkalarına ayarlı olanların kendi gelecekleri üzerinde tasarruf hakkına ve gücüne sahip olduklarını iddia etmek de mümkün değildir.
İnsanlık tarihinin oluşturduğu diğer medeniyet havzalarının birikimlerini kendi dünya görüşü ve tarih anlayışına mümkün olduğunca anlamlı bir tarzda eklemleyebilen medeniyet havzaları geniş ölçekli ve tarihe derinlemesine nüfuz edebilen etki alanları oluştururlar. İslam medeniyetinin hesaplaştığı her medeniyet havzasında İbrahimî geleneğe dayalı tevhidi dünya görüşünün mütekabillerini bulma çabası, İslami dünya görüşünün, tarihin en stratejik kuşağı olarak kabul edilen ve bütün medeniyetlere beşiklik yapmış olan 15-45. enlemler arasındaki coğrafyada, en kapsamlı ve en uzun süreli etkiyi yapmasını sağlamıştır. Kökenlerini bir taraftan Hz. Süleyman'ın metafizik temelli evren devletine kadar indirgeyen, diğer taraftan eski Turan, İran ve Roma siyasi geleneklerini İslam dünya görüşü çerçevesinde içselleştirebilen Osmanlı devletinin kadim gelenek anlayışı içinde bünyesine aldığı her kültür havzası ile bir şekilde anlamlı bir ilişkiye girmiş olması, İslam medeniyetinin bu genel özelliğinin son misalidir.
Tarihi yeniden keşfetmek ve yorumlamak zorundayız. Kimi zaman modernist, kimi zaman yeni-selefi argümanlarla yabancılaştığımız tarihi, Hz. Adem'den bu yana süregelen ve bütün insanlığı hem eş-zamanlı yatay unsurlarıyla hem de farklı zaman dilimlerini kapsayan dikey boyutlarıyla bütüncül bir bakış açısı içinde yeniden yorumlamak zorundayız. Aksi takdirde kendi geçmişimizle de, kendi bölgemizle de, bütün insanlık birikimiyle de sağlıklı bir iletişim içine girmemiz mümkün olamaz.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.