Said-i Nursi ve Avrupa Birliği

Avrupa Birliği (AB) ile Said-i Nursi arasında bir ilgi kurulabilir mi? İlk bakışta böyle bir sorunun ne kadar saçma olduğunu biliyorum, ama böyle bir ilgi kurmaya kendilerini adeta mecbur hisseden insanları görünce sormaktan kendimizi alamıyoruz.

Olay şu, Yeni Asya gazetesi Said-i Nursi''nin 40. ölüm yıldönümü münasebetiyle "21. Yüzyıla Mesaj" başlıklı bir anma paneli düzenleyerek merhumun geleceğe yönelik düşüncelerini ve Türkiye''nin girdiği AB sürecine yönelik "işaret"lerini taraftarı kitlelere taşımak istemiş. Bunda ne var, diyebilirsiniz. Elbette ki bunda şaşılacak bir şey yok. Gerçekten Said-i Nursi''nin Türkiye ile Avrupa''nın bütünleşmesiyle ilgili düşünceleri ve tavsiyeleri varsa bunların tartışılması, kitlelere ulaştırılması önemli bir faaliyettir.

Benim garibime giden bu toplantının düzenleniş biçiminde ve organizasyonundaki çarpıklıkta. Benim de konuşmacı olarak davet edildiğim panelin şaşırtıcı bir hikâyesi var.

Şubat ayında bir akşam cep telefonum çaldı. Kendisini tanıtan ve benim şimdiye kadar tanımadığım bir öğretim üyesi kendini tanıttıktan sonra Mart''ın 25''inde Conrad Otel''de Avrupa Birliği Sürecinde İnsan Hakları ve Hukuk Devleti konulu bir panel düzenleyeceklerini söyleyerek beni konuşmacı olarak davet ediyordu. Kendisine son yıllarda uluslararası gelişmelerden biraz koptuğumu, akademik olarak daha çok iç siyasal gelişmelerle ilgilendiğimi, bu sebeple konunun doğrudan ilgilisini bulmalarının daha uygun olacağını söyledim. Fakat beni arayan profesör çok ısrarlı oldu ve ben de kabul ettim. Konuyla ilgili bir tebliğ hazırlayabilmek için de AB''deki son gelişmeleri ele alan belgeler, bilgiler toplamaya koyuldum.

Toplantı günü yaklaştığında ilgili öğretim üyesi yeniden aradı ve toplantının 16 Nisan''a tehir edildiğini ve Feshane''de yapılacağını, konunun ise değişmediğini söyledi.

Sonunda ben gece gündüz çalışarak Avrupa Birliği Sürecinde İnsan Hakları ve Demokrasi Sorunu başlıklı bir tebliğ metni hazırladım. 16 Nisan günü gelince de kalkıp Feshane''ye toplantıya katılmak için gittim. Buraya gittiğimde ne büyük bir şaşkınlık yaşadığımı size anlatmam mümkün değil! Beni arayan kişinin bilimsel toplantı diye söz ettiği toplantı Said-i Nursi''nin ölüm yıldönümünü anma toplantısı ve panelin başlığı da 21. Yüzyıla Mesaj değil miymiş?!

Paneldeki konuşmacıları da orada öğrenebildim. Ben AB konusuna hazırlanırken hiç ilgisi olmayan bir grupla karşı karşıya idim. Toplantıyı bırakıp gitmem yakışık almazdı, ama kendimi "kandırılmış", "aldatılmış" ve daha da önemlisi "figüran" yerine konulmuş hissettim. Konuşmacılar arasında İlnur Çevik ile ben konuyla ilgisi olmayan iki kişi idik. Diğerleri ise cemaetten kişilerdi ve Said-i Nursi konusunda kendi cemaatine rahatlıkla "vaaz" verebilecek kişilerdi. Nitekim öyle oldu; çünkü toplantının amacı da buydu zaten! Cemaatin dayanışmasını ve bütünlüğünü daha da güçlendirmek için bir tür yenilenme, tazelenme seansı!

Oturum başkanı sözü bana verdiğinde özür dileyerek yanlışlığa dikkat çektim. Ama nafile, olan olmuştu! Hazırladığım tebliği takdim etmem mümkün değildi. Güncel gelişmelerden hareketle küçük bir özetleme yaptım ve konuşmayı bir tür "geçiştirdim."

Elbette oradaki coşkulu cemaat mensuplarının hiç ilgisini çekmedi. Çekmesi imkansızdı. Çünkü o insanlar oraya AB değil Said-i Nursi''yi dinlemeye gelmişlerdi. Nitekim Said-i Nursi''nin adının geçtiği yerlerde alkış kopuyor, güncel meselelerin tartışıldığı yerler ilgilerini çekmiyordu.

Bu toplantıdan çıkarılacak hem kendim için hem de Türkiye''deki dini cemaatlerin yapısı için pek çok ders var. Ben kendimi "istismar" edilmiş, "figüran" olarak kullanılmış olarak hissediyorum. Cemaatten biri olmadığım halde beni buraya konuşmacı olarak davet edenler herhalde ne söyleyeceğime değil konuşmacılar arasında farklı bir simanın da bulunmasını önemsemiş, bir bakıma beni figüran olarak kullanmışlardır. Bu tavrın ahlaki bir davranış olmadığını söylememe gerek yok. Diğer yandan toplantının mahiyeti hakkında bana yanlış bilgi vererek, yanıltarak ilgisiz bir tebliğ hazırlamama sebep olmuşlar ve beni zor durumda bırakmışlardır. Bu da kabul edilebilir bir davranış değildir.

Son söz, dinî cemaatler kendi faaliyetleri için başka insanların iyi niyetini "istismar" etme ve onları bir tür "figüran" olarak kullanma hususunda gösterdikleri bu ilkesiz ve kabul edilemez davranışlarıyla bir yere varamayacak, güveni tüketmiş olacaklardır. Müslümanlar''a karşı samimi olmayan cemaatlerin başarı şansları ne olabilir ki!

Avrupa Birliği''ni Said-i Nursi''nin asrın başlarındaki "işaret"leriyle yorumlayıp değerlendirmeye kalkmanın ne kadar "irrasyonel" ve "boş" bir çaba olduğunu belirtmeme gerek var mı?