Halkın seçtiği Cumhurbaşkanı"nı kim durdurabilecek?

Mevcut biçimiyle halkın seçtiği bir cumhurbaşkanı sistemi tıkamak, işletmemek ve yeni sorunlara yol açmaktan başka bir işe yaramayacaktır.

Her geçen gün daha da eğlenceli hale gelen cumhurbaşkanı seçimiyle ilgili tartışmalar, hem muhalefet hem de iktidar partileri açısından nasıl bir stratejisizlik ve bütüncü düşünememe durumuyla yüz yüze olduğumuzu daha bir netlikte ortaya koyuyor. Muhalefet partilerinden DYP herkesten önce ortaya çıkarak birbiriyle ilintili iki teklif ileri sürdü: Cumhurbaşkanını halk seçsin; şayet bu olmazsa o zaman beş artı beş kabûl edilsin! Muhalefetin diğer partisi FP de benzer görüşle ortaya çıktı: Cumhurbaşkanını muhakkak halk seçmeli. Beş artı beş olmaz, dört artı dört olsun!

Muhalefet partilerinin, cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi gerektiğini savunmalarında kullandıkları argümanlar ne kadar da içeriksiz, popülist ve sistematikten yoksun olduğu sözcülerinin ilk cümlelerinde kendini ele veriyor. FP sözcüsü T. Alçelik, demokrasilerde halktan kaçınılmaz, halka güvenmemiz gerekir, milletvekillerini halk seçtiğine göre cumhurbaşkanını da halk seçsin diyor. DYP sözcüleri de benzer sözler söylüyorlar. N. Ercan, cumhurbaşkanının geniş yetkileri olduğunu, Türkiye''de fiilen yarı başkanlık sistemi bulunduğunu ve bu nedenle de halkın seçmesinin daha yerinde olduğunu söylüyor ve ilave ediyor "örnek aldığımız Batıda Fransa ve Polonya''da halk seçmiyor mu?" diye soruyor.

Türkiye''de cumhurbaşkanı seçimlerinin bir devlet krizine dönüşmekte olduğu ve bu krizin aşılabilmesinde halk tarafından seçilmesinin bir çıkış olacağı tezi doğrudur. Gerçekten de ülkemizde cumhurbaşkanı seçimleri olağanüstü öneme sahiptir ve 1961''den bu yana ciddi krizler yaşanmıştır. Partilerin öncelikle düşünmeleri gerekli olan şey seçimlerde kriz çıkmasının sebebinin ne olduğunu tespit etmeleridir.

Cumhurbaşkanı seçimlerinin bir devlet krizine dönüşmesinde rol oynayan en önemli unsur parlamenter rejime rağmen cumhurbaşkanlığının bu kadar geniş yetkilerle donatılmış olmasıdır. Mevcut anayasamızda cumhurbaşkanının yetkileri yasama, yürütme ve yargıya ilişkin olarak uzun bir liste halinde tasrih edilmiştir. Adeta alternatif bir hükümet haline getirilen cumhurbaşkanı hükümet başkanından daha da önemli hale getirilmiştir. Bu sebeple de siyasal güçler bu makamı ele geçirmek için ciddi mücadele içerisindedirler. Bu durumda yapılması gereken şey cumhurbaşkanlığı makamını parlamenter sistemin gereği olarak sembolik ve sıradan hale getirmektir. Sorumsuz cumhurbaşkanı devleti temsil eden bir sembol haline getirilmelidir. Güçlü bir cumhurbaşkanı değil temsil niteliği olan bir cumhurbaşkanı yeterlidir. Bu durumda da bu makama temsil niteliği olan sıradan bir kişinin seçilmesi zor olmayacaktır.

Muhalefet partilerinin gözden ırak tuttukları bir önemli husus daha var; Meclis tarafından seçilen bir cumhurbaşkanı hükümet karşısında bu kadar aktif ve güçlü konumda iken ve bu durumdan rahatsızlıklarını zaman zaman ifade ederlerken eğer bunu halk seçerse, daha doğrusu halkın güçlü desteğini arkasında bulursa acaba gücü nerelere varır? Arkasında halkın güçlü desteğine sahip bir cumhurbaşkanı acaba hükümetlere rahat çalışma alanı bırakır mı? Merhum Özal ile Demirel arasındaki tartışmaları lütfen bir hatırlayalım. Şimdi ortada bir sorun yokmuş gibi gözüküyorsa bu Ecevit ve Yılmaz''ın durumu içlerine sindirmelerinden ileri gelmektedir.

Muhalefet partilerinin cumhurbaşkanını halkın seçmesi konusundaki ısrarları parlamenter sistem düşünülmeden, ileride yaratacağı sıkıntılar hesaplanmadan uluorta ileri sürülmüş bir teklif olarak gözükmektedir. Eğer bu yolla başkanlık sistemine bir geçiş yaparız diyorlarsa onun yolu bu değildir. Öncelikle cumhurbaşkanını parlamenter sistemdeki sembolik ve sıradan konumuna getirmek için anayasa değişikliği üzerinde çalışılmalıdır. Mevcut biçimiyle halkın seçtiği bir cumhurbaşkanı sistemi tıkamak, işletmemek ve yeni sorunlara yol açmaktan başka bir işe yaramayacaktır. Parlamenter sistem olup cumhurbaşkanının halk tarafından seçildiği dünyada kaç devlet vardır? Olanlar içinde bu ne kadar yararlıdır? Bu sorulara tatminkar cevap verilmelidir.

Muhalefetin bu tutarsızlığının yanında iktidar partileri tutarlı mı davranıyorlar, derseniz buna da olumlu cevap vermek mümkün değil. İleri sürdükleri beş artı beş formülünün bir mantığı olmadığı açık. Bütün çabalar S. Demirel''in bu makamda biraz daha kalmasına yönelik olduğunu herkes biliyor. Onun tecrübesi, bölgede tanınmışlığı, istikrar unsuru olması gibi hususlar ileri sürülüyor. İstikrarsızlık içinde iktidar arayan bir lider olarak Demirel''in nasıl bir istikrar unsuru olduğu tartışılabilir. Bunların hepsi sırıtan gerekçeler, işin doğrusunu geçenlerde Anavatan Başkanı M. Yılmaz parti grubundaki konuşmasında söyledi: "S. Demirel 28 Şubat sürecinde bize çok yardım etti, onu unutamayız. Onun için bir dönem daha görevde kalmalıdır!"

İşin aslı işte bu cümlelerde saklı. Hükümeti oluşturan partiler iktidarlarını Demirel''e borçlular ve bunun karşılığında bir jest yapmak istemektedirler.