TR
EN
AR
FR
RU
UR
Siyasi meşruiyyet zeminindeki kayma ve 24 Aralık seçimleri
Hızla
değişen iç ve dış şartlar Türkiye'de devletin ve siyasi sistemin yeniden yapılandırılmasını kaçınılmaz kılıyor. Bütün siyasi partilerin değişim sloganına yaptıkları vurgu bu ihtiyaca kendilerinin bir cevap oluşturacağı intibaını verme gayretinden kaynaklanmaktadır. 24 Aralık seçimleri bu açıdan son derece önemli bir dönemin başlangıcı olacak nitelikte. Oluşacak meclis bir çok açıdan Kurucu Meclis şeklinde çalışmak zorunda kalacak. Sistemin çözülen anayasal çerçevesinin yeniden düzenlenmesi, kurumların gerek sistemin içindeki rollerinin gerekse iç bağlantılarının tekrar örgütlendirilmesi, iç siyasi kültürün yeni bir zemine oturtulması, dış faktörler ile iç siyasi yapı arasında uyum sağlanması gibi temel ihtiyaçlar artık kaçınılmaz bir şekilde gündeme gelmiş bulunuyor. Bu konuda yapılacak gecikmeler ve hatalar, artan bir hızla kayan siyasi meşruiyyet zemininin siyasi sistemin yükünü taşıyamaz bir hale gelmesine yol açacaktır. Yeniden yapılanma ihtiyacının en kritik alam da siyasi meşruiyyet ile siyasi sistem arasındaki bu can alıcı ilişkidir. Aslında yeniden yapılanma ihtiyacı da siyasi meşruiyyet zeminindeki bu kaymadan kaynaklanmaktadır. Gerçek siyasi meşruiyyet, halk ile siyasi elit ve sistem arasındaki bilgi-değer uyumundan kaynaklanan, görülmez ama etkili bir iletişimden ibarettir. Siyasi meşruiyyeti hukukilikten ayıran da budur. Siyasi davranışın hukuki metin ve çerçevelere uygunluğunu gösteren hukukilik siyasi meşruiyyet bunalımı yaşamayan toplumlarda, siyasi meşruiyyetin sağladığı bu görünmez ama etkili iletişimin buyan ürünü olarak ortaya çıkar. Siyasi meşruiyyet bunalımı yar şayan toplumlarda ise siyasi sistem ile halk arasındaki bu iletişim eksikliği salt hukukiliği siyasi meşruiyyetin kaynağı haline getirir.
Siyasi meşruiyyet ile hukukilik arasında ortaya çıkan her hangi bir dengesizlik iki ihtimal doğurur. Ya hukukuliği siyasi meşruiyyet olarak gören siyasi elit meşruiyyet adına toplumsal değeri olmayan bu hukukiliği siyasi güç yoluyla dikte eder ki bu otoriter bir rejime doğru kayışı beraberinde getirir. Ya da toplum dinamizmi siyasi meşruiyyeti sınırlayan formel hukuku aşma yönündeki baskılarım artırır ki bu da siyasi meşruiyyet ile hukukilik arasındaki farkın gittikçe açılmasına, dolayısıyla siyasi meşruiyyet bunalımının gizlenemez hale gelmesine yol açar.
1980 sonrası dönemi bu açıdan gözlerinizin önüne getiriniz 12 Eylül müdahalesi ile siyasi güç merkezine oturanlar bu tür müdahalelerin doğal bir sonucu olarak halk ile gerçek bir meşruiyyet iletişimi içine girmektense kendilerince meşruiyyeti tanımlayacak bir hukuki çerçeve arayışı içine girdiler. 12 Eylül Anayasası'ndaki sınırlayıcı karakter bu tür bir arayışın ürünüdür. Generaller 12 Eylül öncesi tıkanan ve ciddi bir meşruiyyet bunalımına giren sistemi halk nezdinde anlamlı bir iletişim ağı ile ayakları üstünde yeniden kurmaktansa kafalarındaki meşruiyyet anlayışını halka dikte etine yolunu tercih ettiler. Bu da devletin resmi ideolojisini hukuki garantilere bağlamak ve bu garantileri tehdit eden her unsuru meşruiyyet-dışı ilan etmekle sağlanmış oldu.
