İki adım sonrasını zaten yaşıyoruz

İki adım sonrası eğer demokrasi sancısı ise, Türkiye bunu zaten yaşıyor. Siyasetçiler, bu süreci iyileştirecek Demirel''den başka formüller geliştirmeliler.

Ecevit, Demirel için oy vermeyenleri "yaptıklarından iki adım sonrasını düşünmeye" çağırdı. Şimdi herkes, bu "iki adım sonrası" için felâket senaryoları üretmeye başladı.

Felaket senaryoları arasında, hükümetin dağılması, ekonominin çökmesi, Türk cumhuriyetleriyle ilişkilerin bozulması, asker-siyaset ilişkisinin yeniden bozulması gibi hususlar var.

Bunlar arasında özellikle birisinin, yani asker-siyaset ilişkisinin, Demirel ekseninde uzunca bir süreden beri işlendiğini biliyoruz. Bu konudaki değerlendirmeleri şöyle özetleyebiliriz: -28 Şubat''ta asker Nizamiye''den çıkma noktasındaydı. Meclis kapatılacaktı. Demirel ağırlığını koyarak işi Milli Güvenlik Kurulu''na kaydırdı ve siyasi zemini korudu. 28 Şubat 1997''den bu yna gelen süreç, "normalleşme" sürecidir ve bunda da Demirel''in belirleyici rolü vardır. Ancak henüz normalleşme tam gerçekleşmiş değildir. Siyaset üzerindeki asker etkisi halen yoğundur. Normalleşmenin tamamlanması, AB ile ilişkilerde etkinliği ANAP lideri tarafından da ifade edilen "direnç odakları"nın aşılması, demokratikleşmenin gerçekleşmesi için Demirel, vazgeçilmez bir isimdir. Ondan başka hiçkimse, sivil-asker ilişkisini normal seviyesine indiremez vs...

Kanaatimce değerlendirmenin özü önemlidir. 28 Şubat demokratik süreçte bir kesintidir. MGK, demokratik bir sistemde olmayacak kadar ağırlık kazanmış ve Türkiye, normal olmayan bir sürecin içine girmiştir. Türkiye''nin bu süreçten çıkarılması lâzımdır ve bunda Cumhurbaşkanının da, siyasetçilerin de belirleyici etkileri olmalıdır.

İşte bu noktada Demirel''in gerçekten de böyle bir rol üstlendiği konusunda toplumun ciddi şüpheleri vardır. Ve şu an, Demirel''in içine girdiği itibar tartışması, bu şüphe ile yakından ilgilidir.

Olan şudur:

28 Şubat sürecinin, ençok, toplumun dindar kesimlerini yaraladığı biliniyor. 28 Şubat bir projeydi ve "irtica ile mücadele" adı altında sistemin kontrol edemeyeceği ölçülere çıktığı farzedilen islâmî birikimi azaltmayı öngörüyordu.

Demirel, bu projeye karşı çıkmış değildir. Rivayete göre müdahalesi, ünlü 18 madde görüşülürken, toplumu rencide edebilecek bazı ifadelerde düzeltmeler yapılmasını sağlamakla sınırlı kalmıştır. Ama proje bir bütün olarak, Demirel''in sahipliğinde devreye sokulmuştur.

Demirel, 28 Şubat''ın üçüncü yılında bile, bu sahipliğini sürdürmüştür.

Oysa geçen bu süre, gerçekten çok geniş toplum kesimlerinin yaralanması ile sonuçlanmıştır. Bir parti kapatılmış, bir partiye karşı kapatma davası açılmış, bir çok tanınmış siyasetçi, yazar, düşünce adamı hapis cezalarına çarptırılmış, başörtülü öğrenciler okullarından, kamu görevileri işlerinden olmuş, İHL''ler, Kur''an Kursları, vakıflar, dernekler, ekonomik kuruluşlar çileli bir dönem yaşamışlardır. Ülke bir derin gözaltı iklimine sürüklenmiştir. Halen de, bu sürecin devam ettiğini biz Demirel''den öğreniyoruz.

Peki ne yaptı Demirel? Ya da şöyle soralım: 28 Şubat''a sahiplenen, onun demokratik niteliğini sorgulamayan bir siyasetçi ne yapabilirdi?

Bir kere Demirel, bu süreç içinde halkın yaşadıklarından dolayı herhangi bir üzüntü duymuş mudur? "Bu kadarı da fazla" demiş midir?

Toplum, 28 Şubat sürecini de, Demirel''in tavırlarını da izledi, izliyor.

Sembolik tavırların beklendiği zamanlarda Demirel, 28 Şubat''la bütünleşmiştir. Meselâ, YÖK Başkanlığına yeniden Kemal Gürüz''ün seçilmesinde Demirel''in tavrı, toplumun her kesimi tarafından not edilmiştir. Demirel''in başka atamaları da geniş eleştiri almıştır. Hatta Demirel''in 28 Şubat''la bütünleşmeyi kendi etkinliği için bir oyun avantajı olarak gördüğüne ilişkin yorumlar bile söz konusudur. Bugün bile Demirel''in bu yönü, "artı"ları arasında sayılıyor.

Dün Milliyet gazetesinde, Kurtul Altuğ imzasıyla yayınlanmaya başlayan "Çankaya-2000" başlıklı yazı dizisinde, Demirel''in "irtica söylemi"nde, İnönü- Bayar uzlaşmasını önemsediğini, Menderes''i yargıladığını görüyoruz. İlginç değil mi?

Şimdi Demirel''in bu süreçte iyileşmeler yapmasını beklememiz isteniyor.

Hangi iyileşmeler? Süreçle program olarak bütünleşen bir insandan hangi adımı bekleyebiliriz?

Toplumda böyle bir beklenti yok. Bir tv programında Kamer Genç ile Demirel arasındaki oylamada Kamer Genç lehine yüzde 80-20''lik bir sonuç çıkıyor. Bunu, Kamer Genç için bir kabul oyu saymasak bile, Demirel için de bir güven bildirimi olduğunu söylemek mümkün değil.

Meclis''teki oylamanın, toplum çapında belirgin bir sevince yol açması da ilginç. Bu sevincin kaynağında, Demirel''in durumunun bulunduğu kolayca tahmin edilebilir.

Demirel''i yeniden önerenlere bakıldığında, orada da yoğun biçimde 28 Şubat çizgisinin sivil uzantıları öne çıkıyor.

Demirel siyasi kariyerini, demokratik süreçteki bir kesinti ile bütünleşerek tamamlamak üzere. Ve Meclis, onun adına yapılan vaadleri ciddiye almadı.

Son söz şu: İki adım sonrası eğer demokrasi sancısı ise, Türkiye bunu zaten yaşıyor. Siyasetçiler, bu süreci iyileştirecek Demirel''den başka formüller geliştirmeliler.