TR
EN
AR
FR
RU
UR
Türkiye-İsrail işbirliği anlaşmasının gözden geçirilmesi
İSRAİL
ile imzalanan anlaşmanın gözden geçirileceği doğrultusunda Başbakan Mesut Yılmaz'a atfen yayılan haberler dış politika ile ilgili iki basit gerçeğin teyidi mahiyetadedir. Birincisi siyasi katılımın olduğu ülkelerde kamuoyuna rağmen dış politika yapımı doğru değildir. Böylesi bir politikanın sürekli ve kalıcı bir strateji oluşturması da beklenemez. Dış politikada toplumun genel hissiyat ve beklentilerine uyumlu olmayan stratejik tercihlerde bulunmak ancak ve ancak meşruiyyeti kendisinden menkul diktatörlük rejimlerinde olabilir. Siyasi güç oluşumunun merkezdeki elitiçi uyarlamalarla belirlendiği toplumlarda dış politikanın kamuoyu hassasiyeti zayıftır. İsrail ile anlaşma konusunda Türkiye'de süregelen tartışmalar siyasi sistemin temel özelliklerini belirlemek açısından büyük önem taşımaktadır. Bu anlaşmanın kamuoyuna açıklanmaksızın yürürlüğe girmiş olmasını savunanlar aslında zerrini olarak dış politikanın bir elit işi olarak toplumun genelinin bilgisi dışında oluşturabileceği bir siyasi sistem yapılanmasının savunuculuğuna soyunmuşlardır. Böylesi bir yaklaşım sadece dış politikanın kamu desteğini gözardı etmesi açısından değil, aynı zamanda iç siyasi kültür yansımaları açısından çok tehlikeli boyutlar taşımaktadır. Eğer bu anlaşma gerçekten kamuoyunun bilgisi dahilinde gözden geçirilirse bu karar siyasi ektin dış politikadaki kamuoyu hassasiyetinin bir göstergesi olacaktır ki, bu durum iç siyasi kültür oluşumu açısından son derece olumludur.
İkincisi ise doğrudan dış politika ile ilgilidir. Hiçbir rasyonel dış politika yapımcısı düşmanlarım çoğaltan ittifaklardan uzun dönemde büyük menfaatler bekleyemez. Bir dış politika kararının ve tercihinin uzun dönemli kalıcılığı ve ülke çıkarlarına sağladığı destek o anlaşma ile ortaya çıkan konjonktürün ülkenin dış politikadaki manevra alanım genişletmesi ile ölçülebilir. Eğer işbirliği anlaşmasına taraf olan ülkelerden birisi diğerine göre bu konuda çok önemli avantajlar sağlamışsa bu anlaşmayı teknik detayı ne olursa olsun kendi stratejisinin bir aracı olarak kullanmaya başlar. Bu konuda manevra alanı daralan taraf ise bu manevra alanını tekrar genişletebilmek için anlaşmanın küstürdüğü ülkelere başka konularda tavizler vermek zorunda kalır.
Son birkaç aylık gelişmelerin de açıkça ortaya koyduğu gibi bu anlaşma Türkiye'nin bölgedeki manevra alanım önemli ölçüde daraltırken, İsrail'e Arap ülkeleri ile giriştiği müzakerelerde önemli avantajlar sağlamıştır. Amerika ve İsrail açısından Türkiye bölgesel işbirliğinin bir tarafı olarak değil bir yedek unsuru olarak görülmeye başlamıştır. Bu da Türkiye'nin bölgedeki etkinliğini azalttığı gibi kendi aralarında ihtilaflar olan bölge ülkelerini karşı bir cephede birleştirmiştir. Türkiye'yi çevreleyen İran-Irak-Suriye hattında ortaya çıkan ilişkiler sınırlı ve taktik nitelikli olduğu iddia edilen bir anlaşmanın ortaya çıkaracağı stratejik zaaflar açısından tehlike sinyalleri vermektedir.
Başbakan Yılmaz'ın anlaşmanın gözden geçirileceği doğrultusundaki kararı hem iç siyasi kültürdeki kamu meşruiyyeti açısından hem de rasyonel dış politika tercihleri açısından doğru bir karardır. Yine de Başbakan'ın böyle basiretli bir kararı Almanya gezisine çıkmadan önce almış olmasını tercih ederdik, çünkü dış geziler sonrası alınan bu tür kararlar ister istemez başka faktörleri akıllara getiriyor.
Yorumlar
Sırala:
Canlı
Bu yorumu Spam olarak bildirdiniz. Talebiniz değerlendiriliyor.