Çoğulculuk farklılıkların tanınmasıyla başlar

Gelenek haline dönüşen Gazeteciler ve Yazar Vakfı''nın Abant Platformu toplantılarının dördüncüsünde "Çoğulculuk ve Toplumsal Uzlaşma" konuları üzerinde yapılan tartışmalarda varılan sonuçlar Pazar günü yayımlanan bir bildiri ile kamu oyuna duyuruldu. Bu yıl dördüncüsü yapılan toplantıya, daha önceki yıllarda olduğu gibi, değişik kesimlerden çok sayıda bilim adamı, gazeteci, siyasetçi, düşünür, yazar ve sivil örgüt temsilcileri katıldı. Bu toplantıların en önemli vasfı, toplantıya tüm toplum kesimlerinden farklı kişilerin katılması ve gündemdeki konu üzerinde serbest tartışmaların yapılarak sonunda bir metin üzerinde uzlaşmaya varılmasıdır. Zaten toplantı sonunda yayımlanan "Sonuç Bildirisi" böyle bir uzlaşmanın ürünü olup sadece bir kesimin veya bir düşüncenin değil bütün kesimlerin ve düşünce mensuplarının üzerinde ittifak ettikleri bir metin olmaktadır.

Farklı kesimler bir masa etrafında...

Abant Palas Oteli''nin özenle döşenmiş salonlarında komisyon üyeleri masaların etrafında sıralandıklarında nasıl bir çeşitlilik ve zenginlik oluşturduklarını gözlemlemek mümkün. Değişik gazetelerde, üniversitelerde, partilerde veya örgütlerde önemli pozisyonlar işgal eden pek çok ismin birarada olması küçümsenecek bir gelişme değildir. Değişik kesimlere mensup olanların asla bir masa etrafında toplanmayacakları, birbirine karşı düşmanlıkla dolu oldukları şeklindeki kanaatin ne kadar yanlış olduğunu Abant''ta bir kez daha görme imkanı doğmaktadır.

Bu durum elbette ki önemli bir gelişmedir. Farklı kesimlerin temsilcilerinin bir masa etrafında toplanmaları, ortak bir toplumsal sorunu tartışmaları, eleştirilerini yapmaları, birbirini iknaya çalışmaları ve sonunda bir metin altına imza koymaları az bir şey değildir. Bu imkanın ortaya çıkmasına katkıda bulunanlara ne kadar teşekkür etsek azdır.

Bu toplantıların bir başka önemli özelliği farklı toplum kesimleri arasında hassasiyet uyandıran sorunların ve bunların derinliğinin boyutunu burada gözlemenin mümkün olmasıdır. Tartışmalarda insan şöyle bir havaya giriyor; bu toplumun entelektüelleri, bilim adamları, gazetecileri bu kadar küçük sorunları nasıl oluyor da aşmasını beceremiyor? Nasıl oluyor da geride kalması gereken bir takım kelime ve kavramlarla bu kadar oyalanıyor? Nasıl oluyor da dünyanın gidişini analiz etmeden yerel, ulusal ve hatta son derece dar hassasiyetlerle oyalanıyor?

"Kimlik" hala sorun...

Son iki toplantıda en çok tartışma yaratan kavramların başında "kimlik" konusunun gelmesi elbette ki bir tesadüf değildir. Geçen yıl Hukuk Devleti tartışılırken toplum üyelerinin kendi kimliklerini ifade etmelerine uygun bir hukuksal güvencenin gerekli olduğu konusunda ciddi tartışmalar çıkmış, özellikle milliyetçi kesime yakın duran katılımcılar buna şiddetle karşı çıkarak kimliklerin serbestçe ifadesine imkan tanınması durumunda bunun bölünme, parçalanma ve ulusal devletin birlik yapısını bozmaya yönelik taleplerin gündeme gelmesine alet edileceğini ileri sürmüşlerdi.

Bu yıl tartışılan Çoğulculuk ve Uzlaşma konusunda da bir kez daha kimlik konusu gündeme geldi ve geniş tartışmalara sebep oldu. Çoğulculuğun temel şartının toplumsal düzeyde mevcut farklı kimliklerin, inançların, düşüncelerin ve çıkarların tanınması ve bunların temsiline imkan verilmesini zorunlu kıldığı anlayışının benimsenmesi gerektirdiği hususundaki "farklı kimliklerin" varlığı konusunda gelen eleştiriler ilgi çekiciydi.

Bu tavrın 19 ve 20.yüzyılın modernist anlayış ve bu anlayıştan kaynaklanan ulusalcı, toplumu inşacı, iktidar eliyle toplumu düzenleyici, tüm kesimleri tek tipleştirici, farklılıkları yok sayıcı, mevcudu veri almayıp ideolojik tasarımlara uygun toplumu üretmeci bir siyaset ve toplum felsefesinden beslendiğini görüyoruz. Böyle bir felsefenin vücut verdiği "modern devlet" ve "modern toplum" projeleri farklılıkları yok sayıcı özelliği nedeniyle geniş eleştiriler almış ve bu eleştirilerden "post-modern siyaset ve toplum felsefesi" doğmuştur.

Toplum ve siyaset felsefesi düzeyinde modernizme yöneltilen eleştirileri ve tutarsızlıkları anlamadan ve dünyanın gidişini doğru dürüst değerlendirmeden artık iyice bayatlamış olan modernist devlet ve siyaset felsefesinin "birlikçi" , "bütünlükçü" ve "monolitikçi/tekçi" refleksin ürünü olan farklılıkları yok sayıcı tavrının yanında durarak toplumsal düzeyde mevcut farklılıkların ifadesine, temsiline ve tanınmasına karşı cephe oluşturmak, ulusallık ve vatanseverlik adına bile olsa anlamsız ve gereksiz bir çaba olarak sırıtıyor.

Abant Platformundaki tartışmalar Türkiye''nin hassasiyetlerini ve farklı kesimlerin düzeylerini tanımak açısından son derece öğretici olmaktadır. Türkiye''nin sembolik bir minyatürünü temsil eden bu platform sanıldığından da büyük bir hizmet yapıyor. Farklı kesimler birbirini tanıyor, dinliyor, tahammül ediyor ve birarada olmayı başarıyor. Bu az şey değildir. Özellikle de siyasal/yönetsel yapımızın farklılıkları yok edip toplumu tek tipleştirmeye bu kadar büyük bir çabayla sarıldığı bir sırada!