Bu tür müdahalelerle oluşturulan siyasi meşruiyyet zeminleri her zaman güç-bağımlı ve kısa vadeli olurlar. Nitekim siyasi merkezin diretmesi ile oluşturulan meşruiyyet zemini askeri müdahalenin getirdiği şartların devre dışı kalması ile birlikte anlamım kaybetti. 12 Eylül sonrası dönem bu açıdan İM safhada incelenebilir. 12 Eylül Anayasası'nrn onaylanmasını müteakib bir beş senede -1987 referandumuna kadar olan dönem birinci ihtimalin yani merkez tarafından tanımlanan hukukiliğin gerçek meşruiyyet olarak idrak edilmesini dayatan yarı otoriter bir siyasi yapı oluşturuldu. Siyasi merkezin gücü sürdükçe de bu dayatma siyasi meşruiyyet bunalımının su yüzüne çıkmasını engelledi
İkinci beş sene içinde ise artık hukukilik siyasi meşruiyyeti tamamlayamaz hale geldi. Toplum dinamizminin hukuki çerçeveleri aşması ile birlikte siyasi meşruiyyetin sonucu olması gereken hukukiliğin siyasi meşruiyyet üzerinde kurduğu baskının sürmesi imkansızlaştı. Turgut Özal'ın, Anayasa'nın normal prosedür dışında delinmesini meşru gösteren tavrı bu doğal sonucun bir yansımasından ibaretti. Böylece hukuki çerçevelerle birlikte bu çerçevelerin oluşturduğu kurumlarda anlamlarını yitirmeye başladılar. Bu anlamsızlık sistemi, kimi hukuki uygulamaların meşru görülmediği, kimi meşru görülen uygulamaların da hukuki çerçeve kazanamadığı bir çelişkiler yumağı haline getirdi. Dış faktörlerdeki başdöndürücü değişim psikolojik ve tarihi tepkileri de devreye sokarak bu çelişkiler yumağını daha da karmaşık bir hale getirdi.
Bugün artık bu sıklet bu yükü kaldıramıyor. 12 Eylül'ün resmi-ideoloji merkezli restorasyon çabasının üzerinden daha on beş yıl geçmeden yeni bir restorasyon kaçınılmaz hale gelmiş bulunuyor. Bu restorasyonun da kısa vadede anlamını yitirmemesi için temel mantığın değişmesi gerekmektedir. Halkın dinamizmini denetim altına alacak hukuki çerçeve arayışı ile yapılacak bir restorasyon daha önceki bunalımdan daha keşif bir bunalımı daha kısa bir sürede doğuracaktır. Artık siyasi elit otoriter bir hukuki çerçeve arayışına yönelmektense gerçek bir siyasi meşruiyyeti ortaya çıkaracak siyasi kültür iletişimi sağlama çabası içine girmelidir.
Ancak seçimin ortaya çıkış süreci, sistemin merkez güçlerinin tepkileri ve propaganda döneminde takip edilen seçim stratejileri böylesi ciddi bir mesuliyetin yeterince idrak edilmediği konusundaki kuşkularımızı artırıyor. Cezayir sendromu ile başlayan ve RP korkusu ile yoğunlaşan toplumun önemli bir kesimini siyasi güç oluşumunun dışında tutma gayreti uzun dönemli etki kuracak kapsamlı bir restorasyon faaliyetini de imkansızlaştırmaktadır.
Korkular, vehimler, dogmatik genellemeler ve sloganik kalıplar gerçek bir siyasi meşruiyyet zemininin oluşmasının ömründeki en büyük engellerdir. Kendi siyasi ikballeri ve ekonomik çıkarları ile sınırlı bir meşruiyyet anlayışını hukuki garanti altında tutmak isteyenler geçmişte başardı olmayan bu tür çabaların gelecekte de anlamlı olamayacağım görmelidirler.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.