Asker ve cumhurbaşkanı

Cumhurbaşkanı arayışı anayasal çerçevede yürüseydi, bir yazarın bu başlıkla bir yazı yazması gerekmezdi. Ama şu sıralar her köşe, en az bir kere bu konuya temas etmek zorunda kalıyor. Çünkü askerin cumhurbaşkanı seçimiyle ilgili olduğu resmen açıklanmış bulunuyor.

Anayasaya göre cumhurbaşkanını Meclis seçiyor. Meclis''in ölçüleri ise, gene anayasa tarafından belirlenmiş. Anayasa maddeleri, hem cumhurbaşkanı olacak kişinin özelliklerini, hem de cumhurbaşkanının görev alanını ortaya koymuş. Meclis bu görevleri ifa edeceğine inandığı, seçilme şartlarını taşıyan bir kişiyi cumhurbaşkanı seçecek. Anayasa seçimin prosedürünü de belirlemiş. Meclis özgür iradesiyle bu seçimi yapacak.

Özgür irade deyince, elbet bunun oluşma sürecinde farklı düşünceleri dinleyecek, adaylar arasında sıralamalar yapacak vs. Farklı düşünceler deyince de bunun içine, hem kişilerin hem kurumların düşünceleri konabilir.

Peki "askerin görüşü" neden daha özel bir mahiyet arzediyor? Asker görüşünü açıklayınca siyasal hareketlenme neden yoğunlaşıyor?

Çünkü bizde, askerin ülke yönetimi ile ilgisinin, sıradan bir vatandaş ilgisi olmadığı herkes tarafından biliniyor. Çünkü asker görüşünün, sade vatandaştan da, benim ve benim gibi köşe yazarlarının belirleyiciliğinden de çok farklı bir ağırlığa sahip olduğuna inanılıyor.

Bunun da ardında, Türkiye''de sıkça yaşanan müdahale geleneği var. Düşünülüyor ki, "Elinde silâh bulunan asker zaman zaman ülke yönetimini beğenmezse müdahale eder ve siyaseti yeniden tanzime yönelir." Dolayısıyla her asker seslenişinde, müdahaleden az veya çok bir esinti olduğu hesap edilir.

Buna vatandaş da inanıyor, asker de inanıyor ve belli ki hükümeti-parlamentosu ile siyasetçiler de inanıyor. Herkes inandığı için de bir asker açıklaması siyaseti dalgalandırıyor.

Şu an yaşanan duruma gelince;

Cumhurbaşkanını Meclis seçecek ve bu süreç normal işlerken asker adına bir tavır konuyor. Meselâ cumhurbaşkanında olması gereken vasıflar bildiriliyor.

Bu vasıfların, anayasada olanlardan başka olması düşünülemeyeceğine ve Meclis"in de kararını verirken, zaten bu anayasal çerçeveyi göz önüne alacağı muhakkak olduğuna göre, ayrı bir asker açıklamasına ne gerek vardır?

-Meclis''in anayasal çerçeve üzerinde yeterince titizlik göstermeyeceğine, bu işin karambolden sonuçlanacağına mı inanılmıştır?

-Asker açıklamasının, Meclis''te oluşacak iradeyi etkileyeceği mi düşünülmüştür?

Her ikisi de sıkıntılı bir durum ortaya çıkarmaktadır. Birincisi, anayasanın Meclis''e yakıştırdığı güveni sarsacak, ikincisi ise Meclis''in özgür iradesinin öyle pek de "özgür" olmadığı, dışardan esecek güçlü rüzgârlar karşısında eğilip yamulabileceği kanaatini uyandıracaktır.

Eğer böyle olmazsa, yani Meclis, kendi iradesinin en doğruyu bulacağı ve bu noktada dış etkilerle yamulmayacağı kanaatini ızhar ederse, o zaman da, Genelkurmay tarafından ortaya konan asker tavrı zora girecektir. Yani kişi değil, Meclis''le karşı karşıya getirilen kurum yara alacaktır.

Burada milletvekilleri adına yapılan açıklamalar, Genelkurmay''ın kurumsal itibarını gözeten "olgun" ifadeler taşıyor. Ama bu olgun açıklamaların yorum çerçevesine bakıldığında askerin ilgisini sıradanlaştırdıkları da görülüyor. Yani "Canım herkes görüşünü açıklayabilir, Genelkurmay Başkanı da açıklar, ne var bunda? Meclis gene de özgür iradesi ile seçim yapacaktır" yaklaşımı, nazik biçimde profili düşürme yaklaşımıdır.

Ancak her çevre aynı kanaatte değildir. Dün, Hürriyet Genel Yayın Yönetmeni Ertuğrul Özkök, milletvekillerinin "normalleştirme" eğilimini "28 Şubat''ın kurumsallaşması" olarak yorumlamıştır. Yani ona göre siyasetçiler, siyasetin yukardan tanzimini olağan görmeye alışmışlardır!!!

Acaba hangisi?

Meclis''e göre hangisi? Hükümet ortaklarına göre hangisi? Muhalefete göre hangisi? Askere göre hangisi ve vatandaşa göre hangisi?

Şu an şöyle bir soru var ortada?

-Meclis acaba askerin çerçevesini belirledği adayı mı seçecek, yoksa anayasada kendi okuduğu çerçevedeki kişiyi mi?

-Eğer ikisi de aynı ise, neden ek bir açıklama yapıldı da Türkiye, "asker etkinliği içinde yönetiliyor" imajı verilerek dünyanın gözünde sıkıntıya sokuldu?

Bence sayın Genelkurmay Başkanı sabırlı davranıp, inisiyatifi bütünüyle Meclis''e bırakmalı, Meclis''in sağduyulu hareket edeceğine güvenmeliydi... Ya da açıklamanın bir yerine, "Düşüncelerimizi açıklıyoruz ama kararı Meclis verecektir ve Meclis''in sağduyusuna güveniyoruz" şeklinde bir ifade eklemeliydi.