Laikliğin matematiksel izahı ve ilkeler

Hani Bektaşi''ye sormuşlar:

-İslam''ın şartı kaç?

-Bir, demiş.

Şaşırmışlar.

-Nasıl olur, diye itiraz etmişler... Bektaşi cevaplamış:

-Savm (oruç) ve salat (namaz) ı biz kaldırdık. Hac ve zekatı da zenginler kaldırdı. Geriye bir tek kelimei şehadet kaldı...

Acaba bugün Bektaşi''ye "Türkiye Cumhuriyeti''nin temel ilkeleri nelerdir?" diye sorulsa, nasıl cevap verirdi?

Demokratik, laik, sosyal, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, Atatürk ilke ve inkılaplarını tartışılmaz kabul eden, çağdaş hukuk devleti...

Bunlar Anayasaya göre TC''nin çatısını oluşturan ilkeler... Öyle ki değiştirilmesi dahi teklif edilemiyor...

Demokrasi?

Laiklik?

Sosyalite?

Milliyetçilik?

Hukukun üstünlüğü?

Atatürk ilke ve inkılapları? Diyelim tevhid-i tedrisat? Diyelim kılık-kıyafet düzenlemesi?

Şimdilerde DPT Müsteşarı Orhan Güvenen''in "Laikliğin matematiksel izahı"na ilişkin görüşleri pek tartışılıyor. Laik muhitler, "Dinin toplumsal hayatı düzenleme" iddiasına karşı, bu yaklaşımı pek sevdiler.

Bu görüşün, din açısından tartışılması ayrı bir konu... Bu görüşü ortaya koyanlar, dinin inanç yapısındaki determinizm ile sosyal hayata yönelik düzenlemelerindeki esnekliği yeterince değerlendirmişler midir? Bizce şüpheli...

Ama, bu görüş açısından bir de Türkiye''nin tartışılmazlarına bakılamaz mı sorusu gündeme alınabilir...

Türkiye aşağı yukarı 150 yıldır "çağdaşlık" arayışında... "Muasır medeniyet seviyesine yükselmek..." Tanzimat''tan bu yana tüm yönetimlerin tutkusu... Oysa çağ yerinde saymıyor ki...

"Matematiksel ihtimaliyat - probabilite" neden Türkiye''nin "değiştirilemez" nitelikteki "öncüller"i için söz konusu olmasın? En azından yorum planında?

-Diyelim demokrasi için hangi çerçeveyi "çağdaş" kabul edeceğiz? Siyasi partiler yarasını yasaklarla donatarak, parti kapatarak, sivil toplumun kendini ifade imkanlarını yasaklarla boğarak, sık sık askeri müdahalelere yönelerek, bunun "yasal şartlar"ını bir tehdit unsuru halinde devrede tutarak mı çağdaşlık iddiasında bulunacağız?

-Laiklik için hangi çerçeve çağdaş ölçü olacak? Laikliği, alternatif bir din, bir karşı din, bir profan din halinde kutsayarak mı? Laiklik için demokrasiden vazgeçerek mi? Batı''daki laiklik modellerini önerenlere "Ama Türkiye''de şartlar başka" yaklaşımına sığınarak mı? İnanç özgürlüğü isteyenlerin karşısına çıkarılacak bir tabu olduğunda mı çağdaş ölçüye kavuşur laiklik?

-Hukuk devleti olabilmek için hangi açılımlar gerekli? Biz bir hukuk devleti olabildik mi öncelikle? Eğer öyleysek, neden evrensel normlar istikametinde sürekli sıkboğaz ediliriz? Neden bizde sık sık polis devleti, yasa devleti tartışmaları, kuşkuları gündeme gelir? Neden Anayasa dahil, bir çok yasal çerçevenin yeniden düzenlenmesi bir özlemdir? Bir "sivil anayasa" özlemi neden bir türlü sona ermez? Neden sık sık "muz cumhuriyeti" komplekslerine kapılırız? Neden sık sık batılı müfettişler gelir ve bize hukuk devleti olmamız yolunda "ev ödevi" verirler?

-Milliyetçilik nerelerde etkin olacak? Global kültürün, ekonominin, hukukun sınırları hallaç pamuğu gibi attığı bir dönemde nasıl bir milliyetçilik çerçevesini koruyabilecek Türkiye?

-Sosyal devlet ilkesinin bir anlamı olacak mı? Toplum nüfusunun yüzde 40''nın yoksulluk sınırının altında yaşadığı bir ortamda, nasıl bir sosyal devlet ilkesi? En üst gelir grupları ile alt gelir grupları arasındaki farkın 11 kat olduğu bir vasatta? İnsanların hastane kuyruklarında, ucuz ekmek kuyruklarında, emekli maaşı kuyruklarında can verdiği bir zamanda nasıl bir sosyal devlet ilkesi?

-Tevhid-i tedrisat global iletişim ağının içinde, din eğitimini devlet eliyle sınırlama çabası dışında bir anlam ifade edecek mi? Çanak antenlere rağmen, internete rağmen, Kur''an eğitimine yaş sınırı getirebilmek için devletin eline bir bir tevhid-i tedrisat ilkesi?

-Kılık kıyafet düzenlemesi, öğretim üyelerine pantolon yerine etek giydirmek, erkeklerin bıyık ölçülerini belirlemek, ya da genç üniversite öğrencisi kızların başörtülerini suç aleti haline getirmek tarzında mı çağdaşlaşacak? Dünyanın önüne "Biz insanların nasıl giyineceğini bile belirleriz" yaklaşımıyla çıktığınızda dünya size saygı duyacak mı? Kıyafetlerini belirlediğiniz insanlarla ilişkilerinizi efendi-köle ilişkisinden farklı mı değerlendirecek?

Görüldüğü gibi, tüm çatıyı savuran global bir rüzgar oluşuyor...

Sadece "tahkim" bile, özünde köklü zihni değişimler empoze ediyor.

Kasım''daki AGİT zirvesinde başımıza neler gelecek sorusu, Türkiye''nin zirvelerini kara kara düşündürüyor.

Teslim olmak var, onurluca seçmek, seçebilmek için haklı, sağlam zeminlerde direnç oluşturmak var...

Dine karşı kullanmaya alışık olduğumuz rölativite-izafiyet-değişim manivelası bir yerde gelip, sistemin "değişmezler"ini de sorgulamaya başlıyor.

Din, insana ilişkin ilahi bir gerçeklik olarak, yeryüzü yaratılalıberi, insandan ayrılmadan varolmayı başarmış. Çağımızda da, tüm değişim rüzgarları içinde din olgusu bir gerçeklik olarak ayakta duruyor, hatta insanla daha sağlıklı iletişim sağlayarak yükseliş kaydediyor...

Ya bizlerin, insanların belirlediği kurallar? İşte onlar, bir başka insan topluluğunun yaldızladığı kurallar karşısında savruluyor?

Türkiye, gerçekten müthiş bir zihni sorgulamaya doğru hızla ilerliyor...