TR
EN
AR
FR
RU
UR
Çekiç Güç ve tekil dış politika düzenlemeleri
TÜRK
dış politikasının son günlerde Çekiç Güç olayına indirgenen bir tablo içinde değerlendirilmesi dış politika yapımında karşı karşıya kaldığımız temel zaafın yeni bir tezahürüdür. Her yeni hükümet kendi döneminden önceki ilişkiler ağının oluşturduğu konjonktürde politikalar oluşturmak zorunda kaldığı için bu ilişkilerin ortaya çıkardığı dış politika parametrelerini değiştirmektense bu parametreler içinde kalarak ülke üzerindeki kısa dönemli dış politika baskısını azaltacak kararlar almayı tercih etmektedir. Bu da Türk dış politikasının bir bütün içinde yeniden masaya konduğu ve gerekli uzun dönemli neşterlerin atıldığı genel bir durum değerlendirmesini sürekli ertelemektedir. Muhalefette iken dış politika konusunda yeterince bilgilendirilmeyen partiler iktidar olduklarında tenkit ettikleri dış politika parametrelerinin içine sokularak reelpolitik adına enterne edilmeye çalışılmaktadırlar. Böylece birbirleriyle ilişkili birçok dış politika meselesinin ayrı ayrı değerlendirildiği tek tek adımlar atılarak daha önceki dönemin geçerli dış politika paradigmasının sürmesi sağlanmaktadır. Hükümetlerdeki koalisyon yapılanması dış politika meselelerinin tekil bazda ele alınmasını kaçınılmaz gösteren bir tablo doğurmaktadır.
Dolayısıyla mesele tekil olarak Çekiç Güç'ün konuşlandırılmasının sürmesi ya da sürmemesinden daha önemli bir boyut taşımaktadır. Çekiç Güç ve diğer bazı acil dış politika meselelerinin gündeme ağırlığını koyması genel dış politika yönelişi konusundaki anlayışların önüne engel olmamalıdır. Aksine bu genel yönelişin çerçevesinde Çekiç Güç ve benzeri acil konular yeni bir değerlendirilmeye tabi tutulmalıdır. Türkiye öncelikle Ortadoğu'da nasıl bir yapılanma arzu ettiğini ortaya koymalı, bu yapılanma içinde en uygun ve en dezavantajlı pozisyonları belirlemelidir. Bu çerçevede Çekiç Güç'ün uzatılması taktik olarak gerekli görülse bile karşılığında bu bölge veya diğer bölgelerle ilgili olarak Türkiye'nin pozisyonunu güçlendirici yeterli taviz aldıktan sonra bu karar verilmelidir. Aksine her yeni iktidarın ülkeye empoze edilen daha önceki dış politika parametrelerine uyumlu davranacağı intibaını vermesi müzakere sürecindeki pazarlık gücünün azalmasına yolaçacaktır. Çekiç Güç dahil olmak üzere Özal'ın uyguladığı dış politikaları tenkit ederek iktidara gelen DYP-SHP koalisyonunun ciddi bir pazarlık gücü kullanmadan aynı politikaları sürdürmüş olması Türkiye'nin kritik bir dönemde risksiz görünen ama zaman kaybettiren bir dış politika takip etmesi sonucunu doğurduğu unutulmamalıdır.
Türkiye, Kasım ayındaki Amerikan seçimlerine kadar olan dönem Türkiye, ABD ilişkileri açısından verimli bir şekilde değerlendirmek zorundadır. Çekiç Güç'e bugün Türkiye'den çok seçim öncesi yeni bunalımlar yaşamak istemeyen Amerikan yönetiminin ihtiyacı vardır ve bunun bedelini ödemelidir.
Amerika-İsrail ilişkilerindeki son gelişmeler bu konuda ilginç ipuçları vermektedir. ABD'nin tercihi dışında iktidara gelen Netanyahu hükümetinin Amerikan Kongresi'ne kadar yansıyan sertlik demeçlerinin İsrail'e barış sürecinde zaman kazandırmış olduğu unutulmamalıdır. İsrail Halil şehrinden çekilme taahhüdünü yerine getirmediği gibi barış sürecinin getirdiği kazanımlan elinde tutturarak İsrail'in vermiş olduğu tavizleri tek tek erteleme yoluna girmektedir. İsrail'deki hükümet değişimi ve yaklaşan Amerikan seçimleri bu konuda İsrail'in ihtiyaç hissettiği konjonktürü oluşturmuştur.
Türkiye'de de bir hükümet değişikliği yaşanmış ve daha önceki politikaları tenkit eden ve yeni politikalar öngören RP koalisyonla da olsa hükümete gelmiştir. Çekiç Güç'ün süresinin Türkiye'nin Ortadoğu'daki inisiyatif gücünü artırıcı yeni düzenlemeler yapılmaksızın uzatılması zannedildiği gibi Batı ile ilişkilerin pürüzsüz gitmesi açısından bir başarı olmayacağı gibi bir zaaf belirtisi olarak da değerlendirilecektir. Türkiye bir daha bu kadar uygun bir müzakere pozisyonu yakalayamayabilir. En azından bundan sonra Türkiye'nin hiçbir dış politika kararını tekil ve müzakeresiz bir tarzda ele almayacağı intibaı bütün taraflara verilmelidir.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.