"Çağdaş uygarlık seviyesi" farkı...

İspanyollar''ın deprem bölgesine kurdukları hastanede doğum yapan anne çocuğuna "Tuğçe Rosa" ismini vermiş. Rosa doğum yaptıran İspanyol doktorun ismi. "Nüfus cüzdanına da yazdıracağım bunu" diyor. Ve ekliyor: "İnsanlık bu olmalı. İnsanlığı algıladım buradaki ilişkilerde."

Daha önce de, İsrail hastanesinde doğum yapan bir annenin, çocuğuna İbranice isimler verdiğini okumuştum.

İçimde bir ezilme hissetmediğimi söylersem yalan olur.

Günlerdir bu anlamda içimizi ezen görüntülerle karşılaşıyoruz. Kızılay''ın İkinci Dünya Savaşı''ndan kalma çadırlarıyla İtalyan çadırlarını yanyana gördüğümüzde de aynı eziklik içimizi yalayıp geçiyor.

Ezilmenin altındaki sebep, kolayca tahmin edilebilir ki, sessizce yaptığımız kıyaslamalar... Bizim insanımıza, bizim yapabildiklerimizle onların yaptıkları arasındaki fark. "Rus yardım ekipleri deprem bölgesine ulaştığında Türkiye neredeydi? Nerede bizim kurtarma ekiplerimiz?" gibi soruların ardında da aynı dehşet verici kıyaslamaların yansıması var. Bu kıyaslamaların içinden ne yazık ki, derin bir "aşağılık duygusu" çıkıyor...

Kıyaslamalar, gönül kaymaları getiriyor. Belki Sağlık Bakanı Durmuş''un ölçüsüz tepkilerinde de, bu gönül kaymaları karşısındaki tedirginlik yatıyor. Ama neye yarar? Siz siz olamamışsanız, başkasına öfke duymanın anlamı olur mu?

Avrupa''dan emekli olup da, Türkiye''ye temelli dönmek istemeyen pekçok insanımız var. Sebebi sadece "insanca yaşayabilme standardı"ndaki düşme korkusu... Acaba sağlık kuruluşlarında horlanacak mıyım, sokakta bir Emniyet görevlisinin fırçasını yiyecek miyim, devlette bir işimi yaptırırken rüşvet vermek zorunda kalacak mıyım, çocuklarıma, inançları yaralanmadan eğitim verebilecek miyim?

Avustralya''dan ailesiyle birlikte temelli gelen bir dostum, kız çocuğunu "orada kişiliği ezilmeden okuyabilsin diye" geri gönderdi. Avustralya''da hiç kimse kız çocuğunun başörtüsü ile uğraşmıyordu çünkü.

Bu memlekette iki asırdır "muasır medeniyet seviyesine çıkmak"tan söz edilir. Sonra "çağdaş uygarlık düzeyi" diye sadeleştirildi bu kavram... Ama hâlâ insanımız, bir "insanlık farkı" görüyor "çağdaş düzey" ile aramızda...

Bakın şu felâkete:

ANAP Genel Başkanı Mesut Yılmaz, depremi fırsat bilip, "ABD Hazinesi Garantili Tahvil İhracı" çıkarılmasını teklif ediyor. Tabiî Amerika kabul ederse... Bu, "Amerikan kefaleti ile borçlanma" anlamına geliyor. Yani Amerika, üçüncü ülkelere diyecek ki: "Sen Türkiye''nin borçlarını ödeyebileceğinden kuşku duyuyor olabilirsin. Ama ben kefilim."

Bu, resmen, Amerika kefil olmadığı zaman borçlanamıyorsun, o güveni kaybetmişsin demek.

Aslında IMF ile yapılan görüşmeler de "kefalet arayışı" anlamına geliyor. Ama ne de olsa IMF, uluslararası bir finans kuruluşu... Bu yönüyle su götürür yanı var. Amerikan kefaleti, ülke olarak "uluslararası güven"ini, bir başka ülkenin garantisine bağlı hale getirmek demek... Bu durumda, bundan böyle, Türkiye''nin Amerika karşısında sağlıklı politika üretmesi imkânı kalabilir mi?

Bu, 75 yıl sonra, yeniden gönüllü Amerikan mandası arayışından başka bir şey midir? Az gittik uz gittik, dere tepe düz gittik, bir de baktık ki, çağdaşlık diye diye Amerikan mandasına varmışız!

Ekonomide geldiğimiz nokta bu...

İnsani boyutta bir başka acınacak durum söz konusu.

Ecevit yakında Amerika''ya gidecek ve oraya giderken elinde "Ev ödevlerimizi yaptık, yapıyoruz" gibisinden bir "insanî boyutu geliştirme paketi" bulunmasına çalışıyor. Af, Pişmanlık Yasası bu paketin mündericatını oluşturuyor...

Neden böyle?

Çünkü, kendi irademizle kendi insanımız için "insani boyut"u geliştiremiyoruz ve bunun için, Batılı ülkelerin "özel ilgi"si gerekiyor... İlgisi yani diplomatik baskısı... Bu ülkede, "insani boyut"un gelişmesinden yana olan herkes, Amerika''da Ecevit''in kulağının çekilmesine umut bağlıyor... Deprem bölgesinde Amerikan çadırı, Amerikan hastanesi, ekonomide Amerikan kefaleti ve insani boyutta Amerikan ilgisi bekler hale geliyoruz...

"İnsani boyut" farkı yüreklerimizi zonklatıyor. Bizim insanımız, Kızılay çadırları yerine İtalyan çadırlarını tercih ederken de eziklik yaşıyoruz, çocuğuna Süleyman ya da Bülent yerine Rosa ya da Bill adını koyarken de...

Çağdaş uygarlık düzeyi arayışında geldiğimiz noktayı sorgulamak şart oldu...

Toplumun kimliği ile oynamakla, jakoben dayatmaları çağdaşlık sanmakla çağdaş olunamayacağını gördük...