TR
EN
AR
FR
RU
UR
Türkiye-İsrail Güvenlik Anlaşması ve yeni dengeler
İSRAİL
ile imzalanan güvenlik işbirliği anlaşması ile ilgili tepkiler Türkiye'nin yakın bölgesi ile olan ilişkilerinde ortaya çıkan sıkıntılara yeni bir boyut eklemektedir. Bu anlaşma ile birlikte ortaya çıkan tepkiler, muhtemel bir Türkiye-İsrail ittifakına karşı Iran, Irak ve Suriye arasında bir yakınlaşmanın doğmakta olduğunu göstermektedir. Daha önce Ortadoğu'daki dengeler ile ilgili yazılarımızda göstermeye çalıştığımız gibi Ortadoğu'da dış üçgende yer alan ülkelerden bir ya da ikisinin İsrail ile ciddi bir şekilde yakınlaşması dış ve iç üçgenler arasında bir karşı ittifak tepkisi doğurmaktadır. Türkiye-İsrail yakınlaşması bir dış üçgen ülkesi olan İran'ın iç üçgende yer alan Irak ve Suriye ile birlikte karşı ittifak arayışına yönelmesine yol açmıştır. Benzer bir durum Şah döneminde sıcak İran-İsrail ilişkilerine tepki olarak Mısır-Irak-Suriye yakınlaşmasının gerçekleştiği günlerde yaşanmıştı. Aynı şekilde Camp David Anlaşmasından sonra da Mısır-Israil yakınlaşmasına karşı tepki olarak Irak-Suriye-İran yakınlaşması ortaya çıkmıştı. Bu yakınlaşmanın hemen akabinde tahrik edilen Irak-İran savaşı biraz da bu red blokunun dağılması hedefine yönelikti.
Türkiye-İsrail güvenlik anlaşmasına gösterilen tepkilerde ilginç olan Mısır'ın da bu gelişme karşısında sert bir tepki göstermesidir. Mısır Dışişleri Bakanı'nın "Mısır'ın bu anlaşmaya karşılığının çok açık olacağını" beyan etmesi Türkiye ve İsrail ile yakın ilişkiler sürecine giren bir ülke temsilcisi için çok sert bir açıklamadır. Bu sert tavır iki açıdan ele alınabilir. Birincisi, Mısır Suriye'nin Golan Tepeleri konusunda İsrail ile, su konusunda Türkiye ile yaşamakta olduğu gerginlikler yoluyla Arap ülkelerinin sürükleyicisi bir konuma gelmesi ihtimalinin önüne geçmek istemektedir. Mısır, Arap dünyasının ortak meseleleri konusunda kayıtsız kalmadığını göstermek suretiyle altmışlı yıllardaki liderlik konumunu tekrar elde etmeyi hedeflemektedir. Mısır'ın, ABD'nin Libya'ya yönelik son tehditlerine katılmaması da bu tesbiti teyid etmektedir.
İkincisi ise Mısır'ın İsrail'in barış süreci içinde bölge ile entegrasyona girmesindeki etkin konumunu muhafaza etmeye çalışmasıdır. Bu konum Mısır'ı uluslararası ilişkilerde kilit bir ülke durumunda tutmaktadır. Bölge ile ilgili önemli zirvelerin Mısır üzerinden gerçekleşmesi bu açıdan çok anlamlıdır. Mısır, İsrail ile yürütülen bütün bölgesel nitelikli ilişkilerin kendi üzerinde olmasına büyük önem vermektedir. Dolayısıyla, Türkiye-İsrail güvenlik anlaşmasına Mısır'ın gösterdiği diplomatik tepkinin hedefi bir yandan oluşmakta olan karşı cepheden uzak kalmamak, diğer yandan bu yakınlaşmanın kendi iradesi dışında oluşmasının imkansızlığını göstermektedir.
Bu bölgesel konjonktür içinde imzalanmış olan anlaşmanın Türkiye açısından ne tür sonuçlar doğurabileceği yeterince değerlendirilememiştir. Konu kamuouynun dikkatlerinden uzakta tutulmuştur. Türkiye bu anlaşma ile birlikte -su bunalımının da etkin olduğu bir dönemde- ciddi bir yalnızlaşma süreci içine girmiş bulunmaktadır. Hiçbir bölgesel anlaşmanın getirişi, Türkiye'nin İran, Suriye ve Irak ile aynı anda gergin ilişkilere girmesini dengeleyecek ölçüde olamaz. İran, Suriye ve Irak ile aynı anda gergin bir sürece girilmesi Türkiye'yi gerek bölgesel ilişkilerde gerekse doğudaki güvenlik konularında ciddi problemlerle karşı karşıya bırakabilir. Türkiye'nin yalnızlaşmakta olduğu kokusunu alan Kuzey Iraklı Kürt liderlerin tavır değişikliğine gitmeleri de bir tesadüf değildir.
Balkanlar ve Ortadoğu'daki son gelişmeler ciddi sinyaller vermektedir. Balkanlar'da Yunanistan, Bulgaristan ve Romanya arasında artan ilişkiler ile Ortadoğu'da İran, Suriye ve Irak arasında güvenlik anlaşmasına tepki olarak ortaya çıkan yakınlaşmalar bir araya getirildiğinde içine girilen sürecin ulaşabileceği tehlikeli sonuçlar açık bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Balkanlar ve Ortadoğu'da yalnızlaştırılmış bir Türkiye kendi güvenlik konularında ABD-İsrail eksenine gittikçe daha fazla bağımlı bir hale gelecektir, İsrail ile imzalanan anlaşma belki de özellikle bu sonuç için böylesi bir dönemde devreye sokulmuştur.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.