TR
EN
AR
FR
RU
UR
Kültürel parçalanma ve ekonomik-politik kutuplaşma
Doğu Asya
bölgesinin ve Malezya'nın ekonomik yükselişinin ivme kazandığı doksanlı yılların başında Malezya'da "Doğu Asya ve Malezya'nın Ekonomi-Politiği" dersini okuturken genelde bölgeyi özelde de Malezya'yı tehdit edebilecek iki temel unsuru vurguluyordum: Etnik-kültürel parçalanma ve bu parçalanmayla paralellik arzeden ekonomi-politik kutuplaşma. O zaman hızlı ekonomik kalkınmanın cezbesi içinde olan yetkililer böylesi olumsuz bir senaryonun gerçekleşebileceği kanatinde değildiler. Gerçekten de geçen yıla kadar süren etkileyici büyüme temposu kısa dönemde bir bunalımın ortaya çıkma ihtimalini gündeme bile getirtmiyordu. Ancak finansal sistemde başlayan bunalım kısa sürede bölgedeki bütün kültürel çelişkileri ve yapısal bunalım odaklarını ortaya çıkardı. Büyüyen pastanın örttüğü problemler pastanın küçülme sinyalleri ile birlikte bütün çıplaklığı ile tezahür ediverdi. Bir siyasi sistemin yumuşak karnı, kimlik ve meşruiyet problemlerini su yüzüne çıkaran etnik-dini-kültürel parçalanma ve toplumdaki dengeleri altüstü eden ekonomi-politik kutuplaşmanın kesişim alanıdır. Bu iki olgunun birarada görüldüğü toplumlarda siyasal sistemin kültürel ve yapısal bütünlüğünü koruyabilmesi güçleşir. Endonezya'da yaşanan bunalım bunun en canlı misalidir. Halkın kültürel değerlerinden yabancılaşan siyasi elit ile ekonominin bütün kaynaklarını elinde tutan ekonomik rant eliti arasındaki bloklaşma kültürel olarak dışlanan, ekonomik olarak fakirleşen geniş halk kitlelerini hareketlendirdi. Dolayısıyla protestolar ortak çıkarları dolayısıyla içice geçmiş bulunan bu iki elite birden yöneldi. Suharto bu iki elitin ortak sembolü ve garantörü olduğu için tepkilerin simgesel hedefi haline geldi. Endonezya'nın en büyük zengini olan Çinli Lim Swi Liong'un şirketlerine yönelik yağma hareketleri, sıradan bir hırsızlıktan çok, toplumsal tepkinin simgesel hedeflere yönelmesinin bir işaretiydi.
Bu ilişki biçiminde halk kendini kültürel, ekonomik ve siyasi olarak marjinalleşmiş ve sisteme meşruiyet ilişkisi açısından yabancılaşmış hissediyordu. Toplumun yüzde üçünün milli gelirin yüzde yetmişini elinde tuttuğu tekelci bir yapılanma ekonomik marjinalleşmenin bir yansımasıydı. Toplumsal geliri bir azınlığın elinde ranta dönüştüren tekelci ekonomik yapı kayırmacılık ve nepotizme dayalı kültürel bir yozlaşmayı ve özgürlük alanlarını daraltan güdümlü bir siyasi yapıyı da beraberinde getiriyordu. Demokrasi ve sosyal adalet gibi yapısal taleplerin dini sembollerle birleştiği alan da, bu tekelci ekonomik-kültürel-siyasi yapılanmaya yönelik tepkinin yaygınlaşmasının bir ürünüydü.
Bugün Türkiye'de yaşayan herkes Endonezya benzeri siyasi bunalım örneklerinden gereken dersi çıkarmak zorundadır. Maalesef son yıllarda ülkemizde de siyasi sistemin iki yumuşak karnı olan kültürel parçalanma ve ekonomi-politik kutuplaşma gittikçe artan dozda etki göstermektedir. Daha önce birdiğerine karşı çok daha müsamahakar davranan kesimler dahi ciddi bir kültürel saflaşma temayülüne yönelmektedirler. Babası vergisini ödeyen, abisi askerliğini yapan bir genç kızın sadece başörtü taktığı için üniversite kapılarında maruz kaldığı tahkir edici tavrın yol açabileceği kültürel yabancılaşma toplumsal bağları onulmaz bir şekilde yaralamaktadır. Hem de bu ilişkinin inanç, din ve kültür farklılıklarının hiç bir şekilde etkide bulunmaması gereken hoca-talebe, doktor-hasta ilişkilerine dayanan tıp fakültelerinde cereyan ediyor olması sadece ulusal bütünlük açısından değil, evrensel insani değerler açısından da kaygı vericidir.
Hangi özgür vicdan bu manzaraların insani değerlere ve milli bütünlüğe uygun düştüğünü iddia edebilir? Bu uygulamayı çağdaşlık olarak görenler, 12-14. yüzyılda Endülüs medreselerine Müslümanlarla birlikte hiç bir ayrım görmeksizin devam eden ve daha sonraki dönemde Avrupa'daki özgürlük arayışlarına öncülük eden hristiyan ve yahudilerin muhatap olduğu özgürlükçü ve çoğulcu tavırdan ders almalıdırlar.
Öte yandan eşit şartlarda rekabet etmesi gereken şirketlerin laik-anti laik, kırmızı-yeşil gibi bir ayrıma tâbi tutulması ve kendi dinamiği ile ülke ekonomisine katılmaya çalışan Anadolu sermayesine yönelik siyasi engelleme faaliyetleri ekonomi-politik kutuplaşmayı da hızlandırmaktadır. Siyasi-hukuki uygulamaların ekonomik alandaki rekabeti engelleyen tekelci bir kayırmayı beraberinde getirmesi toplumsal dengeleri ve sosyal adaleti tahrip etmektedir. Kayırılan ve dışlanan sermaye çevreleri şeklindeki bir kutuplaşmayı hiçbir siyasi ve ekonomik sistem meşru kılamaz.
Ekonomik-kültürel-siyasi tekelciliğin doğurduğu kültürel parçalanma ve ekonomi-politik kutuplaşmanın yol açtığı tahribatın yapısal tedbirlerle aşılması mümkün değildir. Her şeyden önce yapılması gereken, vatandaşların siyasi sistemle ve biribirleriyle yabancılaşmasına yol açan yasaklayıcı ve denetleyici tavrın yerine özgürlükçü ve kuşatıcı bir tavrın benimsenmesidir. Kendine güvenen bir siyasi sistem vatandaşını kültürel kimliğine ve kıyafetine göre değil, herkese eşit uygulanan vatandaşlık hukukunun doğurduğu meşruiyet ilişkisine göre tanır ve tanımlar.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.