Globalizasyon - Tahkim - İnsan Hakları

Türk gazeteci Amerikalı temsilci Harold Koh''la tartışıyor. Diyor ki:

"Ancak Amerika için geçerli olan bir şey pekala Türkiye için geçerli olmayabilir."

Koh cevap veriyor:

"Türkiye de dünyanın bir parçasıdır ve insan haklarının evrensel standartları vardır. Örneğin, uluslararası insan hakları sözleşmesinin 10. ve 19. maddeleri Amerikan ölçüleri değildir, bunlar evrensel ölçülerdir." (Hürriyet, Sedat Ergin, 6 Ağustos 1999)

Bu, Türkiye açısından tanıdık bir tartışmadır. İnsan hakları söz konusu olduğunda, evrensel normlar konusunda, devletten başlayıp özel gruplara kadar pek çok rezerv konulmak istenir. Söylem hep aynıdır: "Ama Türkiye başka..." İnanç ve düşünce özgürlüğü alanında, Batı türü laiklik uygulaması yönünde iyileştirme talepleri karşısında da, devletin ve laik muhitlerin tepkisi böyledir... "Türkiye''nin şartları başka, İslam başka..." Bu söylem, insan haklarına sınırlama getirmekle sonuçlanır.

Kasım ayında İstanbul''da, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT)''nın devlet ve hükümet başkanları zirvesi var. Dünya liderleri İstanbul''da buluşacak ve ağırlıklı olarak gündeme insan hakları gelecek... Ve biliniyor ki, alınan her kararın, bir boyutu Türkiye''yi çağrıştıracak. Artı, belli ki, Türkiye''nin sıcak konuları, belki sivil toplum kuruluşları kanalıyla zirveye taşınacak...

Türkiye''nin başının ağrıyacağı belli...

Neden?

Çünkü, insanoğlunun, insan hakları konusunda ulaştığı ve yer yer hayata geçirdiği evrensel normlar konusunda ciddi sıkıntılarımız var. Daha dün, Adalet Bakanı "Türkiye''de işkence var ve bu konuda Avrupa''da en kötü ülke olarak tanınıyoruz" diyor...

İnsan Hakları alanındaki sıkıntıyı bizzat Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay Başkanları vurgulu bir biçimde dile getiriyorlar.

Acaba Türkiye AGİT toplantısında da, insan hakları alanındaki sıkıntılı konumunu "Ama Türkiye başka..." söylemiyle mi karşılamaya çalışacak?

Bunları, "Tahkim" konusundaki bir yaklaşıma gelmek için yazdım.

Tahkim''in "olmazsa olmaz"lığı konusunda ortaya konan ideolojik kanıt, globalleşmeye direnmenin "çağdışı" olduğu iddiası... "Milliyetçi"liği kutsayan MHP''liler bile "21''inci yüzyıl ideolojisi" olarak globalleşmeyi idealize ediyorlar. Eski CHP Genel Başkanı Ecevit, "devletçilik"ten vazgeçip "75 yaşındaki devrimci" madalyasını kazanıyor... Daha ilginci, tahkime karşı çıkanlar, çağdaş gelişmeleri anlayamamakla, geride kalmakla suçlanıyorlar...

Tahkim konusunda müthiş bir heyecan var. Türkiye''nin bir numaralı tartışma konusu... Hükümet seferber, Cumhurbaşkanı seferber, medya seferber... Tahkim konusundaki yasal düzenlemeler gerçekleşirse, bir yandan çağı yakalamış, bir yandan da ekonomik alandaki darboğazı aşmış olacağız. Para akacak Türkiye''ye... Bir rivayete göre 60 milyar dolar, diğer rivayete göre 30 milyar dolar... İkisi arasındaki fark az değil ama, varsın olsun, nasıl olsa bu konularda böyle yuvarlak rakam kullanmanın mahzuru yok...

Demek istiyorum ki, globalleşme çağın gereği ise, çağdaş sayılmak için bunun sonuçlarını hayata geçirmek kaçınılmaz ise neden insan hakları ile bu akçalı konular arasında derin bir heyecan farkı var? Neden insan hakları denince, herkesin aklına "Türkiye başka..." biçiminde rezervler geliyor da, akçalı konular için herkes seferber oluyor?

Yabancı sermayenin Türkiye''ye gelmesi konusunda zaruretler bulunduğuna inansam bile, tahkim arayışında herkesin bunca heyecana getirilmesi konusunda şüphelerim var: Neden bu heyecan? Bu zaruret empozesi neden? Neden hemen bugün, böylesine bir ısrar konusu haline geldi bu konu? Neden mesela üç yıl, beş yıl önce değil? Globalizasyonu, uluslararası sermayeyi yeni mi idrak etti memleketimiz?

Şüphem, endişem şuradan kaynaklanıyor: Türkiye''de, gücü yetenin kendisini empoze edebildiği bir iklim var. Bu konuda siyasi, ekonomik, medyatik güçler kolaylıkla ortak strateji izleyebiliyor. Halk efkarını yönlendirebiliyor. Artı, ekonomik güçlerin, tek başlarına iktidarlara boyun eğdirmeleri de mümkün. Diyelim hükümet borçlanmak zorunda... Para bulacak... Faiz oranlarını kim belirliyor, hükümet mi, mali sektör mü? Devlet, bütçenin yarısını faiz borçlarına keyfinden mi tahsis ediyor? Hayır, resmen boyun eğiyor... Çünkü eli mahkum...

Tahkim işinde de, işin içine, uluslararası büyük sermaye grupları giriyor... İşin kuralı gereği muhtemel yatırımlar çerçevesinde içerdeki sermaye gruplarıyla işbirliği içindeler... Ve muhtemel ki, enerji vs. yatırımlarına büyük ilgi duyan, bunun için canhıraş biçimde kavga veren, iktidarların iradesini yamultan kimi medya gruplarıyla da temas halindeler... Nitekim, Türkiye bu heyecanı, enerji dağıtımı konusunda ve RTÜK kanununda bu yöndeki değişiklik empozeleri sırasında da yaşadı...

Bu çerçeve, Türkiye''de kamuoyu oluşturmak ve iktidarları manipüle etmek için yeterli kombinezonu ortaya koyuyor sanırım...

Yapılan açıklamalara göre "Tahkim yasası çıkmazsa, Türkiye''ye uluslararası sermaye yatırım yapmayacak..."

Buradan, bu alanda bazı girişimler olduğu ve Türkiye''nin önüne tahkim şartının konulduğu anlaşılıyor. Öyleyse Türkiye''ye yatırım yapmak isteyen gruplar ve bunların yatırım alanları aşağı yukarı belli olmuş durumdadır. Muhtemel ki, bunların yerli ortakları da bellidir.

Bize göre hükümet bu alandaki girişimleri kamuoyuna açıklamalıdır. Hangi uluslararası şirket, hangi alanda, kiminle ortaklık kurarak, hangi şartlarda yatırım yapmak istemektedir? 60 milyar dolarlık yabancı sermayenin yöneldiği alanlar nelerdir?

Bu açıklama, hem tahkim konusundaki beklentilerin ne ölçüde ciddi olduğunu anlatacak, hem de yürüyen tahkim propagandasının bir manipülasyon mahiyetinde olup olmadığını ortaya koyacaktır...

Burada son söz olarak, tahkim konusunda tutarlılık göstergesi olmak bakımından, hükümetin başka evrensel yönelimler konusunda da "Ama Türkiye başka..." kaçamağından kurtulmasını tavsiye etme zarureti vardır. Çünkü sonuçta, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesini okutuyorlar insana...