TR
EN
AR
FR
RU
UR
Kosova'ya yönelik ilgisizlik ve psikoloji-strateji ilişkisi
1993
yılında BM barış gücü çerçevesinde Bosna'ya gönderilen Malezya birliğinin uğurlanma merasimini hatırlıyorum. Okunan Kuran-ı Kerim ve yapılan dualardan sonra kürsüye gelen Malezya Başbakanı askerlere hitaben "sizler buradan binlerce kilometre uzaktaki topraklara sıradan bir BM misyonu ile gitmiyorsunuz. Orada Sırp etnik kıyımına karşı mücadele eden Müslüman Boşnak kardeşlerinizin topraklarını kendi köyünüzü savunurcasına savunacaksınız" mealinde son derece etkileyici bir konuşma yaptı. Birlik, gözyaşları içinde Bosna'ya uğurlandı. Daha iki sene öncesine kadar, Bosna'nın haritadaki yerini dahi bilmeyen Malay halkı tam bir seferberlik halinde Bosna için ayaktaydı. Bosna'da süren savaş, şehir şehir köy köy en ince detayına kadar takip ediliyordu. Zengin fakir herkes yardım kampanyasına koşuyor, bazı bölgelerde benzin satışlarından Bosna fonuna kaynak aktarılıyor, yapılan yardımlar olağanüstü rakamlara ulaşıyordu. Bu nasıl bir bağ idi ki, yaklaşık onbeş bin kilometre ötedeki bir halkı bu derece haraketlendirebiliyordu? İşte o zaman istiklal Savaşımız için bütün Hind yarımadasını hareketlendiren Hind Müslümanlarının gayretlerinin psikolojik arkaplanını daha yakından müşahede edebilme imkanı buldum. Pakistan'da büyük bir bankanın genel müdürlüğünü yapan Dr. Muhammad Arif, uluslararası bir kongrede, Türkiye'de İstiklal savaşının başladığı dönemde İngiliz sömürge idaresinde memurluk yapan babasının, Ankara hükümetince yayınlanan cihad fetvasından sonra "caiz değildir" düşüncesiyle İngiliz memuriyetinden ayrıldığını ve hilafet hareketine katılarak istiklal savaşına destek hareketinin öncüleri arasında yer aldığını anlattığı zaman da ayni psikolojinin izlerini hissetmiştim.
Ahmet Taşgetiren'in geçtiğimiz günlerde Kosova meselesine yönelik ilgisizlik üzerine kaleme aldığı yazıyı okuduğumda bu hatıralar tekrar gözlerimin önünde canlandı. Gerçekten de, gerek resmi gerekse sivil kesim Kosova'da süren Sırp katliamı karşısında tam bir sessizliğe gömülmüş durumda. Kayıtsızlığa, vurdumduymazlığa ve hatta kimi zaman açık bir gaflete varan bu sessizliğin toplumsal psikoloji açısından ciddi bir şekilde ele alınması lazım.
Türkiye'nin stratejik ilgi alanının Basra'dan Atlantiğe kadar uzandığı, Balkanlar-KafkaslarOrtadoğu üçgenindeki istikrarda en belirleyici aktörün Türkiye olduğu yönündeki resmi açıklamalara rağmen, Kosova konusunda bu derece atıl kalınmasını anlamak çok güç. Bosna trajedisinin gelişme süreci içindeki hazırlıksızlığı ve duyarsızlığı hep tenkit edegelmiştik. Ancak, Kosova olayları karşısında gösterilen tepkisizlik Bosna bunalımının sürdüğü günleri aratacak nitelikte.
Bu sessizlik niye? Biz sessiz kalırsak Kosova'da süren etnik temizlik hareketini dünya kamuoyuna kim taşıyacak? Balkanlarda Kosova ayağını kaybeden bir Türkiye'nin bölgesel bir güç olduğunu iddia etmeye devam edebilecek miyiz? Yapılan bütün uluslararası taahütlere rağmen Kosova'da Sırbistan'a karşı hiç bir müdahalede bulunmayan NATO'nun Türkiye'nin bölgesel çıkarları açısından anlamı nedir? Bosna'dan sonra Kosova'ya taşınan ve ses çıkarılmadığı takdirde muhtemelen gelecek dönemlerde Makedonya, Bulgaristan ve Batı Trakya'ya taşınma riski ihtiva eden bu tasfiye hareketinin bedelini nasıl ödeyeceğiz?
Bu resmi tutumu, çok iyimser bir yorumla, yürütülmekte olan gizli bir diplomasinin parçası olarak değerlendirsek dahi, sivil kesimlerdeki duyarsızlık gerçekten ürkütücü boyutlarda. "Kosova'da İslamcılar öldürüldü" şeklinde başlıklar atarak meseleyi neredeyse laik Sırplarla kökten dinci İslamcılar arasındaki bir mücadeleye indirgeyen bir kesimin duyarsızlığı tabii karşılanabilir. Ancak, Bosna'daki dramı kendi meselesi olarak ta yüreğinde hisseden toplum kesimlerinin de Kosova'ya yönelik olarak son derece ilgisiz bir görünüm sergiliyor olması dikkat çekici.
Bu ilgisizlikte iddiasızlaştırılmış ve kendi içine çekilmek zorunda bırakılmış bir toplumsal psikolojinin izleri vardır, inanç ve kültür değerlerini kendi ülkesinde yaşayamadığı ve yaşatamadığı hissine kapılan bir toplumun aynı değerler için başka toplumlar adına harekete geçebilmesi mümkün değildir. Şehit oğlunun cenaze merasiminde elleri öpülmeye layık görülen başörtülü hanımlar ve sakallı babalar bu kıyafetleriyle kamu alanına girmekten dışlanırlarsa, eşini şehit veren başörtülü nişanlılar üniversite kapısında ikinci sınıf vatandaş muamelesine maruz bırakılarak tahkir edilirlerse, benzer kültür değerlerinin Kosova'da yaşatılması için kalplerinde bir kıpırtı hissedebilirler mi?
Her toplumun uluslararası iddiaları ve konumu ile iç siyasi kültürü arasında kaçınılmaz bir bağ vardır. 19. yüzyılı İngiliz çağı yapan İngiliz kimlik ve tarih bilincinden, her yenilginin arkasından inanılmaz atılım gücü ile tekrar ayağa kalkan Alman stratejisi Şarlman'a kadar uzanan kutsal Roma-Germen bilincinden, kendini tekrar tekrar restore ederek etkisini sürdüren Fransız stratejisi Kardinal Richelieu'ya kadar uzanan Fransız kültür bilincinden güç alır.
Ulusal strateji ile kültür ve kimlik bilinci arasındaki bu bağ maalesef bugün Türkiye'de ciddi bir zaafa uğratılmış bulunmaktadır. Kosova'daki ilgisizlik yarın Kıbrıs'a, Karabağ'a yönelik bir ilgisizliğe dönüşürse bunun sorumluları bu psikolojik bağı göremeyenler olacaktır.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.