Bürokrasi tarafından kuşatılmış siyaset çıkış yolu bulabilecek mi?

Siyaset arenasındaki tartışmalar giderek kaosa ve çıkmaza doğru saplanıyor. Kurumlar, kişiler, kurallar, ilkeler her tartışmada daha da yıpranıyor, işlevleri anlamsızlaşıyor. Toplum katındaki inandırıcılığını, meşruiyetini kaybediyor ve toplumlar için istikrarın gerekli şartı olan kurumlaşma bir türlü gerçekleşmiyor...

Anayasa''nın üç maddesinde yapılmak istenen değişikliğin komisyonlardan geçtikten sonra bu hafta Meclis Genel Kurulu''nda görüşülmesi beklenirken aniden geri çekilmesi ve bilinmeyen bir geleceğe tehir edilmesi nedeniyle yaşanan tartışmalar siyasetin nasıl bir kuşatılmışlık içerisinde bulunduğunu daha bir net şekilde ortaya koyuyor.

Anayasa''nın siyasi partilerle ilgili hükümleri düzenleyen 69. maddesinin dördüncü fıkrasında yapılmak istenen değişiklikle, Anayasa Mahkemesi tarafından partilerin kapatılması konusundaki belirsizlik konusuna bir sınır getirilecek ve bu yolla partilerin kapatılması zorlaştırılacaktı. Değişiklikle getirilmek istenen zorlaştırıcı düzenlemenin tartışılması elbette mümkündür. Zaten sözkonusu düzenlemeler alt komisyonda ve ardından da ilgili komisyonda tartışıldı ve sonunda bir metin üzerinde uzlaşıldı. Konu Meclis Genel Kurulu''na geldiğinde de milletvekilleri ve parti grupları tarafından tartışılacak ve son şekil verilerek belli bir düzenlemeye kavuşturulacaktı.

Anayasa Mahkemesi Meclis''in üzerinde değildir

Anayasa Mahkemesi devletin en yüksek yargı merciidir. Kanunla belirtilen özel görevleri ve yetkileri vardır. Mahkemenin sistem içerisinde önemli işlevleri ve etkinliği olduğunda hiçbir şüphe yoktur. Temel görevi yasama organı tarafından yapılan kanunların ve kanun hükmünde kararnamelerin Anayasa''ya uygunluğunu denetlemek olan Anayasa Mahkemesi, asla bir yasama organı değildir ve demokratik sistemde yasama organına tanınmış olan yetkileri kullanamaz. Meclis''te kabul edilmiş ve kendisine intikal etmiş olan bir kanunun Anayasa''ya uygunluğunu denetleme görevi olan bir mahkemenin, henüz kanunlaşma sürecinde olan bir kanun tasarısı hakkında görüş beyan etmesi, kanunlaşmaması için birtakım girişimlerde bulunması, asla demokratik pratiklerle ve halkın üstün iradesi ilkesiyle bağdaşabilir bir gelişme olarak değerlendirilemez. Şayet doğru ise üyelerin istifa tehdidinde bulunmaları ise işin vahametini göstermektedir!

Tanımsızlık ve belirsizlik keyfiliğe yol açıyor

Anayasa''da ve yasalardaki bazı boşluklar, belirsizlikler ve sınırların muğlaklığı neye yarıyor? Elbette ki böyle bir durum idarenin keyfiliğine, uygulayıcının takdir yetkisini son derece geniş şekilde kullanmasına ve sonuç olarak da ülkenin demokratikleşmesi ve seçimlerle teşekkül eden iradenin bundan devamlı olumsuz etkilenmesine yol açmaktadır. Size bir örnek vermek isterim. Siyasi ve sosyal hayatımızın en ateşli tartışma ve kavga konularının başında laiklik ile irtica gelmektedir. Anayasamız dahil hukuk metinlerinin hiçbiri ne laikliği ne de irticaı tanımlamış değildir. Binlerce öğrenci irtica gerekçesiyle eğitim hakkından mahrum bırakılıyor, peki irtica nedir?

Bilimsel çalışmalarda ve siyasi tartışmalarda herkesin belli bir zaviyeden hareketle bu iki kavramı tanımlamasının yönetimi açısından fazla bir yararı yok. Devletin laiklikten ve irticadan ne anladığını vatandaşlar bilmezse kendilerini nasıl ayarlayacaklardır? Neyi yaparlarsa irticaa bulaşmış olur, neyi yaparlarsa laikliğe aykırı hareket etmiş olurlar?

Kanunda bunun tanımlanmamış olması neyi sağlıyor? Bana kalırsa bu durum keyfiliğe, takdir yetkisinin geniş tutulmasına, devamlı eleştiriye, belirsizliğe ve bitmek bilmeyen tartışmaya sebep olmaktadır.

Benzer bir durum partilerin kapatılması konusunda da gözlenmektedir. Anayasa partilerin bazı suçların işlenmesi hususunda "odak" olması, bir partinin "devamı olması" durumunda ilgili partinin temelli kapatılacağını belirtiyor. Peki parti neyi yaparsa "odak" olmuş olur, hangi durumda bir partinin devamı sayılır? Bu sorulara yeteri kadar açıklık kazandırılmış değil. Siyasi Partiler Kanunu''nun 103. maddesinde yapılan bir değişiklikle buna bir açıklık kazandırılmıştı; ne var ki Anayasa Mahkemesi bunu Anayasa''ya aykırı bularak iptal etti. Yani "odak" olmaya mahkemenin kendisinin karar vereceğine hükmetti. Yeni yapılacak değişiklikle bu sorunlara belli bir sınır ve çözüm getirilmek isteniyordu. Ama olmadı ve Anayasa Mahkemesi''nin tepkisi üzerine tasarı geri çekildi.

Mahkemenin gösterdiği tepkide kullanılan argümanlar da çok ilginç. Mahkemenin yetkisinin Meclis tarafından sınırlandırılmak istenmesine karşı çıkılmasını anlamak mümkün değildir. Milletin egemenlik yetkisini kullanan Meclis''in Anayasa Mahkemesi''nin yetkisini sınırlandırmak yetkisi olamaz mı? Yine mahkemenin cumhuriyetin ve rejimin korunması gibi argümanlara başvurması da ilgi çekicidir.

Türkiye''de yaşanan bunca gelişmenin ve tartışmanın ortaya koyduğu bir gerçek var. O da şu: Milletin egemenlik yetkisini kullanan seçilmişlerin oluşturdukları kurumlarla atanmışların yer aldıkları kurumlar arasında müthiş bir iktidar mücadelesi yaşanmaktadır. Tarihsel süreçte ve konjonktürel ortamlarda bürokrasinin elde etmiş olduğu siyasal yetkileri siyaset kurumuna bırakmak istemediği ortadadır. Halkın temsilcileri, bürokrasi tarafından kuşatılmış olan siyaset alanını genişletebilmek için işbirliği halinde mücadele vereceklerine birbiriyle kavga etmeyi ve bazı kamusal rantları paylaşmaları siyaset zannetmektedirler. Asıl sorun işte bu!