Siyasetin daralması ve bürokratik cumhuriyet

Siyaset alanının giderek daraltılması, hatta siyaset yapmanın imkansızlaştırılması en çok kimin işine gelmektedir, diye bir soru sorsam muhtemelen farklı cevaplar alırım. Bu alandaki gelişmeleri sadece 28 Şubat''tan bu yana değil çok partili demokrasinin ilk kez müdahaleye maruz bırakıldığı 27 Mayıs 1960''tan bu yana değerlendirirsek anlamlı sonuçlara ulaşabiliriz.

Siyaset alanının daraltılmasından kastettiğimiz şudur: halkın egemenlik yetkisini kendilerine vekaleten emanet ettiği temsilcilerin ve onlar tarafından oluşturulan kurumların yetkisindeki görevlerin giderek temsilci niteliği olmayan atanmış memurlara ve memurların oluşturduğu kurumlara geçmesi, temsili kurumların yetkilerinin süreç içinde aşındırılması.

Demokrasiye yapılan darbelerin ve müdahalelerin en olumsuz yanı işte bu noktada gizlidir. Halkın temsilcilerinin yetkisindeki görevler adeta birer birer ellerinden alınarak temsili kurumlara değil bürokratik kurumlara geçirilmiştir. Bu konuyla ilgili onlarca örnek vermek mümkün. Bunun en son örneği Emniyet güçleri konusunda oynanmak istenmektedir.

Hükümet ortağı ANAP''ın Genel Başkanı''nın seslendirdiğine ve medyanın da gözü kapalı destek verdiğine bakılırsa Emniyet''te yeni bir teşkilatlanma düşünülmektedir. Buna göre Emniyet''in parlamento ve hükümetin etkisinden çıkarılması amaçlanmakta, atanma ve terfiler için Yüksek Askeri Şûrâ''ya benzer bir yapı düşünülmektedir.

İlk bakışta bu öneri cazip ve kabul edilebilir gözükmektedir. Emniyet güçlerinin partizanlıktan ve gelişi güzel tasarruflardan arındırılması rasyonel gözükmektedir. Oysa ki bu görüntü son derece aldatıcıdır. Emniyet güçlerini de hükümetlerin elinden alırsanız temsili sistemin elinde ne kalacaktır? Her konuda partiler, milletvekilleri, Meclis ve diğer temsili kurumlar karalanmakta, onların tasarrufunda olan her şeyin yanlış olduğu iması yapılmaktadır. Yanlış olan topluma yön verecek, önemli kamusal hizmetleri yerine getirecek kurumların hükümetlerin kontrolünde olması değil tam tersine siyaset alanının dışında olmasıdır.

Temsili sistemin ve siyasetin en önemli özelliği yaptıklarının hesabını halka vermek durumunda olmasıdır. Demokrasinin temel postülası iktidarı kullananların yaptıklarının hesabını halka vermeleridir. Bugün Türkiye''de iktidarın önemli bir kısmını bürokrasi kullanmaktadır; ama bürokrasinin halka hesap vermesi söz konusu değildir. Hükümetlerin Emniyet''le ilgili politikaları ve tasarrufları halk tarafından eleştirilebilmekte, siyasal temsilciler hesaba çekilmektedir. Emniyet''i hükümetin elinden çıkardığımızda yapılanların hesabını kimden soracağız? Mesela Emniyet''teki bir hatalı atamanın hesabını iktidardaki hükümetten, İçişleri Bakanı''ndan sormak mümkün, yarın kime soracağız? Emniyet için düşünülen Emniyet Şûrâsı nasıl hesaba çekilecektir? Elbetteki hesaba çekilmesi, yapılanları sormamız mümkün değildir. Aynen bugün YAŞ''nın kararlarından dolayı kimseye bir şey soramadığımız gibi!

Siyaset giderek iyice daraltılıyor, siyaset yapmanın anlamsızlaştığı sesleri duyulmaya başlıyor! Fakat şaşırtıcı olan siyasetin daraltılmasına bazı partilerin ve temsilcilerin alet olmaları ve bu işlerin onların eliyle yapılmak istenmesidir. Siyasiler adeta kendi bindikleri dalı kesiyorlar da farkında değiller. Siyasi iktidarın kullanılmasıyla ilgili her şey sivil veya silahlı bürokrasiye geçecek ve bunlar üzerinde temsili kurumların bir kontrolü olmayacaksa siyaset yapmanın bir anlamı olabilir mi?

İlginçtir ki Türkiye''de temsili kurumlarla bürokrasi arasındaki mücadeleyi nerede ise her defasında bürokrasi kazanmakta, sistem giderek bir bürokratik cumhuriyete dönüşmektedir.