İklim değişikliği ekonomisi ve Nordhaus

Nobel Ekonomi Ödülü’nü bu yıl New York Üniversitesi’nden Paul Romer ve Yale Üniversitesi’nden William Nordhaus uzun süreli sürdürebilir ekonomik büyümenin oluşturulması konusunda zamanımızın en temel ve acil sorunlarına hitap eden yöntemler geliştirdikleri için aldılar.

Romer teknolojik gelişmeleri uzun dönemli makroekonomik analizlerle birleştirirken, Nordhaus iklim değişikliğinin sonuçlarını uzun dönemli makroekonomik analizlerle birleştirdi.

***

William Nordhaus iklim değişikliği tehdidine karşı ekonominin nasıl şekillendirilmesi gerektiğini çalışan makro iktisatçıların başında geliyor. Otuz yılı aşkın bir süredir iklim değişikliği ekonomisi alanında çalışmalar yayınlıyor. Sera gazlarının azaltılması için karbon vergilerini ilk ortaya koyanlardan biri.

Kendisine Nobel Ekonomi Ödülü’nü getiren, kurguladığı Dynamic Integrated Climate- Economy Model (DICE), iklim değişikliği etkilerini ve maliyetlerini entegre bir şekilde değerlendiren modeldir.

DICE kısaca; ekonomiye, karbon döngüsüne, iklim etkilerine, sera gazı salınımını azaltmanın fayda ve maliyetlerini ölçmeye izin veren bir modeldir.

Model ülkelerin emisyon azaltarak kısa dönemde katlanacakları maliyetlerin, uzun dönemde küresel ölçekte kaçınılmaz olarak görülen iklim zararlarının azaltılması neticesinde elde edilecek faydalarla dengelenmesi için tasarlanmıştır.

CO2’nin salınımı küresel ısınmaya sebep olması dolayısıyla ekonomik çıktı (ekonomik büyüme) üzerinde olumsuz etki yapmaktadır. Ekonomik çıktının bir kısmının emisyon salınımını azaltmak için kullanılması durumunda, mevcut tüketimi kısıcı etkiler söz konusu olacak olsa da, gelecekteki sıcaklık artışları ve iklimde meydana gelen zararlar önlenebilecektir.

**

Vahşi üretim ve tüketim yapısını yansıtan aşırı ekonomik büyüme iklim değişikliğinin temel nedeni olarak görülmektedir. Bilim adamları yapının sürdürülemez olduğunu, tedbir alınmazsa doğal felaketlerin çok daha vahim boyutlara ulaşacağını belirtmektedir.

Sanayi Devrimi sonrası yaşanan hızlı makineleşme süreci, üretim ve tüketim yapısının değişmesi, nüfus artışı ve kentleşme gibi gelişmeler yoğun enerji ihtiyacını ortaya çıkarmıştır. Bu enerji ihtiyacının ağırlıklı olarak fosil yakıtlardan karşılanması, çevrenin tahrip edilmesine ve atmosferin bileşiminin değişmesine yol açmıştır.

Yaşanan süreçte, fosil yakıt (kömür, petrol v.s.) kullanımı sonucu ortaya çıkan ve sera gazı olarak adlandırılan karbondioksit (CO2) gazının atmosferdeki yoğunluğu giderek artmıştır.

Sera gazlarının atmosferik yoğunluklarının artması, doğal sera etkisinin kuvvetlenmesine yol açmaktadır. Kuvvetlenen sera etkisi ise dünyanın enerji dengesini bozarak yeryüzünün beklenenden fazla ısınmasına neden olmaktadır. Bu bağlamda ortalama yüzey sıcaklığının 100 yıl öncesine göre yaklaşık 0,90C arttığı tahmin edilmektedir.

Yüzey sıcaklığının yüzyılın sonuna kadar en fazla 2oC artış göstermesinin tolere edilebileceği; ve önlem alınmaz ise gezegenimizin iklim yapısının kalıcı olarak değişime uğrayacağı iddia edilmektedir.

**

Küresel ısınmanın söz konusu eşikleri aşması ve iklim değişikliği tehdidinin gerçekleşmesi durumunda, neden olabileceği tahribat, bugün küresel ısınmayı azaltmak için yapılacak harcamaların ya da katlanılacak maliyetlerin çok üzerinde olacaktır.

Çözüm olarak fosil yakıt kullanımını kısıtlayacak uluslararası karbon vergisi ve fosil yakıtı destekleyen sübvansiyonların kaldırılması öneriliyor.

Burada, kişi başına en yüksek karbondioksit gazı salınımı yapan ülkenin ABD olduğu ve kısıtlanması için de öncülük yapması gerektiği açıktır.

**

Ekim başında ülkeleri önümüzdeki 10 yılda sera gazlarını azaltmaları için acilen harekete geçmeye çağıran “BM Devletlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC)” raporu yayınlandı. Rapordan hemen bir gün sonrasında açıklanan Nobel Ekonomi ödülünün yine iklim (çevre) ekonomisi ile ilgili çalışmaları olan bir bilim adamına (William Nordhaus) verilmesi; dikkatlerin yeniden küresel ısınma, sera gazı salınımının kısıtlanması ve olası doğal felaket risklerine çekilmesi noktasında isabetli olmuştur.