TR
EN
AR
FR
RU
UR
Kuzey Irak ve Türk dış politikası
TÜRKİYE
'nin Kuzey Irak politikasında karşı karşıya kaldığı açmazlar aslında dış politika yapımındaki genel aksaklıkların yeni bir tezahürüdür. Her şeyden önce dış politika yapımındaki başarının temel ölçütü uzun dönemli stratejik tercihlerin yönlendirdiği ulaşılmak istenen hedefler ile reel güç konfigürasyonunun belirlediği ulaşılabilir hedef arasında gerçekleştirilen denge ve uyumdur. Ulaşılmak istenen hedef ile ulaşılabilir hedef uçlarının birbirine yakınlaşmasını sağlayan dış politika oluşumu temelde başarılıdır. Bu pergelin iki ucunun gittikçe açılması zamanla ya ulaşılmak istenen hedeflerin kökten bir revizyondan geçirilmesini gerektirir; ya da ulaşılabilir hedeflerin düzeyini yükseltecek bir güç kullanımını risk unsuruna rağmen kaçınılmaz kılar. Diplomasi bu iki uç arasındaki mesafeyi azaltma yönünde çaba sarfetmeyi gerektirirken; bu noktada ortaya çıkan bir zaaf iki uç arasındaki mesafenin kaldırılamaz ölçüye gelmesi sonucunu doğurursa bir güç kullanımı ister istemez devreye girer. Türk diplomasisinin Soğuk Savaş sonrası dönemdeki son beş yıllık performansına baktığımızda ulaşılmak istenen hedef ile ulaşılabilir hedef arasındaki mesafenin özellikle bunalım sonrası dönemlerde ciddi bir şekilde açıldığını görmekteyiz. Her şeyden önce ulaşılmak istenen uzun dönemli stratejik hedefler hükümet bunalımlarından kaynaklanan geçici siyasi dalgalanmaları da aşabilecek tarzda sarih bir şekilde ortaya konamamıştır. Bu ortaya konamadığı için de geçici siyasi dalgalanmalardan kaynaklanan kısa dönemli siyasi iradeler birbiriyle tutarsız dış politika adımlarının atılması sonucunu doğurmuştur. Bunun içindir ki, Musul petrol bölgesi üzerinde etkili olmak isteyen ofansif görünümlü bir politika ile kendi sınırlarını koruma telaşı içine girmiş defansif bir politika imajı kısa dönem farklarıyla Türk diplomasisinin genel görünümü haline gelmiştir.
Bu çelişkili imajların temel sebebi dış politika tercihlerinin alternatif maliyetinden kaçınma telaşıdır. Ticari kararlar gibi dış politika karar ve tercihlerinin de mutlaka alternatif maliyetleri olacaktır. Bu alternatif maliyetleri genel stratejik tercihler doğrultusunda azaltma becerisi gösterebilen diplomasi etkin bir diplomasidir. Son beş yıl içindeki Ortadoğu'daki her bunalım döneminin sonrasında doğrudan sıcak çatışmaya girmediği halde en zararlı çıkan ülkenin Türkiye olmuş olması, diplomasimizin temelinde birtakım aksaklıklar taşıdığını ortaya koymaktadır. Körfez Savaşı'nda sıcak çatışmaya girmediğimiz halde en büyük ekonomik ve siyasi darbeyi yiyen ülkelerin başında Türkiye'nin gelmiş olması; son Çekiç Güç görüşmelerinden sonra tam bu ekonomik zararlar telafi edilmeye başlanacak denilirken doğrudan çatışmalara taraf olmayan Türkiye'nin yine en büyük dolaylı darbeyi yemiş olması da diplomasimizde ciddi bir istihbarat, planlama ve koordinasyon zaafının olduğunu göstermektedir.
Son bunalımda takınılan çelişkili tavrın ikinci önemli sonucu da dış politika yapımı ile iç siyasi kültür oluşumu arasında yaşanmakta olan çelişkinin ciddi boyutlarda sürmekte olduğu gerçeğidir. Başbakanlık düzeyinde yürütülen bölgesel dayanışma politikası aracılığıyla bunalımı aşma çabası ile, Türkiye'yi aynı anda hem İran hem de Irak ile çatışmaya yöneltebilecek projelerin aynı günlerde devreye sokulması ve içerde belli çevrelerce desteklenen laiklik kampanyalarının tekrar başlatılması dış politikamızda zaafa yol açabilecek iç tutarsızlıklar doğurmaktadır.
Türkiye oluşturmayı düşündüğü güvenlik şeridi ile diplomatik açmazın doğurduğu iki uç arasındaki mesafeyi fiili güç kullanımı yoluyla telafi etmeye çalışabilir. Ancak unutulmaması gereken husus Türkiye'nin fiili güvenlik ihtiyacını da karşılayacak tarzda bir bölgesel güven ortamına öncülük etme zarureti ile karşı karşıya olduğudur. Türkiye'nin gerçek anlamda bir bölgesel güç olduğu kendi sınırlarını ne ölçüde koruyabildiği ile değil diğer bölgesel aktörleri hangi diplomatik araçlar ile bir ortak güven duygusuna yöneltebildiği ile ölçülür. Türkiye bölgesel çapta bir barış ve güvenlik projesini acilen devreye sokmalı ve bütün ülkeler nezdinde aktif bir diplomasi taarruzuna geçmelidir.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.